2025: Zafer “Intern” Repiblik Moris form parti “Zafer Extern”
30.12.2025
Ki li onivo nasyonal, ki li onivo internasyonal, sa lane ki finn pase la, li finn prevenir nu tu ki, divan nu, ena enn lavenir ki anmemtan instab, anmemtan trakasan. E, kuma nu pu truve, nasyonal ek internasyonal pe vinn “enn sel”.
Kan nu konstate ki tu inn vinn “instab”, li ule dir lavenir kapav swa “pu lemeyer” ubyin “pu lepir”. Sa depann nu. Kote “trakasan”, li diferan sa lafin 2025. Tu dimunn ki swiv politik o-grin gayn enn presantiman ki ena katastrof par divan. Alor, sa vedir ki nu aksyon politik pu anpes sa katastrof la, li irzan. Nu vreman dan rebor sa furs: “sosyalism ubyin barbari”.
Pu ilistre sa, anu get seki pe arive Palestinn. Limanite an antye, malgre nu okuran realite dan Gaza ek Wesbenk, malgre nu an gran, gran mazorite partu dan lemond nu opoz sa zenosid la, ziska ler, nu pa finn kapav aret Israel ek Leta Zini kontiyn perpetre zenosid kont Palestinyin. Tulezur, sa pe kontiyne. So lasas Palestinyin depi zot later, so blok manze, medikaman, lakaz mobil, rant dan Gaza, so pran Palestinyin par santenn, par milye otaz, so anprizonnman san sarz, so tortir sistematik. Tusala pe kontiyne, divan nu lizye.
Anmemtan, nu, kolektivman, lepep Amerikin ansam ek lepep mondyal, nu pankor reysi kontrol Leta Zini, enn lanpir ki pe degringole, e ki dan so degringolad, li pe flank dezord partu lor planet la. Li fer lager ubyin rod lager – kont Larisi, kont Lasinn, kont Liran, osi byin ki kont Venezuela, san-kont so agresyon inpe partu: li bombard landrwa dan Nigeria, li invayir Liban, li bombard Yemen, li mem al larg bom lor so mam-kole Qatar. Antretan, dan Lasiri, Leta Zini al instal enn kuma Prezidan enn ansyin lider Al Qaeda ki li finn nuri pandan so long “lager sal” kont Lasiri! E asterla, larme Amerikin finn turn kont abitan lavil dan so prop pei. E, Leta Zini, mem li obor bankrut, pankor kumans ferm so 800 baz militer andeor so pei, demantel zot. Li gard tu sa baz la, mem li finn larg so dezir pu dominasyon mondyal ki li ti apel “full-spectrum dominance”, setadir kontrol partu lor bul later – dapre dernye dokiman Trump finn tire lor so “stratezi” zeopolitik. Antretan, Leta Zini finn donn kudme Lerop pu oto-detrir li-mem. Lerop apandan pu pey fre kontiyn lager kont Larisi dan Ikrenn. USA pe extrir zot. NATO preske dan leral. E asterla Lerop, san USA, pe kontinye fer zenn Ikrenyin al ver zot lamor, akoz Loksidan finn mont enn kabal pu sey dornt Larisi, morsle li. Tu drwa imin ordiner – drwa laparol, drwa lasosyasyon, liberte muvman – fini kumans sakrifye e dan Leta Zini, e dan Lerop, zis pu sap sa lanpir ki, detutfason, pe grene.
Tusala pu dir lavenir byin grav.
Me, ena enn kondisyon: li depann lor nu.
Kan dan LALIT nu dir “nu”, nu pe koz 2 kalite “nu”: “nu” ki vedir “sakenn kuma enn individi”, nu bizin reflesi larz, fokes kot neseser, antan ki individi – zis enn individi ki kapav reflesi. Lerla, nu diskit refleksyon individyel ansam kolektivman, pu azir ansam. Alor, “nu” osi vedir ki nu bizin tom dakor ansam pu kontribiye, alor pu azir kolektivman. Savedir, nu azir ansam kolektivman pu miltipliye nu lafors, avek bi pu kree enn meyer sosyete.
