Sirvol Enn Sityasyon Politik Instab
15.12.2025
Rada Kistnasamy ti fer tur dorizon lor dernye 15 zur dan reynion Komite Santral sa wikenn la. Ala enn apersi seki li finn dir, ki inklir enn-de lide ki ti surse pandan deba ki ti swiv so prezantasyon. Li finn dir li ti pe konsantre sirtu lor sityasyon nasyonal, mem si ena buku pe arive onivo internasyonal.
Instabilite pe kontinye dan Guvernman e osi dan pei, apre enn an Guvernman PT-MMM-ND-RA opuvwar.
Sa vedir ki Lasanble Nasyonal finn rant an konze dan enn klima tansyon.
Finn ena akrosaz ant Chief Whip Guvernman Stephanie Anquetil, dan Travayis, avek Minis Jennder Arianne Navarre-Marie, dan MMM, lor kestyon parlmanter konsernan move zesyon lakres Florida Child Day Centre. Pandan sa akrosaz, Paul Bérenger, MMM, finn intervenir pu dimann depite Anquetil prodwir dokiman pu pruv seki li pe dir. E kan Anquetil ti montre foto sa lakres la, ankor enn fwa Bérenger insiste ki bizin otantifye foto la. Shakheel Mohamed, Travayis, sann kut la finn vinn osekur so koleg depite Travayis Anquetil, finn dir ki pa neseser otantifye si dimunn la-mem finn tir sa foto la. Anquetil finn dir ki limem anfet finn tir foto la. Sa akrosaz la donn enn lide lor tansyon ki ena alinteryer Guvernman PT-MMM-ND-RA.
Me, pa zis sa.
Pu azut lor sa tansyon la, ena manyer ki Spiyker Shirin Aumeeruddy-Cziffra finn prezid sa deba dan Parlman. Li finn depas, mem mal-interpret, so rol kuma Spiyker, finn insinnye ki depite Stephanie Anquetil ena “mobil” deryer sa kestyon la. Li finn dir personn prezan pa 'dupe'. An Angle apel sa “imputing motives” ki pa akseptab dan Parlman. Spiyker osi permet li-mem donn so lopinyon lor size ki pe debat. Anfet rol Spiyker se pu protez Parlman, antan ki institisyon, vizavi Lexekitif, ki tultan servi so puvwar demezire pu dornt sa sel but ki direkteman e demokratikman eli. Li ti bizin protez depite Lopozisyon osi byin ki bak-benncher kont abi puvwar Lexekitif. Sa, se so rol. Li pa enn “arbit” ant 2 lekip egal, non. Si ti ena kiksoz pu li dir, li ti kapav plito uver deba lor eski li apropriye dan sistem Parlmanter ki enn Chief Whip Guvernman, kuma Anquetil ete, anfet poz Kestyon Parlmanter, kan li-mem li ansarz fer sorting tusa pu tu kestyon parlmanter la. Sa li uver pu deba.
Ena osi deklarasyon dan lapres depite Farhad Aumeer lor lefet ki li pa dakor ki VPM Bérenger ek Atorne Zeneral Glover finn anpes li pran laparol dan deba lor “Law Practitioners Bill'. Zot dir li ki li pa konn bann zafer legal, donk pena so plas dan deba. Avek rezon, li pa dakor.
Tansyon enan, osi, alinteryer-mem sak parti. Finn ena konferans depres Minis Lanvironnman, Rajesh Bhagwan, kot so Jinnyor Minis Joanna Bérenger ti paret agase ar li. Dan konferans depres Joanna Bérenger finn azir kumadir pu montre dezakor ar seki Rajesh Bhagwan pe dir. Tulede purtan dan ladireksyon MMM.
Tusala vinn apre menas pu Bérenger kareman demisyone depi so pos Minis.
E, bizin dir, tusala bann siyn instabilite ant parti dan guvernman, e mem alinteryer mem diferan parti dan Lalyans la.
Klima tansyon, li osi onivo zidisyer. Otur seremoni nominasyon Steyt Kawnsel pu Avoka ek Sinnyor Awe, Atorne Zeneral ki form parti dan Lexekitif finn kritik manyer ki finn organiz sa seremoni la, kan lorganizasyon ti tom su sarz Sef Ziz Rehana Gulbul. (MBC, an pasan, ti osi kritik anver derulman sa seremoni la.) Seki evidan se lefet ki tu dimunn ti pe bude.
Anfet sa konfli ant Zidisyer ek Lexekitif ti kumanse an Ut sa lane la, kan Sef Ziz ti sumet lalis nomini pu Steyt Kawnsel a Prezidan Repiblik Dharam Gukhool pu li ratifye. Me Prezidan finn retir nom avoka Raouf Gulbul, ki konzwin Sef Ziz, depi lalist la. Apre sa konfli la, an Oktob Atorne Zeneral pas enn lalwa pu diminye puvwar ki Sef Ziz ena pu swazir lalis nominasyon Sinnyor Avoka ek Sinnyor Avwe.
