Galleries more

Videos more

Dictionary more

Konferans de Pres LALIT: Analiz Sityasyon Politik

26.10.2007

Ally Hosenbokus finn anons a lapres "Liniversite Sanzman Sezon" ki Komisyon Zenn Lalit pe organize, le 1, 2 ek 3 Novam. Cindy Clelie finn sitye konferans de pres. Kote pratik li finn explik kimanyer li pu ete (Get lartik lor web lor la). Ally Hosenbokus finn explik kontex dan lekel Lalit pe fer sa Liniversite la. Dan lepase, Lalit ti deza fer Lekol de Kad, Liniversite Lete, Latelye Komiks for Change, Lekol Diswar, Kur Politik, Liniversite Liver. "Bi Lalit," li finn dir, "Se pu donn zenn enn kalite bagaz ki li pa gayne dan lekol, ni dan liniversite, ni dan travay. Bi se pu donn enn bann zuti pu fer fas kriz dan sosyete la." Anmemtan, li dir, nu finn pans diferan tem ki kapav amenn diferan "modil" ki pu interes zenn. Ena 4 gro tem:

1 Lekonomi, sirtu dan so relasyon avek lekolozi. Pu en lekcher lor "alyenasyon" ek "travay". Nu pu osi get fim ki Lalit finn fer lor lekonomi alternatif.

2 Lager ek lokipasyon militer. Ladan nu pu get Irak, e manyer ki finn servi Diego, ki form parti Moris. Nu pu get fim John Pilger, Stealing a Nation. Plis nu pu get Palestinn, plis nu pu gayn an direk enn kamarad Kisna ki dan Palestinn. Nu pu osi gayn temwayaz Alain Ah-Vee ki ti al dan manifestasyon kont miray dan Palestinn. Pu ena fim lor kimanyer zelev liniversite bizin lite pu rant liniversite tulezur, fas a bann check-point larme Israel. Prezans temwen li azut kiksoz inportan.

3 Ledikasyon ek Langaz, plis pu ena enn sesyon par Didier Toussaint lor lexperyans antan ki profeser Prevok BEC ki finn servi langaz Kreol. Pu ena enn sesyon lor servi desen, komiks, dan lalit politik. Alain Ah-Vee pe anim sa sesyon la, akoz li finn aprann sa dan Goa, dan Lenn. Li finn deza fer sa kur la avan, e li ti enn sesyon. Pu osi ena enn sesyon lor stokaz konesans. 30 an dokimantasyon LALIT (ansam avek LPT ek MLF) ki dan prosesis vinn dizital. Evantyelman li pu lor websayt Lalit. Li pu enn sesyon plis pratik. Kuma ramas li lor papye, kuma klasifye li, e osi lor fason nu servi pu fer li vinn dizital. Bon lantre, pu kapav regayn dokiman.

4 Program Politik. Li pu lor ki ete enn program politik, kuma bann parti fer, e nu truv so linportans kan ena ebilisyon politik lor bann fos baz kuma ena zordi.

Lerla, apre Ally Hosenbokus, Ram Seegobin finn pran laparol. Li finn sitye sa aktivite dan kontex politik dan pei zordi. "Seki interesan zordi pu Lalit," li dir, "Se bann tem lor lekel nu finn amenn kanpayn depi byen lontan, zordi, zot truv zot finn vinn dominn sityasyon politik.

Par exanp, ranplasman IRA. Nu finn amenn kanpayn kont IRA tut long nu lexistans antan ki Lalit. Zordi guvernman aktyel pe sey ranplas li. Seki zot pe propoze li pa enn amelyorasyon pu klas travayer, me size la li aktyalite, li lor azanda politik.

Ena kestyon langaz maternel kuma medyom dan ledikasyon. Sa osi, li enn size pu lekel Parti Lalit koni. Premye manifestasyon piblik, nu Revi 1976, li ti 100% an langaz Kreol. Enn revi mansyel de 50 paz. Zordi langaz maternel byen aktyalite.