Tu, li depann lor nu ziska ki pwin nu kapav amenn lalit politik, lanfaz lor “politik”, pu anmemtan anpes degradasyon sityasyon, anmemtan kree kondisyon pu enn nuvo sosyete ki meyer? Nu bizin konn kree fason azir politikman. Kan nu dir “politikman”, nu pa pe koz zis elektoralman. Me, fer aksyon baze lor enn program – ki derule an-permanans. E, seki nu finn sibir, onivo mondyal, depi 30-40 an se enn indoktrinasyon “anti-politik”. Klas posedan finn finans tu kalite thinnk-tenk ek preske totalite mas-medya tradisyonel pu degiz koripsyon politik burzwa kuma koripsyon politik tu-kur. Kumsa, klas posedan li atak parti politik sosyalist ek kominist, mem parti politik sosyal-demokrat, dir kumkwa zot osi, zot “puri”, parey kuma parti kareman anfaver burzwazi (so Travayis, MSM, MMM, Rezistans, PMSD). Amizir so propagann enn sikse, li reysi kraz sel veritab zuti ki nu ena pu pa zis defann nu-mem, nu parti politik. Zis enn lorganizasyon, ubyin plizir lorganizasyon politik ki donn klas oprime posibilite pu liber totalite limanite depi pale-bulfer ki reyn kapitalist ete.
Alor, sa lane ki fek pase la, finn met lepep mondyal lor enn “warning klas 4”. Bizin azir politikman! Me, pu azir politikman, nu bizin konpran realite. Konpran vre-vre kot nu ete, antan ki limanite an antye. Li pa fasil. Me, li pa inposib. Li pran travay intelektyel, sak individi, e osi par lamas dimunn oprime, kan li organize kolektivman.
“Nasyonal” ek “internasyonal” form parti enn mem koninyom
Normalman li ti pu ase fasil pu get sa enn an ki fek pase, 2025, anterm “nasyonal” separeman depi seki pe pase kote “internasyonal”, sey konpran zot separeman. E nu pu fer li sa lane la osi dan 2 prosenn lartik. Me, zordi realite onivo “nasyonal” (seki interyer Repiblik Moris) ek realite onivo internasyonal (zafer extern, etranze) nepli separab. Anfet depi plizir syek zot pa vreman “separab”, me pandan sa lane ki fek pase, sa verite la, li finn vinn evidan. Tu dimunn kapav truv li.
Evennman politik, ekonomik, sosyal, anvironmantal, finn vinn kuma enn bag plat ki apel enn “serk Mobius”. Li enn espes band plat ki, kan finn turn li pu fer enn serk ar li, avan kol de kote, met enn demi-tur dan bag la. Li gayn so nom depi matematisyin Mobius ki finn analiz li dan 19yem Syek. So spesifisite se u pa kone ki “andeor”, ki “andan” kan swiv enn sirfas. Asterla politik “nasyonal” ek “extern” finn klerman vinn 2 sirfas enn sel “serk Mobius”. Savedir, li form parti mem zafer. [U kapav al rod li lor innternet, zis met “moebius ring”, u pu gayn enn seri zimaz.]
Alor, anu pran enn lexanp ki arive kan nu sey get zis onivo “nasyonal”.
Enn Lexanp, kimanyer “onivo intern nasyonal” liye ar “extern” inperyalist
Kote nasyonal, nu finn viv enn lane kot nuvo Guvernman PT-MMM-ND-RA, apre so 60-0 Novam lane dernyer, finn azir san okenn stratezi. Kan enn ex-koloni kuma Moris azir san stratezi, sirtu dan enn lepok kriz internasyonal grav, li ule dir li pu anfet swiv stratezi ki inperyalis enan pu li. Enn pwin se tu. Alor, nu Guvernman finn azir dan enn move fason, fer tu vinn pli pir, absoliman andeor kad, akoz li finn efektivman pliye divan stratezi inperyalist oksidantal, suvan san mem konsyan li pe fer li:
Li pa nercher okenn veritab deba. Purtan li ti promet omwin sa.
Nu pran lexanp lor size ledikasyon onivo nasyonal.
Osito ki Guvernman Ramgoolam vinn opuvwar lafin 2024, Minis Ledikasyon, anonse avek gran gran tapaz kumkwa li pu organiz enn deba dan enn “assises de l’education”.
Alor, Zanvye, enn delegasyon manb LALIT al depoz enn demand formel ar Minis Ledikasyon Gungapersad, dosye alaplwi dan lame so staf.
Nu propoz li, avek argimantasyon, ki li met pu debat dan so “assises de l’education” ki langaz ki bizin servi pu anseyn size kuma Matematik ek Syans dan lekol. Setadir, ki “medyom instriksyon” bizin servi. Sa, li bizin vinn enn parmi pwin santral pu debat. Kuma lekter kone, ansyin Education Act kolonyal tuzur stipil ki medyom li oblize Angle, omwin apartir 4yem lane lekol primer. Minis flank LALIT sek.
