26.12.2025
[Versyon an Angle pibliye 19.12.25]
Prezidan Donald Trump pe apel lager “lape” dan wit diferan konfli, ant peyi ki zot nom parfwa li bliye*. Si ou swiv politik internasyonal, ou pu kone ki pena okenn vre lape ki dekul de sa bann “diyl” lape. Zot enn trik reklam pu lanpir ki an deklin.
Kan lanpir US pe grene, ek pu kontinye grene pu prosin deseni, so vyolans vinn orifyan ek kover-ep so prop vyolans vinn absird, depas limit limazinasyon. Lanperer tuni fek fer so vale ki plis sumet, admir so nuvo linz, kud depi latwal telman fin.
Dirizan peyi Eropein zot mem pli gran flater otur lanperer tuni. E zis deryer zot ena diktater erediter Arab, ek aster nu prop peyi pe al dan sa simin la, li usi. Kuma Bérenger finn deklare, li bizin “res trankil” ek “manz ku”. Alor, li ek Ramgoolam ek Kabine antye pe sumet. Mem bakbenncher “res trankil” lor zenosid, lor vann Diego.
Trump apel masak ki pe kontinye par Israel lor lepep Palestinyin enn “sese-lefe”. Dan sa “sese-lefe” ki Trump finn sinye nef mwa desela, Israel finn prosed par asasinn 390 Palestinyin e bles plis ki mil dimunn. Ki kalite sese-lefe sa?
Enn semenn desela Dimans, enn snayper Israelyin finn viz enn tifi ki pa ti pli gran ki trwa-zan, Ahed Tareq al-Bayouk, kan li ti pe zwe pre kot latant so fami dan Lesid Gaza. Sak zur Israel tuy sink Palestinyin, sakenn avek zot nom, kuma sa tipti tifi la. Zot tu finn asasine dan enn “sese-lefe”. Kumsa ki li apel lager “lape”. Se kumsa ki zenosid pe kontinye kuma anvayiser Israel pe fer “oto-defans”. E resaman Hilari Clinton, ki ti kapav vinn prezidan dan plas Trump, dir lazenes Amerikin kont Israel so zenosid parski zot inyoran kontex? Se presizeman kontex ki fer lazenes Amerikin kone, avek presizyon, ki seki Israel pe fer, li enn zenosid. Lokipasyon enn pep antye, ek olye respekte obligasyon legal pu pran swin dimunn ki Israel pe okipe, li pe komet zenosid kont zot. Zenosid ansam avek kokin zot later. Sa laverite kri. Pu dir li kri e dir zis laverite, kan servi preske totalite surs Oksidantal, gran panser ek ekrivin bes-seler Jacques Baud finn “sanksyone” par Linyon Eropein. Li finn sanksyone par USA parey kuma Francesca Albanese, enn lot gran panser. “Sanksyone” savedir transform li kuma enn dimunn ki pa existe. Savedir ou pa kapav servi kart kredi, rezerv enn plas lotel, ena akse ar ou kont banker, zis pu nom sertin restriksyon. Li kapav usi vedir ou pa kapav rant dan uswa kit ou prop peyi. Dan dernye syek “sanksyon” ti vedir Exile dan Siberi. Pena deba ou prosedir legal zordi dan “Loksidan”. Disidan sinpleman “bani” par “sanksyon” pli arbitrer. Guvernman nepli kas latet ki zot lepep panse.
Partu dan lemond, “lepep” aster opoz zenosid Israel.
Zot “Guvernman”, akoz enn mank demokrasi, pa reflet sa, e paret pa, akurterm omwin, bizin fer sa.
Moris enn bon lexanp. Nuvo Guvernman finn retir lekip Moris ki ti bizin fer prezantasyon oral dan ka ICJ kont Israel akoz li pe fer zanfan Gaza mor defin. Lopozisyon Parlmanter pa mem kritik Guvernman pu sa. Ni bakbenncher. Lapres meynnstrim usi kuver sa. Lepep Moris pa dakor ki Israel pe fer zanfan mor defin ek asasinn zot par milye par expre. Me Guvernman kapav evit pran pozisyon dan ICJ, mem si zot finn deza pey lamone pu lekip legal, mem si ena enn dat ek ler pu pledwari oral Moris.
Antretan dan Venezwela, Trump finn apel lape “lager”. Anfet, seki li pe fer se asasina, li evidan, ansam avek lintansyon pu kokin rezerv petrol Venezwela, premye dan lemond, ek lingo lor depi rezerv dan Venezwela, nimero 26 dan lemond, enn prosesis ki finn deza kumanse par Labank Langleter ki finn sezi de milyar dolar rezerv Venezwela.
Venezwela pa finn atak, ni ena lintansyon atak USA.