Diego Garcia, sa osi enn size pu lekel nu byen koni. Zordi ena baz militer pe diskite partu dan lemond akoz tortir laba, ena kestyon suvrennte (PM inn al fer enn diskur for UN). Lalit inn telman konsantre lor sa tem la ki nu ti mem tir enn liv lor DIEGO GARCIA, enn best seller. Li sold out. (Ram finn montre liv la).

Lerla, ena kominalism ek Best Loser, sa osi enn size lor lekel Lalit inn byen amenn lalit. Nu koni pu sa. Zordi avek sa nuvo mobilizasyon kominalist, nuvo demand otur nuvo kominote pu best loser, ankor plis klasifikasyon pu popilasyon, ki pu byen negatif. Lalit finn deza pibliye enn liv lor la osi, zis avan eleksyon. (Ram montre liv-la) Sa osi enn size lor lekel inn fer buku travay e zordi li finn vinn daktyalite.

Zordi guvernman pe vinn finalman met an kestyon Multi-Annual Adaptation Strategy (MAAS), omwen serten eleman ladan. Bizin fer resortir ki avan 2005, avan eleksyon zeneral, Lalit ti kumans larg refleksyon ek travay ver enn alternativ a disik ek kann. Se zordi ki Premye Minis pe remet an kestyon serten laspe so prop politik. Nu ti tir enn liv lor enn Politik ekonomik Alternativ Zanvye 2005, e ladan deza ti pe get seki zordi daktyalite, setadir nesesite enn alternatif a disik, a kann, enn diversifikasyon. (Ram montre liv la) Lalit ti deza denons stratezi MMM-MSM avan eleksyon, e labsans enn alternativ Lalyans Sosyal ki ti pe chalenj MMM-MSM divan elektora.

Dan Radyo-TV nu finn predir ki dan labsans enn veritab alternativ (nerport ki lalyans) pu servi zuti "depresyasyon rupi"pu sey retablir profi patrona. Minis Finans Sithanen finn fer exakteman sa. Zordi li pe koz "early harvest", repriz, boom, etc, me sel zafer ki finn arive se to profi inn retablir par depresyasyon rupi, tandi ki kriz la finn res antye, petet li finn mem agrave. Mem avan Premye Bidze Sithanen nu ti komans enn kanpayn. Sa lafis, Mars 2006, (Ram montre li dan Konferans de Pres) ena 4 gro slogan ki nu finn mete. Zot santral dan nu kanpayn. Tule 4 santral zordi.

Sannla la, lor larzan akonpaynman dir "Bizin servi Larzan Lerop pu KREE ANPLWA PA DETRIR ANPLWA", sa size Larzan Lerop la li aktyalite zordi.

Nu ti fini truv problem depresyasyon. Get slogan "Deviz bizin return ar Labank Santral, PU DIMINYE DEPRESYASYON RUPI". Nu ti truve ki anfet burzwazi dan disik, zonn frans ek turism ti pe blok deviz pu amenn depresyasyon artifisyel, plis lerla politik Sithanen finn azut lor la, e finn amenn enn depresyasyon katastrofik. Alor, sa tuzur aktyalite.

Dan nuvo lalwa pu ranplas Labour Act, Guvernman dir li pe vinn propoz enn alokasyon somaz. E li oblize, kan ena enn kanpayn lor la, parski si guvnernman dir pa rod enn job pu lavi, al travay-travay kot gayne, bizin flexibilite, e si li sit Langleter e lezot pei kumsa pu sa, me fode ena alokasyon somaz. Langleter ena alokasyon somaz. Pa kapav dir dimunn la "U pe travay isi, me dan enn an arete, al rod lot travay." U pa kapav dir li "Pa fer naryen u fami va pa gayn manze." Alor, zordi Guvernman pe vinn propos enn espes form alokasyon somaz. Mem si nu pa dakor avek form ki li finn pran, li kan-mem daktyalite.

