Fas-a kriz Guvernman Ramgoolam pe donn serom Kapitalis odetriman Travayer
16.04.2026
Guvernman Ramgoolam finn anons enn seri mezir apre Kabine Minis le 10 Avril pu fer fas konsekans kriz mondyal apre lager agresyon USA-Israel kont Liran. Me, desizyon ki Kabine finn pran plis al dan direksyon shifte fardo kriz aktyel sistem kapitalis, ki lafot klas kapitalist, pu met sa fardo la lor ledo klas travayer ek dimunn mizer.
Lamas dimunn pe sibir enn kaskad ogmantasyon pri nesesite debaz kuma dipin, gaz e apartir 1 Me kuran usi pu ogmante. Zordi, lepep pe sibir lefe mank vizyon e mank volonte politik Guvernman PT-MMM-ND-RA pu amenn devlopman ki pu asir suvrennte alimanter, asir suvrennte lenerzi ek oryant devlopman ver prodiksyon olye ki sey rod lamone fasil a nerport ki pri.
Fas-a sa sityasyon grav, mezir ki Guvernman PTr-MMM-ND-RA finn pran dan Kabine pa reponn ditu a lanpler kriz ki ena. Sa bann mezir pe plito ofer kapitalis enn seri “oportinite” pu fer profi lor ledo klas travayer ek dimunn mizer. Kri-kri, Guvernman pe mem rod “oportinite” atir kapitalist e elit ki pe fwir Dubai ek Abu Dhabi, ki finn vinn vale Israel ziska enn tel pwin ki Liran pe tret zot ek zot baz USA, avek rezon, kuma enn provins Israel.
Anu get problem ar sa Guvernman Ramgoolam la:
Ki mezir Guvernman pu reponn a kriz alimanter?
Guvernman mank kuraz politik pu exzize ki tablisman kareman liber later pu prodiksyon manze.
Pu Repiblik Moris nu sityasyon ankor pli grav ki lezot pei parski 80% nu manze li inporte, sirtu tu manze debaz. Fas-a lanpler kriz dan sekter alimantasyon mondyal avek konfli lor detrwa Dormuz, Guvernman pe anons mezir siperfisyel net. Par egzanp Guvernman propoz diversifye nu surs aprovizyonnman, evit gaspiyaz alimanter, etc etc.
Me plant manze lor later tablisman pa pe koze. Ki problem Guvernman ki li pa exzize ki klas sosyal ki monopoliz otan later agrikol anfet fer so devwar e prodir manze?
Minis Lagrikiltir Arvin Boolell anons proze pu servi siperfisi later agrikol ki deza apartenir a Leta – sanki li mem mansyonn gran siperfisi later ki tablisman prive ena. Ondire li tabu pu koz later tablisman.
Onivo LALIT nu dir ki dan sa peryod kriz ekonomik – ki kapav vinn mil fwa pli pir – Guvernman bizin fer tablisman servi omwin 30% later pu plantasyon manze. Si tablisman refize, lerla guvernman bizin fors zot atraver lezislasyon. Si guvernman kapon pa kapav fors tablisman plant manze, lerla travayer bizin kumans mobilize pu obliz patron tablisman servi so later pu nuritir.
Ki mezir pu reponn a kriz lenerzi?
Guvernman finn pran desizyon mont pri kuran par 15% apartir 1 Me, zot rezonnman seki pri delwil lur finn ogmante. Anmemtan Minis Lenerzi pe anons plan pano soler etale lor 2 an ki pu prodwir ziska 405 Megawat kuran, e ankuraz IPP (tablisman) servi sarbon ek bagas pu prodwir plis kuran. Alor travayer ek dimunn mizer ki bizin pey ogmantasyon kuran kan IPP, setadir patron, pu benefisye depi sa kriz la.
Pu ekonomiz kuran, Guvernman pe ankuraz Work From Home, e deza patron Mauritius Telecom (MT) fini al delavan dan sa direksyon la. Sef MT mem anonse ki zot pe fer gro lekonomi kan ena plizyer letaz dan batiman Telecom ferme, pena pu pey pu kuran, internet ek lezot fre operasyon . Finalman se travayer Telekom ki bizin pey tu sa fre operasyon kan pe travay kot li dan so lakaz, servi so kuran, so internet ek tu lezot fasilite.
Pu sekter turist, avan Guvernman ti deza pe sibvansyonn pano soler pu ki lotel prodwir zot prop kuran. Guvernman pey patron lotel pu fer so prop kuran. Prodiksyon elektrisite pe plis privatize, kot CEB pe prodwir selman otur 50% kuran. Avek diferan proze prive ki inklir IPP, CEB paret pe retir li dan prodiksyon kuran, e pe okip plito distribisyon e ramas kas. Kan prodiksyon kuran privatize li pe konverti enn servis sosyal dan enn komodite, enn marsandiz, ki pu vande lor baz profi.
Kuran parey kuma dilo ti bizin res enn drwa debaz kot pena eleman profi.
Atir milyarder avek labwet enn “Golden Visa”
Guvernman finn desid pu atir milyarder ki pe demenaze depi UAE akoz zot pe sibir misil ek dronn direk dan sa pei la akoz zot eberz enn baz USA, ki agreser dan lager, e akoz zot pa santi ansekirite dan sa rezyon la, akoz si USA ek Israel bombard prodiksyon lenerzi dan Liran, Liran fini dir li pu kont-atak lizinn elektrisite dan pei ki eberz baz Amerikin.