Sa tu dimunn dan lamas abitan later kone.
Trump finn deklar lager. E li bizar ki li finn swadizan deklare ki: enn lager lor ‘teroris-narkotik”. Premye “teroris” ti prezante kumadir zot enn “Leta” me ti kalifye zot “non-akter leta”. Sa finn arive apre latak lor Latur Zimel 2001. Sibitman li finn vinn “ilegal” pu deklar lager – mem si zot pa enn peyi. USA finn prosede par bonbard e redwir anrwinn Afganistan ek Lirak ek Lalibi dan so lager kont “terer”. Li fasil pu al lager kont pretex kumkwa ena “terer”. E USA kapav fini par bonbard Liran ankor si Israel gayn seki li pe rode.
Detutfason, lerla Trump finn bizin tir enn pretex-amande pu atak Venezwela. Trump ule met Lasinn ek Larisi deor depi Venezwela. Sa so bi. Li kler dan so dokiman Stratezi Sekirite Nasyonal. Alor, mem si personn pa asosye Venezwela ar, 'terorism’, mem ki USA truv 'terorism' kuma enn krim mizilman. Me mem si Venezwela pa koresponn a sa profil la, Trump truv enn fason pu liye Venezwela ar terorism. So argimantasyon, telman anfantin, alalila: Diyler ladrog sinpleman deklare “narko teroris’. Enn term fek nome. Li fer enn melanz ant proprieter kartel ladrog ek teroris. Alor, san okenn kalite prev, Trump avek oportinism deklar Prezidan Venezwela Maduro alatet enn sipoze kartel ladrog, ki sipozeman pe anpwazonn par santenn-milye Amerikin, asasinn zot. Sa semenn la Trump finn deklare ki tranzaksyon ladrog li enn “Zarm Destriksyon Masif”, mem pretex pu lager ilegal ki USA ti deklare lor Lirak. Nerport-e-kwa.
Anfet, problem ladrog dan USA, an partikilye to-dese, li ena lyin avek ladrog Fentanyl. Li enn opyoid sintetik ki ti servi pu bes duler ek servi kuma enn anestezi. “Lepidemi”, kuma finn apel li, ti kumanse par lamedsinn prive ki “inpoz” sibstans lor dimunn, apre loperasyon ubyin pu kapav siport duler ledo, etc, ek ki fer zot vinn adik, ek fini lor marse nwar, ek rwinn lavi imin. E zot ankor fer li. Fentanyl ilegal rant dan USA atraver frontyer Mexik depi partu dan lemond, me pa depi Venezwela.
Ladrog ki sorti depi Lamerik Disid li kokainn. Li ladrog ki servi prinsipalman par dimunn ki zis dan USA. Zot snif li kuma pastan. Me sepandan li pa sorti depi Venezwela. Li sorti prinsipalman depi Kolonbi, ek satisfe demand dimunn ris dan USA.
Kifer eski Trump pe invant sa kalite mansonz la, alor?
Li ule de zafer: kontrol lor petrol Venezwela, ki pli gran stok dan lemond, ek li ule gard kontrol ,e, anmemtan ki konpayni Amerikin Chevron so kontra pe al fini 2025. Wi, malgre sanksyon, Chevron ankor pe export petrol dan USA depi Venezwela. Seki buku dimunn pa realize se sa, kuma Reuters finn raporte 25 Ut, enn konpayni apel “China Concord Resources Corp” finn kumans devlop de reserv petrol Venezwelyin, planifye pu investi plis ki $1 milyar. Li enn proze pu prodir 60,000 baril delwil non-rafine par zur ziska lafin 2026. Trump pa kapav siport sa. Alor, Trump usi ule met Lasinn deor pa zis depi Venezwela, me depi lemond Lemisfer Lwes konpletman. Li ule enn kontrol total lor “Lamerik” antye – depi Greenland dan nor Artik atraver Kanada, Mexik ek lezot peyi Lamerik Santral, depi kumansman ziska lafin Lamerik Disid, inklir atraver Venezwela, ziska extremite Sid kot Arzantinn pre avek Antartik. E preske tu peyi Lamerik Latinn zot prinsipal partner komersyal-- li pa enn lot apart Lasinn. Alor, lanze ot, ek sans Trump reysi dan so misyon pu met zot deor, li feb.