Alor manyer ki Seremoni Nominasyon Sinnyor Avoka ek Sinnyor Avwe finn organize expoz sa konfli ki ena ant Zidisyer ek Legzekitif.
Seki finn dominn laktyalite osi se sekter Ledikasyon avek Bluprinnt Minis Gungapersad. Enn bluprinnt, li sipozeman enn dokiman fini redize, res zis pu inplemante motamo. Enn draf ki Minis Gungapersad finn prezante dan Kabine Minis le 28 Novam pa ti apruve. Okontrer, li finn return ar li, ar Minis Ledikasyon, pu ki kontiyn diskit ar dimunn ki konserne ar sekter la. Sa espes Bluprinnt konsern an bref 2 opsyon kot ena konfli: Return ar sistem konpetisyon pu swazir Lekol Nasyonal kuma avan, savedir apartir grad 6, ubyin gard li kuma li ete apre dernye Reform, savedir konpetisyon selman vinn feros ariv grad 9. Savedir seleksyon pu Kolez Nasyonal fer selman apre form 3. Plan la usi konsern “mixite” ledikasyon. Eski sertin kolez nasyonal pu nepli garson-tifi ansam, ubyin tu pu separe anterm sex.
Me pli gro kestyon finn kareman ekarte depi tu deba. Li finn sansire. Li finn interdi. Sa li konsern langaz Kreol kuma medyom. Sa pa pe koze. Dayer avan Bluprinnt, Minis Ledikasyon fini desid lor swa langaz dan ledikasyon kan li finn konplote ar inperyalis Franse pu inpoz langaz Franse kuma enn nuvo medyom! E anmemtan li interdir tu deba lor la parmi dimunn Moris konserne. Inkrwayab me vre. Minis finn degaze, al Lareynon tutswit apre Lakor ant Macron ek Ramgoolam ti siyne, avan lank mem sek, pu al gete kuma kapav inpoz langaz Franse dan ledikasyon kuma medyom. Li finn pas trwa zur Lareynon pu anprann depi enn koloni Lafrans ki pli bon pu zanfan Moris. Enn vre ti-tutu inperyalis Franse.
Dan mem moman ki tusala pe derule, ena inperyalist Amerikin ki pe inpoz so prezans atraver lemond pu defann so lintere ekonomik. Dan sa kontex, ena diskisyon lor extansyon AGOA . Fini travers enn premye letap kot AGOA pe etann pu ankor 3 an, me pankor finalize. Burzwazi dan Moris ki exporte ver Leta Zini pe deza zibile.
Me, get latitid nu prop Minis Zafer Etranze. Minis Ramphul finn deklare ki Moris pena resurs miner pu interes Amerikin, kuma lezot pei ena, me Moris sanse ena Chagos, so “atu”. Ki ena dan so latet? Apre ki Premye Minis Ramgoolam ek Atorne Jeneral Glover kurbe divan Angle kan zot sey vann Diego, e apre ki Minis Gungapersad kurbe divan inperyalist Franse pu dominn langaz maternel preske totalite dimunn nu Repiblik, asterla nu gayn minis Ramphul so tur pu kurbe divan inperyalist Amerikin. Sa Guvernman la enn laont.
Tusala avek lakorite totalite Guvernman so Ramgoolam, so Bérenger, so Duval, so Subron.
Dan dernye 15 zur nu finn ena propozisyon pu konpansasyon saler. Navin Ramgoolam finn dir ena reprezantan Moody's ki dan pei la, e pe vey depans Guvernman sinon riske enn dawngreding. Li fini prepare pu anons enn konpansasyon saler ki muvman sindikal truv derizwar. Enn tole finn leve. Enn kote, muvman sindikal pa dakor ar sif Rs635 ki Guvernman pe inpoze. Ena kontestasyon, avek rezon, depi CTSP pu travayer ki ena lapey anba Rs25,000. Sa kategori travayer ki reprezant preske 245,000 travayer dan pei pa pu ena okenn diferans dan zot reveni kan pu pey Rs 635, omwin ki spesifye ki ogmantasyon pu azute. Anfet, kuma li ete zot alawenns CSG pu diminye anmemtan par mem som, e zot reveni pu res parey. Ena osi kontestasyon depi salarye lao Rs50,000 ki pe dir zot ti penalize kan pa ti gayn bonis 14yem mwa, e asterla zot pe re-penalize kan Rs635 pa pu aplik pu zot.
Anmemtan, lor kestyon PRB ki reget lapey ek kondisyon dan servis sivil, swit a enn PNQ, Premye Minis ti res byin flu lor peyman PRB e dir ki Rapor pankor pare. Me, tutswit sindika fonksyoner finn lev enn tole, dir ki Rapor anfet fini pare, e ki Premye Minis finn mal- ranseyne. Avek presyon depi sindika fonksyon piblik, 2-3 zur apre, Ramgoolam zwenn Bérenger pu get linpak finansye rapor PRB. Dan Parlman Vandredi le 12 Desam, sann-kut la, Ramgoolam finn anonse ki li pu fer enn deklarasyon lor PRB sa semenn la.