Asterla, san okenn zenn, ni la-ont, Guvernman pe plede pu zot vinn Moris kot zot pu benefisye “Golden Visa”. Bizin rapel ki UAE li ena enn move repitasyon ansarz tu kalite marse nwar.
E pwin santral li sa. Sa kalite “imigrasyon” la, li reprezant enn rekil pu suvrennte pei. Li enn menas direk enn form re-kolonizasyon, ki pe etann sa krim ki apel IRS e “gated communities”. Li enn mezir ki patron dan sekter imobilye pe akeyir parski li enn “oportinite” pu oligark Morisyin pu vann later avek so vila delix ar sa bann milyarder la. Sa enn devlopman ki pe plito koloniz teritwar pei, kot later pe bayante avek kapitalist etranze. Investisman etranze pu donn linpresyon ki li pe ogmante, me anfet li pa enn veritab investisman. Li selman enn lavant later nu pei. Li napa kree okenn lanplwa diyn ni dirab, li pa ankuraz prodiksyon nesesite debaz. Zis gro propriyeter later, ki enn kapitalis rantye ki pa prodir nanyin ditu, ki pu fer profi mirobolan odetriman nu later. E sa rann pri later tro ser pu saler ki enn travayer Moris gayne.
Kan koz suvrennte, nu finn truve kimanyer Guvernman, dabor Jugnauth answit Ramgoolam & Co., finn siyn enn trete avek UK pu lwe Diego Garcia pu 99 an. An-esanz pu “lwe” nu suvrennte, Repiblik Moris sipoze resevwar “lamone disan” enn valer 10 milyar Rupi. Fini mark sa som la dan Bidze aktyel. Asterla, Gran Bretayn pa pe siyne. Moris fini siyne, me Gran Bretayn pankor. Alor, Trete la finn res apandan. Sa li akoz presyon depi prezidan Trump lor guvernman Britanik ansam ar lextrem drwat Britanik, pu kennsel Trete kareman. Guvernman Moris aster pe anons ena enn mank 10 milyar Rupi ki li pu bizin konble dan so bidze. Guvernman finn vann lalit pu dekolonizasyon teritwar Moris apre gran viktwar dan lakur ICJ e apre vot masif anfaver revandikasyon Moris dan Nasyon Zini. Zordi Guvernman aplati e fini par swiv seki Trump pe dikte.
Por-Fran
Guvernman pe ofer “oportinite”' pu kapitalist dan inportasyon, ki pe sove depi diferan lepor dan rezyon Detrwa Dormuz, pu vinn fer bizines dan Moris. Sekter Por-Fran oryante plis ver inportasyon masif, sanz etiket e re-exporte. Sa kalite mezir la reprezant enn frin lor enn politik ki baze lor prodiksyon onivo nasyonal pu itilizasyon isi, e mem prodiksyon isi pu exportasyon. Desizyon kabine pu ankuraz devlopman Por-Fran pa dan lintere lepep dan sa moman la e ni pu lavenir.
Konklizyon
Guvernman pe amenn enn politik ekonomik ki favoriz kapitalist finansye, tu kalite, kot pe ogmant nu depandans lor kapital etranze, osi byin ki tir lanfaz lor veritab prodiksyon kiksoz reyel. Guvernman pa pe vini avek enn plan kredib kot servi enn parti later tablisman, ek so infrastriktir, pu prodiksyon, prezervasyon e transformasyon prodwi alimanter pu asir suvrennte alimanter e, si posib, osi pu exporte u amenn deviz dan pei. Sa kalite devlopman ti pu anpes Moris ranpe divan pwisans inperyalist pu rod lavantaz isi laba. Li kree lindepandans zeo-politik pu enn pei.
Nu bizin batir sutyin onivo muvman klas travayer dan lasosyasyon e dan muvman sindikal pu azir kuma enn ranpar kont politik Guvernman ki pe azir dapre azanda Patrona, e pu forz Guvernman fors kapitalist isi rant dan prodiksyon, anplway dimunn, e asir nu suvrennte ekonomik. Ramgoolam prefer fye lor konsey “Business Mauritius” so “su-komite ki kontrole par veritab Oligark Morisyin.
Se dan sa kontex ki Lalit finn pran linisyativ pu lans enn Deklarasyon Komin adrese a Premye Minis pu pran pozisyon kont Lager-agresyon USA-Israel, anfaver Plant Manze lor Later Tablisman. Sa de demand la, zot azur lor demand pu azir kont zenosid Israel kont Palestinyin, e pu kareman fer ferm baz militer USA lor teritwar Repiblik Moris.
Sa deklarasyon fini gayn lakorite lansanb muvman sindikal ki regrup plis ki 100,000 manb.
Lalit kontinye pu ki ladireksyon sak lorganizasyon asire ki tu so manb alabaz konpran tu argiman ki tini sa 4 pwin la, ader zot-mem ar sa demand irzan dan platform la, e rekrit nuvo manb dan zot lorganizasyon lor baz sa 4 demand la. Kumsa Guvernman pu arete al dan zipon klas gran, gran kapitalist pu tir zot dan kriz ki zot prop lafot, e aret fer klas travayer sarye fardo kriz ki klas kapitalist ek so sistem bankal e inzist finn e pe kontiyn provoke.
