Galleries more

Videos more

Dictionary more

KOMANTER LALIT lor Bidze Sithanen 2009

22.05.2009



Bidze Rama Sithanen lor nom Lalyans Sosyal li enn plan ki viz zis pu "travers" (ride out) kriz ekonomik mondyal, san okenn anbisyon pu re-oryant lekonomi anterm so bann lax prinsipal ni anterm so depandans lor prodwi petrolye ek sarbonnter.

Alor so bann mezir bidzeter viz pu "depann" enn lekonomi ki "anpann" ubyen "ankriz", e remet li parey kuma li ti ete avan. Purtan, Minis limem li konsed, dan so diskur, ki pei kuma Moris ki "export oriented", zot pli vilnerab. Lerla, anplas li sezi lokazyon ki kriz ekonomik prezante pu li re-oryant lekonomi Moris, li selman kolmat li.

Nu donn bann lexanp:

o Ankuraz ti-planter kontiyne dan plantasyon kann, plito ki rann prodiksyon alimanter pli atiran. Li mem servi Rs 60 milyon depi Food Security Fund pu ranplas sa diminisyon CESS. Me, li omwen pu premye fwa dan listwar finn met enn som pu lasirans (Rs 15 milyon) pu plantasyon non-kann, e pu fezans pu plantasyon non-kann (Rs 30 milyon pu semans zonyon ek pomdeter).

o Plan sovtaz lindistri textil, enn lindistri ki pena buku lavenir pu Moris.

o Finansman pu pey lamwatye saler tu travayer enn lotel, pandan ki lotel re-konstrir. Sa, malgre lefet ki Minis konsed ki turist partu dan lemond pe viz destinasyon de proximite.

o Kontiyn donn ankurazman fiskal pu bayant later (suvan later agrikol) a bann milyoner internaysonal, sannku la pe organiz lonn an Rupi depi labank lokal.

o Servi imans som anterm kapital, pu ogmant lotorut, plito ki viz pu servi kapital pu re-oryant lekonomi limem, par investi dan lindistri pu prezervasyon ek transformasyon prodwi alimanter pu exportasyon ek konsomasyon ubyen pu devlopman enn lindistri lenerzi renuvlab.

Purtan, partu dan lemond pe ena tantativ pu idantifye ek sanz sa bann fakter ki finn anfet responsab prodwir kriz. Bidze Sithanen pa fer sa ditu.

Mem sa proze Land Based Oceanic Industries ki ti an-vedet dan Bidze Sithanen lane dernyer, finn fonn.

Enn pwen mazer dan Bidze se li inklir pli gran plan travo piblik dan listwar, li vre. E so bi se pu kree anplwa, sirtu dan konstriksyon. Me, li pa tutafe "travo piblik" dan sans Keynes, mem si Sithanen (e buku lezot ekonomist) pretann ki li mem zafer ki Keynes ti inisye pu sorti dan kriz 1930. Sa li parski sannku-la kapital-la pa investi direkteman par Guvernman, ki limem pran dimunn pu travay. Sa seki Keynes ti propoze. Sithanen pe propoz enn re-investisman dan mem sistem ki finn prodwir kriz-la, setadir li pe donn sekter prive kapital, ki lerla sekter prive pran dimunn e gard so profi depi sa investisman-la, tandi ki propozisyon Keynes spesifikman evit perdi enn proporsyon larzan an form "profi", pandan ki pe sorti dan kriz.

Kote lanplwa, sel anplwa sir ki finn kree, se 550 travay polisye ek polisyer.

Dan lezot sekter, ena bann imans som (par milyar rupi) zis pu bann kur formasyon pu konble vid kan ena mwens zur travay par semenn pu travayer, ubyen pu depann patrona ubyen lezot mezir "tini-tini" ladig.

Me, pu li kree anplwa pu 500 polisye, sirman Minis Finans pe atann enn serten degre rebelyon kan klas travayer ek dimunn mizer ena pu fer fas sa kriz ki nu pankor kone komye letan li pu dire. Li sirtu trakasan pu nu mazinn sa kriz-la pe vini kan nu fek informe par labus Guvernman ki 71% dimunn tus mwens ki Rs12,000 par mwa.




Rada Kistnasamy
LALIT
22 Me 2009