Kote institisyon kuma Lapolis ek Prizon, laba usi ena tansyon. Finn ena arestasyon ACP Lilram Deal swit a lanket CCID lor tab-dekut ek kod akse pu lekipman konpayni Pertsol pu so travay ar Mauritius Telecom. Lanket pe kontinye. Eski ena kit lyin avek revelasyon Missie Moustass avan eleksyon Novam 2024? Eski ena kit lyin avek alegasyon snifing Baie du Jacotet? Kisannla Missie Moustass? Kisannla ti fer sa fwit la? Eski tu ladan vre? Eski li pu re-arive? E so rikording, e osi so fwit? Tusala ankor enn mister.
Kote Prizon, finn ena lamor dan prizon ot-sekirite Melrose, kot enn deteni Andy Selmour finn mor avek bate, e paret li ti osi forse pu pran ladrog apre so bate. Navin Ramgoolam finn fer enn deklarasyon dan Parlman kot li finn anons sispansyon 2 sirintandan ki ti onn-dyuti sa zur la e osi finn anons transfer 4 prizonye. Premye Minis finn osi dir ki finn nom ex-ziz Lam Shang Leen ki pu fer lanket lor sa lamor la, anba sa nuvo lalwa ki finn ranplas Commission of Enquiries Act.
Tusala pu dir ki tu su-tansyon dan pei. Dan Parlman, onivo zidisyer ek laprezidans, onivo lapolis ek prizon. Anmemtan Guvernman pe sumet divan inperyalis Franse ek Amerikin, osi byin ki Britanik. Lor kestyon Britanik, iltim imilyasyon pu Moris, se Moris fini siyne, e asterla Britanik pankor siyne. Finn gayn enn nuvo antrav pu Britanik siyne. Moris finn kurbe pu naryin. Semenn pase, “Komite UN kont Diskriminasyon Tu Kalite” finn “fer apel ki Moris ek UK sispann ratifikasyon zot Lakor, e pu fer nuvo dyalog ar Chagosyin.”
Internasyonal
Administrasyon Trump, pandan sa deklin lanpir Amerikin, finn devwal so “Plan Stratezik” pu prolonz sa lanpir la. Li enn Plan pu sirvi. Li enn aksyon dezespere. Sa plan National Security Strategy viz pu inperyalis Amerikin mat Lasinn, akoz inflians ekonomik Lasinn pe agrandi dan lemond. Pu li fer sa, Trump pe viz pu kontrol kontinan Lamerik dan so totalite. Sa vedir depi Greenland ziska pwin pli osid dan Larzantinn. Deza li fini kumans atak Venezuela par bombard bann ti-pirog dan lamer akote Venezuela, lor pretex ki ena trafik ladrog, e pretex ki lavant ladrog enn form terorism, e pretex ki terorism enn zistifikasyon pu lager. Lamerik finn osi amenn enn efektif 1,500 marinn pare pu atak Venezuela. Me prezidan Maduro pe mobiliz popilasyon an-antye pu bare kont sa atak la. Li paret enn loperasyon avek 2 bi: inpoz enn sanzman rezim, enn kote, e pran kontrol stok petrol Venezuela, ki pli gran dan lemond. Kumsa Trump pe reysi, li krwar, lev “kolateral” pu met angaz kont det Leta Zini.
Sityasyon dan Gaza pe anpire avek siklonn Byron, ki pe fer gro dega imaniter, pu azut lor sityasyon zenosid ki Leta Israel finn, e pe kontiyn, inpoze. Israel ankor pe blok lantre ed imaniter, sirtu apre katastrof ki inondasyon finn fer dan Gaza ek Westbennk, e pe kontiyn tuy Palestinyin, sey expilse zot.
Solidarite Internasyonal kontiyn sutenir Palestinyin. Li pe pran diferan form. 5 Pei, Iceland, Lespayn, Irland, Sloveni ek Holland finn anons zot pu boykot festival Eurovision akoz prezans leta ki pe fer zenosid, Israel. Santer Laswis, Nemo, finn fer enn aksyon protestasyon kont Israel kan li finn return Trofe li finn gayne dan sa festival la lane dernye.
Lalit dan lemond kontinye kont okipasyon ilegal Israel e kont vyolans ki pe komet anver lepep Palestinn. E, natirelman, lalit ant klas pe kontiyne partu dan lemond. Dan Portigal, ena lagrev zeneral apartir zordi, Lindi.
Lager NATO atraver so proxi Ikrenn kont Larisi pe al fini. Kan Trump inpoz lor Ikrenn, li enn prev ki depi tultan li ti enn lager NATO, plito ki Ikrenn. NATO finn sakrifye Ikrenn. E kan li vinn evidan ki Larisi pu gayne, lerla Trump, ki pa kontan “perdan”, larg leres NATO, ki pena lemwayin sutenir Ikrenn kont Larisi.
