OMAZ: MERSI, RAM
09.04.2026
Le 28 Zanvye kamarad Ram inn kit nu a laz 84-an. Enn byen byen gran lapert pu kamarad Lindsey, pu tu seki ti pros avek Ram, tu seki ti’nn konn li, tu seki ti’nn lite ansam a so kote. Pu limanite e pu klas travayer osi.
Enn veritab moniman dan nu lavi e dan lalit pu enn lemond san explwatasyon ki nepli la. Sa fer nu santi kumadir nu dan enn lot faz nu lavi, “apre-Ram”.
Personelman mo’nn ena sa extra privilez pu inn konn kikenn kuma Ram.
Ram li parmi sa bann imin merveye, ansam e parey kuma kamarad Lindsey e lezot kamarad, ki’nn deside pu donn zot lavi antyerman, totalite, pu lite pu enn lemond kot nepli pu ena explwatasyon.
E nu pa pu kapav konpran bote imans enn imin kuma Ram si nu pa konpran bote sa lemond pu lekel li’nn lite ziska so dernye lesuf.
IMANS LERITAZ
Nu resanti so labsans. Nu resanti enn vid imans. Me o-fet nu ranpli e nu’nn anrisi avek sa imans leritaz ki kamarad Ram inn les avek nu.
O-fet dan sa sans la, Ram li ankor avek nu.
Seki li’nn transmet dan laksyon, dan bann lalit, dan bann analiz, dan deba e diskisyon, dan konversasyon, dan tu seki li’nn viv, li inestimab.
TRANSMISYON
Ram ti konn linportans krisyal pu transmet lexperyans ek konesans, e osi sa lot nivo konfyans ki devlope dan bann moman ot, dan moman labrez dan lalit klas travayer.
Dan so diskur an Ut 2009 a lokazyon 30-an gran muvman degrev Ut 79, li ti dir:
“Li nu devwar, nu bann dimunn ki finn viv Ut 79, pu transmet sa lexperyans la ... nu ena pu transmet sa lexperyans ki travayer kapav buze ... Sa li nu devwar...”. E li dir “...sa kalite lexperyans la, si u pa transmet li a bann zenerasyon ki pe vini, ondire u pa pe fer zistis a lalit deklas ... nu pe trayir tu sa bann travayer ki finn expoz zot travay, expoz zot liberte, inn al fer prizon, inn perdi travay... Kan nu pu gayn enn nuvo lavangard dan klas travayer, li bizin konsyan sa lexperyans ki nu finn viv ...”.
LAVANGARD
Ram ti lite tultan pu ogmant konsyans deklas parmi klas travayer. Parski li ti kone ki se klas travayer limem ki bizin a-lavangard lalit pu emansip limem depi sistem kapitalis e pu batir enn sosyete san klas. Sa explik so lalit ansam avek klas travayer ek so lavangard pandan plizir deseni.
Isi mo bizin partaz enn omaz spesyal depi enn sa bann ero dan klas travayer ki ti a lavangard pandan muvman Ut 79 e dan lalit klas travayer an zeneral.
Kamarad Dominic Chavrimootoo zordi li ena preske mem laz ki Ram. Li ti enn ansyen laburer tablisman Medine e ti extra aktif dan sindika SILU (“Sugar Industry Labourers’ union”).
Malgre buku problem lasante avek laz, li ti’nn tenir a et prezan dan veye mortyer pu kamarad Ram, avek ki li’nn lite ansam pandan otan lane.
Kamarad Ram e kamarad Lindsey ti telman ale-vini suvan kot fami Dominic ki bann zanfan Dominic inn tultan estim Ram e Lindsey kuma enn “father figure” e enn “mother figure”. Ram e Lindsey form parti zot fami. Enn lestim pu lavi.
FONDASYON ENN PARTI REVOLISYONER
Ram inn osi alabaz fondasyon parti Lalit. Parski li ti kone ki san enn parti politik revolisyoner, li pu inposib pu konsolid bann aki lalit klas travayer, fer fas a leta burzwa e fini avek sistem kapitalis. Ram so lame tuzur lamem zordi dan subasman parti Lalit kuma enn parti politik revolisyoner.
ANALIZ
Kamarad Ram inn osi amenn enn kontribisyon imans o-nivo analiz sosyete e lemond.
Li ti ena sa kapasite, kan pe analiz kitsoz, pu met li dan so kontex istorik depi lepase, plas li dan so kontex zordi (ki li o-nivo politik, sosyal, ekonomik, ideolozik, tu), pu lerla ede pu devlop enn plan daksyon pu pli divan dan lavenir.
Li ti ena enn fason byin partikilye pu ekut tu bann argiman, idantifye bann mankman, evalye seki valid, pu lerla exprim enn laliyn de-panse dan enn fason ki paret telman, telman lozik, sinp, fliyid e koeran (fer nu lerla dir nu-mem: “Be wiii, kuma nu pa’nn realiz sa!”). Mo panse kitfwa sa ti vinn an parti depi so labitid get lemond dan enn fason syantifik. E osi istorik. Mo panse.
RANKONT
Mo ti zwenn kamarad Ram pu premye fwa inpe apre gran muvman mobilizasyon demas Septam 1980. Dernye fwa mo ti zwenn li sete an Septam 2025. Preske 45-an ant nu premye e nu dernye rankont.
Mo ti’nn zwenn li buku dan bann aksyon e dan reynon lor enn peryod anviron 13-an. Lerla mwin suvan apre sa, letan mo’nn mwin aktif pu bann rezon personel.
Me mem si nu ti zwenn mwin suvan, Ram ti tultan res kikenn ki mo’nn tultan admire e kontan. E “look up to”. Kuma enn referans. Enn poto santral ki tini tu ansam. Ki donn solidite e koerans ideolozik dan lalit pu enn sosyete san klas. Enn “benchmark”. Enn legzanp.
Legzanp konstans dan lalit pu enn sosyete san klas. Enn konstans istorik a-traver letan.
Mo’nn aprann buku depi kamarad Ram.
Mersi pu transmisyon, Ram.
Lalit pu enn lemond san explwatasyon inn anrisi buku gras a twa. Limanite, klas travayer, tu dimunn oprime e tu to bann kamarad revolisyoner inn anrisi buku de to pasaz lor nu bul later.
MERSI, RAM.
LALIT KONTINYE.
Rosa.
