Galleries more

Videos more

Audio more

Dictionary more

Sitiasyon dan Tibet

09.04.2008

An Ut sa lane-la, pu premye fwa dan listwar spor internasyonal, Ze Olinpik pu ena lye dan Lasinn. Pandan buku lane Lasinn finn evinse depi lorganizasyon bann evennman sportif mondyal, parey kuma so bann prodwi ti exkli depi marse Amerikin ek Eropyen. Sa ti akoz so rezim dirize par Parti Kominis ti refiz liberaliz so lekonomi e uver a kapitalis internasyonal. Zordi Lasinn finn finalman lans li dan enn prodiksyon kapitalis (mem si li ankor dirize par Parti Kominis) e finn uver so lekonomi a explwatasyon milti-nasyonal a enn serten mezir, alor li finn aksepte kuma mamb WTO. La, li pe vinn enn pwisans ekonomik mazer ek enn konpetiter koryas pu klas kapitalis opuvwar dan Lamerik e Lerop.

Zordi li interesan pu truv sa kanpayn ki pe ena kont Lasinn, akoz so larme pe reprim bann manifestan dan Tibe, e kot anfet finn malerezman ena plizir mor. Medya ki abitye truv manifestan move ek Leta bon, enn sel ku truv manifestan bon ek Leta move.

Eski li enn azar ki lapres internasyonal pe fer tusa tapaz otur evennman dan Tibe? Ubyen eski li koresponn a politik etranzer Leta Zini? Eski sa kanpayn-la pa pe servi pu Leta Zini prepar eklatman Lasinn? Parey kuma finn orkestre dan Yugoslavi, e ki finn kilminn ziska lindepandans Kosovo resaman? E kot tu so prodiksyon koperativ finn detrir, e kapitalism finn instale bel e byen. Parey kuma finn ariv ex-Linyon Sovyetik? Nu konn so rezilta zordi kot plizir leta URSS finn vinn satelit Leta Zini! E kot ena enn mafya ki finn vinn opuvwar avek akimilasyon kapital vit ek brit.

Kifer Prezidan Bush finn donn Dalai Lama, sef relizye Budis Tibe an exil, meday dor Kongre Amerikin an 2007? Pa samem Dalai Lama ki Premye Minis Lalmayn, Angela Merkel, finn salye kuma sanpyon demokrasi resaman? Li bon rapel ki dan mem moman ki ti pe ena manifestasyon dan Tibe, Nancy Pelosi, Demokrat ki Spiyker Kongre Amerikin ti al zwenn samem Dalai Lama dan enn monaster dan Lind. E inpe avan sa Condolizza Rice ti li osi salye Dalai Lama pu so kuraz. Byen tigit opozan rezim gayn sa kalite tretman la.

Zordi nu pe truv enn deferlman petisyon lor innternet pu sutenir lotonomi Tibe kuma zame nu finn truve avan, pe sirkile par enn trale intelektyel ki ankoler, avek rezon, kont represyon par larme Lasinn. Me anmemtam li etonan ki nu pa tann otan lavwa ki leve, par exanp, kont sityasyon grav kolonizasyon ek lokipasyon militer Palestinn, enn sityasyon ki pe dire plis ki 40 an e kot tule semenn bann bal ek bom larme Israel (furni par Lamerik) pe masakre Palestinyin. Ni nu pa truv osi buku aksyon (par sa bann individi la) kont lager e lokipasyon Lirak ki finn fer ziska zordi pre 350,000 mor.

Listwar Tibe an rezime
Tibe finn asosye ar Lasinn depi 13yem syek. An 1720 li ti vinn su protektora lanpir Lasinn me li ti reysi gard striktir so sistem sosyal partikilye. An 1914 bann pwisans militer inperyalis su direksyon Britanik fer Tibe vinn zot depandans. Avek revolisyon 1949 su lidership Parti Kominis, finn ena ranversman sistem feodal dan Lasinn e lafin dominasyon Lasinn par pei etranze. Sa finn amenn kolektivizasyon gran mwayin prodiksyon partu dan pei, inklir dan Tibe. Me ladireksyon Parti Kominis e Leta Lasinn ti tom enn lakor avek klerze Tibetin pu ki zot prezerv zot sistem sosyal ki repoz lor enn sistem langazman lamas peizan e anmemtan asir dominasyon ladireksyon klerze Budis.

Nek an 1950 avek Revolisyon agrer e kan kolektiviz later dan Lasinn an antye ki sa kompromi-la kase. Lerla ki CIA intervenir e deklans enn insireksyon dan Tibe ki alafin antrenn exil Dalai Lama dan Lind. Lerla osi ti ena buku, buku tapaz lor zurnal.

Problem minorite nasyonal - ki li kiltirel ubyin lingwistik - pa kapav rezud pozitivman apar par bann mwayin demokratik. Dan Lasinn zordi se birokrasi dirizan alatet Parti Kominis ek Leta ki ena monopol puvwar e ki, pu mintenir zot privilez, refiz ki klas travayer e peizannri ena enn lavwa indepandan. Sa mank lavwa, asontur, rann travayer ek peizan inkapab amenn sanzman ki neseser. Solisyon pu lavenir Tibe li nonpli kuma sertin pe rod fer kwar, setadir dan enn retur a feodalis teokratik e eklatman Lasinn. Sa li pu vedir ki sel sime pu lepep Lasinn se sumisyon a linperyalis e a vorasite konpayni miltinasyonal, sirtu Amerikin e Eropein. Seki neseserr se plis demokrasi pu klas travayer dan Lasinn e inkli dan Tibe.
AA
pu LALIT