Galleries more

Videos more

Audio more

Dictionary more

LALIT dan Forom lor Chagos

11.02.2010


Lasal konsey Minisipal Port Louis ti ranpli Mardi, ti ena forom lor Chagos ek drwa imin organize par seksyon Moris Amnesty Internasyonal dan lekel dirizan LALIT, Lindsey Collen ti koze. Deza avan forom, tu dimunn ti kone li pu enn forom interesan etan done ki Minis Zafer Etranzer, Arvind Boolell, lider MMM, Paul Berenger ek lider Grup Refizye Chagos Olivier Bancoult ek lider Comite Sosyal Chagosyin, Fernand Mandarin osi ti pe koze. Dan forom, seki ti interesan, seki tu dimunn finn konstat diferans dan laliyn politik guvernman Travayis, MMM ek LALIT lor kestyon stratezi konsernan Chagos.
Lindsey Collen lor nom LALIT finn koz lor nesesite mobilize deryer enn stratezi pu opoz baz militer lor Diego Garcia. Li finn suliyn rezon kifer Leta Britanik ek Leta Zini finn kokin Chagos se pu met baz militer laba. Alor pu reysi gayne, nu bizin opoz baz militer lamem. Li finn koz lor nesesite pu lite pu sanz balans defors pu ki ena progre dan lalit. Li finn demontre kimanyer onivo internasyonal, moman li propis parski dimunn dan Leta Zini ek Grand Bretayn pe opoz lager ek baz militer, alor li posib pu gayn alye dan nu lalit. Li finn koz lor nesesite pu amenn mobilizasyon pu fors guvernman Moris met mosyon lor azanda Lasanble Zeneral Nasyon Zini pu ki met kes Lakur Internasyonal ICJ, pu fer guvernman Moris amenn ka su Trete Pelindaba pu ki ena inspeksyon si pa ena nikleer lor baz militer Diego Garcia. E li finn demontre kimanyer "Marine Protected Area" li enn riz Leta Britanik pu li gayn "high moral ground" pu li gard baz lor Diego.

Minis Boolell, dan so diskur, finn demontre kimanyer apre ki finn ena otan zefor dan antam dyalog bilateral ant Leta Britanik ek Leta Moris, Leta Britanik finn swazir pu "tronp bonnfwa guvernman Moris" lor kestyon Chagos: "li finn al andeor lakor ek finn azir kont rezolisyon Nasyon Zini ek vyol lalwa internasyonal". Minis Boolell finn dir ki seki pe arive "li fer per". Alor seki Minis Boolell finn demontre dan so diskur, se enn stratezi ki baze inikman lor "dyalog konstriktiv bilateral" finn enn esek. Minis Boolell finn denons linisyativ pu Leta Britanik fer Chagos vinn enn "Marine Protected Area". Bizin ki return Chagos ek se Leta Morisyin ki bizin fer Chagos vinn enn "Marine Protected Area".
Minis Boolell finn dir ki li inportan pu reazir, ek pu donn sa kestyon la enn dimansyon internasyonal. Li finn dir ki Moris pe atann Komisyon su Trete Pelindaba kumans fonksyone pu met kes pu ki ena inspeksyon lor Chagos lor prezans nikleer laba. Li finn dir "Nu bizin konsolid nu lalit dan Nasyon Zini".

Minis Boolell finn osi fer apel pu ki ena seki li finn apel enn "platform nasyonal de solidarite" lor kestyon Chagos kot tu bann lafors politik ek sosyal inifye lor kestyon Chagos ek donn sa kestyon la enn dimansyon rezyonal ek internasyonal. Malgre ki finn ena de kestyon direk a Minis Boolell dan ler kestyon lor ki guvernman pe fer ziska ler pu ki inskrir kestyon Chagos lor azanda Lasanble Zeneral ek kan eski li pu vinn lor azanda, Minis Boolell pa finn reponn avek gran presizyon. Li finn dir ki ena enn Komite ki pe syeze pu gete kuma pu met seki Premye Minis Ramgoolam finn dir Moris pu fer dan so diskur Nasyon Zini an-aksyon. Alor pa paret ena enn volonte politik reel pu ki Minis ek Guvernman Lalyans Sosyal buze lor kestyon Chagos.

Drolman, apre ki Minis Boolell finn fini montre ki stratezi ki repoz inikman lor negosyasyon bilateral finn enn esek, Paul Berenger, lor nom MMM finn dir ki stratezi so parti pa finn sanze depi 10 an. MMM ankor pe fye lor negosyasyon bilateral avek Leta Britanik. Li finn dir ki MMM "taktikman" pe dimann suvrennte ek pe sutenir drwa de retur ek konpansasyon pu Chagosyin, me pu dakor pu "agree to disagree" avek Leta Britanik lor kestyon baz lor Diego Garcia. Li finn dir ki so stratezi repoz lor "aksyon diplomatik" ek osi ena posibilite pu dimunn met kes Lakur Penal Internasyonal (ICC) pu krim kont limanite. Lor kestyon bay baz Diego, li finn dir "fale pa ena ilizyon, li pu renuvle otomatikman". Li osi finn koz kont "Marine Protected Area". An repons a enn kestyon li finn relev absirdite ki ena enn baz militer ki pe detrir lanvironnman andan sa swadizan "Marine Protected Area" la, me malgre ki li servi argiman anti-baz militer, li mintenir ki MMM pare pu sede lor kestyon Diego Garcia kot ena baz militer ek zis dimann Angle rann lezot lil Chagos tuzur. Li finn propoz ki ena "All Party" Commission (guvernman ek lopozisyon parlmanter) lor kestyon Chagos.

Olivier Bancoult, Fernand Mandarin, Linley Couronne ti osi pran laparol yer. Michel Ahnee ti prezid forom ek deba apre. Ler kestyon ti byin anime.