Galleries more

Videos more

Dictionary more

15 Demand Politik dan kad Kriz Ekonomik

19.04.2006



15 Alternativ anfaver Travayer & Dimunn Mizer, fas a kriz ekonomik





1 Guvernman bizin servi "Larzan Akonpaynman" Lerop pu kree anplwa pa detrir anplwa. Sirtu bizin kree anplwa dan agrikiltir ek agro-indistri, anplas detrir anplwa.



2 Guvernman bizin met lalwa pu obliz Tablisman aret azir kuma "rentiers" e kumans devlop plantasyon antreliyn dan totalite zot later. MSIRI (Le Mauricien 10 Mars 06) finn mem vinn montre ki ena plis rannman kann kan sanze depi plant sak laliyn kann mem-mem distans depi lot laliyn e kumans plant 2 laliyn kann koste ansam (zimlaz), lerla kit enn espas pli gran. Lalit pe dir bizin plant antreliyn legim ek lezot prodwi dan sa pli gran lespas. Pur lemoman Tablisman servi zis so nuvo kann (enn fwa tule 7 an) pu antreliyn, setadir kot ena repus kann pandan 6 lezot lane, 2 laliyn kann la zot tro koste e kan kann puse, li vinn tuf plantasyon antreliyn. Si guvernman pas lalwa pu obliz Tablisman servi tu so antreliyn, Tablisman kapav swa pran dimunn (ek aret detrir anplwa) dan sa diversifikasyon la, ubyen li kapav sed so antreliyn ar meteye. Pomdeter, pomdamur, zariko, tipwa, pistas, soya, fler soley, may, zot tu pus byen antreliyn. E kan pena marse pu disik, ek ena posibilite marse pu lezot prodwi agrikol, bizin plante.



3 Guvernman bizin sanz nom ek atribisyon "Sugar Authority" an "Optimal Land Utilization Authority", ki kapav furni resers ek planifikasyon pu sa diversifikasyon masiv ki Lalit pe propoze.



4 Guvernman bizin sanz nom ek atribisyon "Mauritius Sugar Industry Research Institute" (MSIRI) an "Mauritius Agricultural and Agro-Industry Research Institute".



5 Guvernman bizin aret donn permi Tablisman bonaveni pu fermtir mulen. Bizin donn permi fermtir mulen lor kondisyon ki Tablisman servi so infrastriktir existan (batiman, sime, elektrisite, furnitir dilo, rezo telekom) e investi dan agro-indistri, setadir prezervasyon, transformasyon ek kreasyon nuvo prodwi agro-indistriyel. Si Tablisman limem panvi fer sa, infrastriktir bizin met ala dispozisyon travayer pu rul koperativ agro-indistriyel.



6 Lalwa ki kuver Blueprint ek VRS bizin amande pu asire ki sak travayer gayn enn arpan later bay pu fer plantasyon diversifye, lor baz kolektif.



7 Guvernman bizin rod marse pu prodwi agrikol ek agro-indistriyel (kuma li rod kliyan pu patron lotel), organiz godam ek refrizerasyon (kuma li finn organiz VRAC pu Tablisman), planifye kredi agrikol pu prodwi pa-disik (kuma tu guvernman dan lemond fer) e ki dan Moris apel fezans.



8 Guvernman bizin sanz nom ek atribisyon "Sugar Insurance Fund Board" a "Agricultural Insurance Fund Board" pu ki li donn tu planter fasilite pu lasirans kont siklonn ek lasesres. Kuma li ete asterla se zis planter kann ki kuver.



9 Guvernman bizin pas lawla pu Repiblik Moris vinn enn "niche" pu prodwi "garanti san OGM". Pri meyer. E etan done Moris konsist de plizir diferan lil, li fasil donn sa garanti la. Sa politik pu ena lefe pozitif lor turism.



10 Guvernman bizin aret donn permi ki amenn destriksyon later agrikol, sirtu bon later kuma ena Ebene, pu batiman ubyen dan kad IRS ki pa ni prodiktif ni sir.



11 Guvernman bizin investi (e ankuraz investisman) dan lelvaz pwason lor gran lesel, e lor lapes lor gran lesel. (Pa zis sa zonn frans pwason apel "Seafood Hub").



12 Guvernman bizin investi (e ankuraz investisman) dan lenerzi reelman renuvlab, setadir solar, lamare, vag, ek eyolyenn. Pu sa bizin met dibut enn Renewable Energy Development Authority, pa zis fye lor Tablisman so lenerzi byen ser depi kann (bagas ek etanol).



13 Guvernman bizin servi infrastriktir existan (kuma lekol) pu ledikasyon an-mas ek treyning lor bann size kuma plantasyon ek lelvaz (avek innput syantifik), lelvaz pwason, lapes indistriyel pu zenn ki pe kit lekol osi byen ki pu lisansye kann, textil ek lindistri lokal.



14 Guvernman bizin repran kontrol lor deviz depi sekter prive pu anpes devalyasyon rupi, provoke.



15 Guvernman bizin tutswit met enn "alokasyon somaz" ase pu dimunn viv kan zot pena travay. Sa mezir la ena enn lot lefe: li fors guvernman ek patrona kree travay.



LALIT, 1 Me 2006.