Galleries more

Videos more

Audio more

Dictionary more

Nu tu pu bizin aprann Rekonet Nuvo Zar Propagann

13.05.2026

Le 8 Me 2026, sa vedir sa semenn ki fek pase la, Guvernman PT-MMM-ND-RA finn invit UAE (Emira Arab Ini) uver enn lanbasad rezidan dan Repiblik Moris. Li paret inosan. Li paret anodin. Me, anfet li reprezant enn warning. Enn warning ki kapav ena konsekans grav.


Linportans sa muv la se lefet ki UAE finn vinn enn leta pli pros alye ar Israel dan lemond. Dizon ex-eko ar USA, me pli infeode. E li enn pros alye ar Israel dan sa lepok aktyel la, kan dirizan Israel “wanted” pu zenosid kont lepep Palestinyin. Li dan lepok kan Israel finn, ansam ar USA, lans enn lager-dagresyon kont Iran. E, kan Iran defann li kont sa atak la, li kont-atake kont Israel e kont pei kuma UAE ki gard baz militer USA lor zot teritwar. Alor, UAE dan move kote sa lager la. E UAE finn vinn enn “reprezantan” lintere Israel. Alor, nu bizin petet atann enn ogmantasyon propagann pro-Israel prodir dan nu pei.


Kan nu dir UAE infeode ar Israel, ki nu ule dir? 


1. Dabor, UAE ena enn baz USA lor so teritwar. Li pa nerport ki baz. Baz la, ki apel Al Dhafra e li prekot Abu Dhabi, li akeyir Lel Erforce USA apel 380yem, avek so 3,500 militer, plis avyon deger F-35 ek F-22 osi byin ki avyon ki azir kuma tenker-deler, e osi avyon sirveyans. Anfet, Iran finn kont-atake kont sa baz la, e osi kont prodiksyon petrol ek aliminyom dan UAE. Si lager la re-flanbe, UAE pu fer fas enn kriz existansyel. So pei ti met dibut selman an 1971 kan Gran Bretayn ti kree li. Avan sa li ti form parti Oman. Gran Bretayn ti met sis-set “lerwa” ubyin Emir ansarz pwi petrol, pu zot gardyin lasurs petrol pu li. Plitar Amerikin finn met zot baz laba, pu gardyin pwi petrol dan enn fason pli sere. Sa vedir UAE ena lyin militer ar USA, ki zordizur liye intiman ar Israel. Tu pei ki gard baz USA lor zot teritwar, zot pena veritab suvrennte, kuma UAE fek aprann. E ki Moris, nu bizin aprann byin vit.


2. Answit, UAE so sistem telekom, li osi, li liye ar pu Israel. Kan sistem telekom Israel ti dawn lane dernyer pandan premye lager-dagresyon, lager 8-zur ki Trump-Netanyahu ti deklare kont Iran e kan Iran ti riposte, nu finn dekuver ki sistem telekom Israel ti dawn, me pa zis dan Israel, sistem telekom dan UAE, li osi, ti dawn. E natirelman, Israel finn re-met sistem dan Israel amars avan li get UAE! Alor, kote telekom, ena lyin byin pros.


3. Anplis, UAE ti deza form parti “Lakor Abram”, e li tuzur form parti ladan. Sa li enn espes trete kot enn poyne pei Arab finn koste ar Israel kote ekonomik osi byin ki kote diplomatik, seki zot apel “normalizasyon relasyon ar Israel”. Pandan enn zenosid, li ase anormal pu kontiyne normaliz relasyon ar Israel. 


4. UAE, ki pli pir dan sa sans la ki tu lezot rwayom familyal dan Golf Persik, finn spesyaliz dan vinn seval-detrwa Israel (“Israel’s Trojan horse”), pu servi fraz ki gran akademik Larabi Saudit Ahmed bin Othman al-Tuwaijri ti servi an Zanvye 2026. Li finn akiz UAE “trayir” solidarite Arab ek Islamik. UAE klerman azir kuma enn “pivo” pu prepar terin pu Israel rant dan Lafrik. Par exanp, UAE finn ed Israel rant dan, e/ubyin fer dezord dan, Somali, Sudan, Lalibi, Uganda. UAE osi form parti enn triyang malefik: Israel-UAE-Lind Modi. Par exanp ena tu kalite investisman UAE dan Lind, ki uver sime pu Israel swiv. Lind finn kareman vinn Israel so pli gran marse pu zarm, apartir sa lane la.   