So “assises de l’education” arive an mwa Avril.
Me, li ti enn frod. Li ti kareman enn frod.
Li ti konsyaman napa enn veritab deba. Minis finn zis vinn met 14 “tit” pre-seleksyone e inpoze, pu deba. Li finn fini kareman exklir lesansyel: langaz maternel kuma langaz lanseynman pu size kuma syans, matematik, etc. (osi byin, anpasan, ki exklir kimanyer diyl ar konpetisyon exsesiv, leson partikilye, etc.) Li ekart seki LALIT ti propoze depi Zanvye, kuma enn tem santral (langaz lanseynman).
Malgre sa, LALIT finn prezan. E dan 2 ti-grup pandan sa “assises de l’education” la, 2 nu manb finn reysi gayn lakorite dan zot grup respektiv, e finn sumet langaz Kreol kuma medyom kuma enn propozisyon pu amenn dan rapor dan sesyon plenyer. Tulede reporter grup (kad Minister) finn bif sa propozisyon la. LALIT finn proteste dan 2 let ekrir par nu 2 temwin. Nu ti truve ki size la finn anfet sansire. Nu ti donn benefis didut, krwar sak reporter ti “bliye”, sipa “fer enn erer” kan ti exklir enn tem ki ti tom dakor propoze.
Lerla, ep! lafin Novam, dan kad vizit Prezidan Macron, nu dekuver ki Minis Ledikasyon fini definir enn nuvo politik lor langaz lanseynman. Deryer ledo lepep Moris. Anfet li ti misye Anbasader Lafrans ki anons nuvo politik Repiblik Moris lor langaz pu anseyn matematik ek syans. Prezidan Macron, li osi, vinn anons nuvo politik Repiblik Moris lor langaz lanseynman.
Sa vedir seki extern a Moris (ansyin kolonizater, setadir Lafrans) finn vinn inpoz enn polisi, ki li, Lafrans, fini konplote ar bondye-kone-kisannla pu aplike andan dan Repiblik Moris. Enn puvwar extern, Lafrans, ki ena enn problem kot pu kaz enn ta “koperan Franse” expilse depi Lafrik ki pe asize turn-pus par la dan Exagonn. Alor, Lafrans, li pu inpoz enn nuvo politik isi alinteryer nu Repiblik. Nu Minis fini siyn enn ta memorandum – ar Lafrans – kan Macron ti la, e lerla kelke zur apre, Minis Ledikayson finn degaze al Lareynion, siyn dokiman ar enn koloni. Kabine Minis finn anonse ki ena enn lakor ant “the two territories”, setadir “de koloni la”! Mondye! E nu tann dir ki “deza fini kumans inplemante” dan lekol sibvansyone par Leta.
E pa gayn drwa fer deba lor la!
Realite extern inpoze par Lafrans lor politik intern, avek osi fasilite ki kumsidire enn “serk Moebius” ki nu finn dekrir lao.
Alor, sa donn nu enn pist pu nu travay politik pu 2026.
Nu ki bizin kree sa deba la.
Dayer, LALIT so nuvo tantativ pu ena enn “podkarst” politik, finn kumanse ar 2 ti-fim video (podkarst) lor size langaz mem. E swit a sa, LALIT invite pu koz lor langaz maternel dan lanseynman le 14 Zanvye par National Human Rights Commission, dan enn sesyon 2 ertan. Nu ki pu organiz deba ki Guvernman ti sipoze organize. Kumsa amenn politik.
Alor, sa lartik donn enn introdiksyon pu 2 lartik ki pu swiv lor politik onivo nasyonal ek internasyonal, respektivman, me gardan an-tet tultan, ki zot liye intiman.
Baze lor introdiksyon kozri Lindsey Collen pu bilan nasyonal ki LALIT ti fer.
P.S. Pu terminn lor kestyon langaz, kote Kreol dan Parlman, Spiyker Shirin Aumeeruddy-Cziffra – napa Guvernman Ramgoolam, remarke – finn lans enn travay, ki li fini sumet a brans Lexekitif. Sa li enn linisyativ inportan. Me, li pu res dormi si nu pa azir politikman, andeor Parlman. Se nu ki pu bizin donn kudme pu lev size la depi “koma” dan lekel li pu sirman al tonbe, akoz li pu al sombre dan kit tirwar!