Detutfason, pu kapav met so lame lor furnitir petrol e pu ekpilse Lasinn depi Venezwela, Trump finn bizin invant enn ta mansonz pu rann li “legal” pu vaporiz sak bato peser pre kot lakot Venezwela. Pena okenn arestasyon, okenn sarz, okenn prev, okenn temwin, okenn ekzibit, okenn ka lakur, nonpli enn zizman ek enn santans. Enn tanpet politik finn exploze dan Washington, pa telman akoz imoralite ek ilegalite sa seri asasina monstriye andeor dilo teritoryal, ni mem bann exekisyon extra zidisyer, me akoz sa dernye gut ki finn fer vaz deborde pu politisyin ek medya meynnstrim US: kan larme lafors USA finn get de sirvivan enn sa kalite latak lor enn bato – truv de peser u transporter ladrog u petet ti ena tulede, ubyin okenn, kisannla kone? – kan zot inn glis depi enn but debri ki ti pe flote, kul anba lamer, ek resorti, e agrip lor rebor pu sov zot lavi sa ti inakseptab. Finn gayn lord “depi lao” pu asasinn sa de marin andetres. Sa enn dub-krim.
Sa natir lager ki Trump pe inpoz lor enn Venezwela anpe, kinn deza rwine par 20an sanksyon US, ek de ou trwa ku-deta ki finn organize ar led CIA finn enn esek. Ki krim Venezwela? Lepep Venezwela ti ule, pu premye fwa, kontrol rises zot petrol e servi li pu fini lamizer, ki US finn provoke – kan sanksyon finn rant anviger. De manb LALIT ti al dan enn vizit brigad internasyonal dan Venezwela an Ziyet 2010, ek ti fer enn riport bak piblik lor kuma dimunn ti organize kont sanksyon USA, kont oligark Venezwela ek kont gang. Li ti avan lamor Hugo Chavez ki ti gid sa revolisyon dekolonizasyon.
Trump inn kit so alye Eropein ater kan zot kontinye insit lager kont Larisi kuma enn lekip fu danzere depi Mwayin Az. Inkapab pu ekut seki Larisi pe dir, san okenn volonte pu uver kanal diplomatik, inkapab mem pu lir realite zonn konba pu kone ki pe arive pu pov Likrenn, azir kuma “proxi” NATO pu sipozeman ranvers Putin. Eropein aster pe zestikile parski Trump pe les zot ater, ansam ar Likrenn ek mem NATO. Dernye mo ki servi par lider Eropein lor sityasyon lager zot pe fer kont Larisi seki li “san lespwar”. Linyon Eropein finn vot kont kokin Larisi so kas ki finn “sanksyone”, ek ki zotmem kuver depans Likrenn pu sipozeman kontinye lager ziska lamor dernye Ikrenyin. Sel problem seki peyi Eropein pena kas. Zot pu sipozeman aste zarm depi USA, me USA pena ase prodiksyon zarm pu furni zot. Li usi absird kuma zistwar Lanperer so Nuvo Linz depi so kumansman.
Tusala, pu donn enn apersi konfizyon ki ena avek dokiman lor stratezi politik etranzer USA .
Me, zordi nu finn al dan sa kalite detay pu explike ki Trump ule konsolid kontrol USA lor seki li apel “Lemisfer Lwes”, pu aret lager kont Larisi ki li prefer retir li depi Lasinn. Tusala pu ki USA kapav pli byin kontrol Lasinn kan moman la arive. Antretan, USA ule so lager proxi kont Larisi ek li ule ki li sorti dan Mwayin Oryan. Alor, nu kapav atann inpe tipti konfli ant Trump ek Netanyahu. Me, kuma abitye, seki Trump ule ek seki “Leta Permanan” dan USA ki kontrole buku par so prop lobi pro Israelyin ki form parti so Konplex-Indistriyel-Militer, e ki depann pu sipor masif lor Zionis Kretyin-- finn kas an de lor zenosid. Anfet lamwatye dimunn dan so “baz” politik Parti Repiblikin finn turn zot ledo ar Zionism depi zenosid 7 Oktob ki finn expoz zenosid Israel kont Palestinyin depi 1948. Dimunn meynnstrim kuma Tucker Carlson ek Candance Owens, usi byin ki asasina Charlie Kirk, tu finn azute pu turn kont Israel. Guvernman EU Zionis finn “sanksyonn” Jacques Baud akoz presizeman so travay ekselan, vre, solid akademikman, avek referans konplet ki finn expoz zot.
Nu bizin, isi dan Moris, fer Guvernman Morisyin pran distans depi sa Lanpir Oksidantal ki pe grene. Moman finn vini pu sa.
Lindsey Collen, for LALIT
Tradiksyon CC avek kudme AA
NOT:
* Bann pei ki ankonfli konserne ar plan lape `trump.
Armeni ek Azerbaijan
DRC ek Rwanda
Lenn ek Pakistan
Kanboj ek Tailand
Serbi ek Kosovo
Lezip ek Etiopi
Israel ek Liran (apre ki US-Israeli bonbard Liran)
ek dan premye manda Trump-Israel ek pei dan Lakor Abraham pei (UAE, Bahrain, Marok)