Nu tu kone ki Moris finn gradyelman gayn buku plis lyin ar UAE. Nu bizin kumans realize ki anfet UAE ti ete, e ki li finn devini.


Nu tu finn tann koz Moris ena tu kalite lyin ekonomik ar Dubai ek Abu Dhabi, ki parfwa dimunn pa mem kone form parti dan UAE. Sa 2 lavil “kapital” pu de parmi Emira dan UAE, zot deza koni kuma plas ase notwar kot ena lyin ant kapital finansye “prop” (si enn tel zafer existe) ek kapital kriminel (tranzaksyon lor, dyaman, ladrog, deviz, armaman, etc). Nu finn kumanse tande tel ex-Minis ena apartman Dubai, tel ex-konseye ena apartman Abu Dhabi. Air Mauritius and Emirates Airlines are closely intertwined. Dan lepase ti pe rod privatiz lepor ar “DP World”, enn konpayni Dubai.


Tusala pu dir ki, kan nu tann Guvernman Ramgoolam anonse ki pu ena luvertir sa nuvo lanbasad UAE, li ena enn gran linportans: li ule dir pa zis UAE pe buze ver Moris, me Israel li for posib kareman deryer sa kalite muv la. E, mem si li-mem pa deryer sa, detutfason li pu benefisye depi sa muv la. Anfet, li enn lexanp kot UAE azir kuma Larabi Saudit apel so azisman, setadir kuma enn seval-detrwa Israel.


Israel so premye de tantativ resan kote penetrasyon ideolozik ti fini mal.


Dabor ti ena konser kot 2 grup Israel ti pu sante dan gran lotel Maritim. Konser ti bizin anile telman ti ena protestasyon kont sa kalite konser pandan ki Israel pe komet zenosid.


Dezyem, propagann atraver bloger foser Israelyin apel Nas Daily, ek so kopinn, ki ti reysi kuyonn nu nuvo Prezidan Zanvye lane dernye pu zot fer klip video grotesk Le Réduit, ti fini mal. Prezidan ti met so fo-pa lor kont mank lexperyans.


Dan lepase, lobi pro-Israel finn tultan zwenn tase dan Repiblik Moris. 


Pei kuma Moris, ki finn tultan partisip dan tu lalit pu dekolonizasyon, e ki finn depann lor lezot pei pu sutenir nu lalit pu dekoloniz enn parti nu teritwar Chagos, finn tultan res fidel ar lalit Palestinyin. Tu parti politik meynstrim kareman pro-Palestinyin – omwin dan zot parol. Mem PMSD Xavier Duval finn pran enn pozisyon ferm, depi inpe lane, pu res lwayal anver lakoz Palestinyin.  E zordi, mem pei ki pa ti truv danze Israel ek USA, zordi pe kumans truv li. Dan Lamerik mem, kot lepep ti byin pro-Israel, plis ki 60% dimunn, dapre PEW Research ena enn “lopinyon negatif” lor Israel zordi. 


Dan Repiblik Moris, ena parti politik meynstrim, zot pro-Palestinyin parfwa mem dan zot aksyon, parfwa mem kan zot dan Guvernman. Guvernman MSM Pravind Jugnauth ti avoy enn lekip avoka internasyonal top pu prezant argiman divan ICJ kumkwa kolonizasyon Israel dan Palestinn li ilegal – e ka la finn gayn enn viktwar total. Israel dan ilegalite e dan Gaza, e dan Wes-Bennk inklir Zerisalem Les. Anmemtan, Lel Femininn parti politik meynstriym a lepok, Travayis, MMM ek PMSD, zot tu ti partisip dan Lamars kont Zenosid ki Muvman Liberasyon Fam ti organize an Mars 2024 dan Port Louis. 