Get sa kestyon later ki Guvernman pe dimann tablisman, sa 1500-2000 arpan la. Me, nu nu ti dir pu VRS, anplis donn enn but later pu ranz lakaz, ek enn lemp-sem, donn li enn but later pu li explwate par plant kiksoz. "PU SAK LABURER VRS, LATER AGRIKOL LOR BAY". Si ena par exanp, 100 travayer dan enn tablisman ki gayn VRS e gayn enn arpan sakenn, lerla ansam zot explwat 100 arpan pu diversifye plantasyon. Zordi problem pe vinn bite lor later. Guvernman pe exziz later. Li pa idantik ek nu demand, nu pa kone Guvernman ki li pu fer ek so 1500-2000 arpan, me pwen inportan se Lalit ti kumans diskit kestyon later depi Mars 2006. Nu ena enn kanpayn ki pe derule lor la, mem avan bidze Sithanen - premye bidze Sithanen. Lerla nu ti fer enn Seminar Teorik Internasyonal, ek apre sa, nu ti tir enn liv baze lor la bileng (Ram montre liv-la).

Dan seminar nu ti diskit lor Protokol Disik, ek Textil. Nu ti truv enn Kriz Sistemik pe travers lor Moris. Nu ti deza pe poz kestyon "Abe, ki pu ariv disik apre 2009?" Sa li enn-de zafer ki finn etonn mwa buku. Depi 2 an dan tu konferans de pres, lor radyo, dan intervyu, Lalit pe averti ki guvernman ek dimunn ena enn konsepsyon totalman fos lor disik ek kann. Konsepsyon fos, se pu ena enn sinpleman enn redikasyon 36% lerla li pu vinn stab ankor. Lerla, pu swadizan ena enn nuvo pri garanti. Tandi ki depi kumansman Lerop pe dir klerman ki ant lane dernyer ek 2009 pu ena rediksyon 36%, e apre sa pa pu ena okenn pri garanti. Personn pa finn port atansyon. Ubyen finn maske sa. Zordi, pe bizin aksepte Protokol Disik bizin ale. Me, ansyen Guvernman MMM-MSM ek Lasyans Sosyal, zot finn fer bann plan, me pa Plan ki kapav fer fas a disparisyon garanti net. Bann fos plan. Bann plan pu fer fas enn rediksyon 36%.

Dan nu Seminar Teorik nu ti osi dir Lakor ACP ek CEE pe disparet. Tu dimunn ti pe dir Lakor la ti pu ankor la. Depi 1995 sa Lakor la li programe pu disparet. Li pa konpatib ek OMC. Protokol Dakor pe ale, lakor Cotonou pe disparet, li osi. Li pu ranplase par enn Economic Partnership Agreement. Tu Lakor proteksyonist pe fini. Sa li ti previzib, e nu pe dir depi 3 an. Personn pa pe pran kont. Sirtu ni ansyen ni nuvo Guvernman pena enn plan pu fer fas a sa realite la.

Dan enn sityasyon kumsa, kot pena enn Plan Guvernmantal pu fer fas a kriz sistemik ki pe vini, Lopozisyon ki li MMM ubyen MSM, zot, ziska ler, zot pena alternativ. Alor, nu pe predir ki nu pu rant dan enn peryod kriz politik, ki form parti sa kriz sistemik-la.

Premyerman PMSD kit Guvernman, tanto Ramjuttun pu fer enn natak La Louise laba. Kriz politik pu agrave, lezot eleman dan Guvernman pu ale. Guvernman pu truv li an difikilte. So politik ekkonomik e sosyal, li inakseptab. Li pe kuyonn limem, e sey kuyonn dimunn, ki kriz ekonomik li deza deryer nu. Me, anfet li intak. Ena zis amelyorasyon dan sif pu patron gras-a devalyasyon, enn devalyasyon ki limem li agrav sityasyon.

Alor, bi nu Liniversite, se pu zenn gayn plis zuti analiz, plis kapasite pu analize, konpran sityasyon e kone kimanyer pu fer fas. Li enn zafer ase leze. Ena fim, extre fim, pu amenn deba. Nu expere ki apre sa 3 zur, nu pu ena enn serten nombzenn mye arme pu fer fas a enn situasyon difisil.

Prezan pu LALIT: Cindy Clelie, Alain Ah-Vee, Ally Hosenbokus, Ram Seegobin, Lindsey Collen.

Lapres prezan: News on Sunday, Le Defi, Le Mauricien, MBC, Radio One, Radio Plus.