Me, kan Guvernman Ramgoolam-Bérenger-Subron-R.Duval ti gayn zot 60-0 lafin 2024, enn-de bann premye aksyon zot ti pran sete pu kareman retir lekip legal ki ti deza lor azanda lor sayt Nasyon Zini pu prezant argiman divan ICJ dan enn lot ka inportan: ka la ti kont Israel pu lefet ki li ti pe priv Palestinyin dan Gaza manze, dilo, karbiran, medikaman. Dayer, sa privasyon la pe kontiyne. Sa leta-desyez pe persiste ziska zordi dan enn sanse “sese-lefe”, kot Israel finn tuy omwin 830 Palestinyin dan Gaza pandan sa swadizan “sese-lefe” la. Zame nu pa finn gayn enn explikasyon fran depi okenn sa kat lider la lor kifer Repiblik Moris finn retir so partisipasyon dan sa ka kle la divan ICJ. Fransman, dan LALIT, nu napa konpran ki finn arive. Ena enn ka ki direkteman akiz Israel priv zanfan, fam, fami an-antye dan Gaza, lopital, lekol depi nesesite debaz, setadir sey fer enn lepep mor-defin si li pa defalke, e nu retir nu depi dan ka la? Li posib sa?


Me, nerport kimanyer, Israel ek so UAE pe viz Moris pu zot gayn enn kontrol isi. 


Israel ek so UAE det kontan Moris pu 3 rezon: ena baz militer Diego lor nu teritwar, e USA pe mont enn imans “barak” an beton arme Bagatelle, pu ranplas so de-trwa lasam lwe dan batiman delabre Rogers, ki tultan finn sifi pu li. Moris, pu zot, kapav vinn enn plas kot li kapav “fall back”, setadir enn terin dakey pa tro lwin si li dan difikilte dan Mwayenn Oryan. E UAE pe azir kuma enn espes “pyonye” ki pe ale par divan. Israel pa kapav vinn kare-kare met enn lanbasad rezidan: li pu fer enn leve bukliye kuma nu pa finn truve avan.


Ankor blogger ....


Dan kad propagann Israel dan Moris, li inportan nu averti dimunn kimanyer rekonet li. 


Telman Israel pa finn futi propaz so propagann direkteman dan Moris, nu, dan Moris, pa finn bizin devlop antikor neseser pu rekonet li. Zis L’Express ki finn pibliye 4-5 lartik kareman propagann Israel. (enn ti resers lor nu sayt lalitmauritius.org pu donn detay lor sak lartik). E natirelman, nuvel MBC, e mem dan lagazet li kupe-kole depi laliyn Amerikano-Eropyin, setadir so difolt, li pro-Israel.


Guvernman Israel ena enn departman ansarz so propagann. Li apel sa departman la so “Departman Hasbara”. Hasbara vedir “bon linpresyon”. E Israel finn resaman kumans pey blogger koronpi par post ki zot eplod ki donn enn “bon linpresyon” Israel, ubyin ki asir enn move linpresyon Palestinyin. Dan sa kad la, li paret Israel kapav-et aktif dan Moris.


Ena enn bloger ki siyn “Vayu Putra” ki abitye met long lartik, suvan zot paret ase reserse ubyin sinon ekrir par A.I. Zot ti abitye paret lor enn larz panopli size, e li prodir buku, buku, alor li finn gayn enn sertin nomb ki swiv li. Parmi kamarad dan LALIT, ti ena enn konversasyon lor eski li enn dimunn, enn sidonim, ubyin enn bot. 


Lerla, ep! enn ku nu remarke ki lor rezo sosyal, li kumans met enn seri lartik ki pa ditu parey kuma seki li ti abitye ekrir avan.


- Li kritik Palestinyin dan enn fason isterik, rasis, lepli pir propagann Israel, avek foto futan, tu. Konteni telman sokan, telman rasis anti-Palestinyin, ki u dimann u si li krwar ena sa “lamone” hasbara ki li kapav tuse! Li servi insilt Israel abitye servi sak ler kont Palestinyin dan zot propagann, kumkwa ena sanse enn “death cult” parmi Palestinyin, zot sanse kontan eklat zot-mem bonaveni. E li, kuma Israel fer, inplik zot mama ladan, osi. Pir rasism.


- Li osi inn kumans enn kanpayn an-reg pu fer Moris vinn “enn pei san popilasyon”, pu ki enn “popilasyon san pei” kapav vini pu ranplas Morisyin. Li fer 2 zafer ki azir kuma enn sel size, e nu pu sit so prop parol, pu ki lekter zize par zot-mem:


1. Li ankuraz zenn kit Moris, akoz Morisyin pa bon. Bizin emigre, li dir. “Another reason to leave Mauritius, they are racist. They vote, protect and have policies that protect their own religion, caste and clan.” Kan li denigre “Morisyin”, e si li enn “Morisyin”, abe, eski li pe denigre li-mem? Enn lot post, li dir, “Nurses, Doctors, Police officers, Firemen from Mauritius can get better pay, better work conditions in Europe or elsewhere.” Or, “If you are aged between 18-35 and if you are from Mauritius. Germany is looking for you. Apply and leave Mauritius.” Kare-kare. Dan enn lot post le 10 Me, li dir “Leave Mauritius, go live elsewhere, a place where as a human your life and journey will be respected and valued.” Avan, li fini dir: “Leave that Island if you want to live in dignity. Go live in a place where the government is more responsible. Take your mind, body and soul out of that island. Its a camp. Where they kill humans slowly.”


Lerla, li liye sa pwin la ar kisannla pu vini. 


2. Li kontiyne dan sa mem dernye post fek site la, li ekrir: “I think God has a plan for Mauritius and I think its the best plan.” [Sa sonn kuma propagann Israel, se sir!) “Let them sell the lands, let there be more migration in Mauritius. Mauritius needs a proper clean up. LET THOSE WHO VALUE LIFE, COME AND LIVE IN MAURITIUS [Our caps]. Maybe those migrants can elect or vote for better people. Maybe those migrants are better humans who value and respect their body, mind and soul, unlike the Mauritian.” Inkrwayab pu lir enn tel betiz, inkrwayab me vre. Alalala.


Vayu Putra osi sey ankuraz dimunn pu al res Lind. Li dir: “Leave that island [Mauritius]. Our ancestors were brought in as coolie. And despite all we are still coolies. Working and helping the Colons be rich. Shame! Go back to India. You will be better off. Shut down Mauritius.” 


Sa tantativ propagann bizar, li klerman inpe fware, se sir. Li absird, anfantin, ridikil. E li resanble enn filyer dan propagann Zionist pu fer Palestinyin kit Palestinn. Alor, nu oblize kumans rekonet li, tuzur. 


E nu bizin kumans prepare pu rekonet tu sort kalite diferan propagann. Propagann li pa pu sorti mem mul sak fwa. Li varye. 


Konklizyon


Dan enn moman kot Sid Afrik pe menase pu ferm Israel so Lanbasad dan Pretoria, fini dekret enn-de so diplomat persona non grata, Israel pu rod enn lot pye-dater dan larezyon. Sirman li pe viz vinn Moris, uver enn lanbasad apre ki UAE fer li laba, li osi, dan ”lonbraz”, enn lonbraz som ek sinist sa imans barak Leta Zini pe konstrir dan beton arme, avek feray sipaki epeser, dan Bagatelle.


Alor sa lartik la ena enn bi: pu averti Guvernman lor sa kalite ofansiv propagann Israel, e osi lor sa ofansiv diplomatik kot zot pe rod etablir tu kalite lanbasad ki form parti dan sa lanpir Oksidantal ki dan so leral sinbolize par reyn Trump, klerman fasizant, e totalman inprevizib kan li deza mertiye. Anmemtan, pu ena enn puse ekonomik pu pran kontrol later Moris – Sa foser ki ti sey kuyonn nu Prezidan ti pe ankuraz Israelyin vinn etablir isi, e sa bloger, si li enn vre dimunn pa enn bot, pe, li osi, azut so but: li ule devid popilasyon Moris, propaz difamasyon kont lepep Palestinyin ki pe amenn lalit pu dekolonizasyon, e anmemtan invit lezot dimunn kuma Israelyin vinn etablir isi, silvuple!


Pu fer pozisyon Moris pli kler, LALIT fer apel a Premye Minis Ramgoolam ek so Minis Zafer Etranzer, fer zot but pur dekolonizasyon, e kont zenosid, par zwenn ansam ar Sid Afrik so ka kont Israel pu zenosid. Lerla, nu dan bon kote listwar moralman ek legalman. E, nu pu osi dan bon kote listwar kote ekonomik, akoz kisannla al atas so bretel ar kalson enn lanpir ki pe deza tonbe? Tu lanpir rapel ena zot moman “monte” e zot moman “desann”. Kan zot desann, li kapav lant me sir, ubyin li kapav kumans vinn kuma enn kaskad, ubyin  pli pir kuma larv depi enn volkan, setadir katastrofik. Me, nerport so vites, li fini vinn inevitab.       


LALIT