ENN-AN APRE GUVERNMAN 60-0 LALYANS CHANGEMENT PT-MMM-RA-ND; KI LOPOZISYON EMERZE?
09.12.2025
Ena trwa kalite lopozisyon ki pe azir dan pei: lopozisyon Parlmanter, lopozisyon burzwa par enn trale parti politik, e lopozisyon klas travayer, esansyelman otur LALIT.
Lopozisyon dan Parlman
Premye fason get sa lopozisyon la, se get kot ansyin guvernman MSM ek so alye politik ete? Ki zot pozisyon dan Parlman?
Lalyans Lepep ti konstitye par Mouvement Socialiste Militant (MSM – Pravind Jugnauth), Parti Mauricien Social Démocrate (PMSD – Xavier Duval), Muvman Liberater (ML – Ivan Collendavelloo), Plateforme Militante (PM – Steve Obeegadoo), Muvman Patriot Morisyin (MPM – Alan Ganoo). Zot pa finn elir okenn depite. Zot finn balye net.
Joe Lesjongard (MSM) ek Adrien Duval (PMSD) finn nome kom mizerab depite bestluzer, e pe bizin asim rol lopozisyon parlmanter. Joe Lesjongard inn nome Lider Lopozisyon. Ni enn, ni lot, enn lider zot parti. Lider, akumanse par Pravind Jugnauth ek Xavier Duval, finn balye net.
Pandan enn long but letan, sa lopozisyon ansyin guvernman MSM – dan parlman e andeor – finn inexistan, pa kone ki pu fer, ki pu dir. Sa ti vre a enn tel pwin ki sis mwa apre eleksyon zeneral, Lalyans Lepep pa ti kapav aliyn kandida dan eleksyon minisipal kuma enn blok.
Me, amezir Guvernman Lalyans Changement vinn inpopiler dabor otur gaf Rezistans ek Alternativ lor rekritman ek nominasyon dan NEF, answit dan Bidze kot Guvernman mont laz pansyon vyeyes, amezir pri lartik debaz monte sanki Guvernman kapav anpes li, lakoler monte parmi lamas dimunn, e MSM kumans refer sirfas atraver enn-de konferans depres. Zot mem sey montre figir dan enn-de manifestasyon. Me, zot tuzur akile net.
PMSD, apart so enn depite dan Parlman, finn preske disparet net dan peizaz politik. Pa tann ni Xavier Duval, ni Mm Perraud. PMSD ti deza fini eklate avan eleksyon zeneral. Anfet, Nouveaux Democrates, enn but PMSD form parti dan Guvernman Lalyans Changement.
Apre eleksyon zeneral enn drol zafer arive. Ena defeksyon dan 60-0. Depite Franco Quirin demisyone dan MMM kan li pa finn gayn enn minister. Li al asiz lor ban lopozisyon dan Parlman.
Kat depite depi Rodrig pa ni afis zot dan Guvernman ni pa afis zot dan lopozisyon, nonpli.
Lopozisyon andeor Parlman – parti ki amenn politik burzwa
Parti Politik Elektoralist
Dezyem eleman lopozisyon li enn seri lezot parti politik, ki ti poz kandida “pu gayne” dan enn imans Lalyans, ki pa finn fer okenn depite eli dan Parlman? Zot lalyans finn kas an mil morso apre defet la.
Anu sey konpran seki finn arive. Byin avan eleksyon, ti deza ena enn parti apel Linion Moris. Li ti reyni antu 9 parti politik – dabor enn “fron politik” ki ti regrup 3 parti politik ek 6 lezot parti.
Sa vedir: Linion Pep Morisien (LPM) ti regrup 3 parti politik, 100% Citoyens (Dev Sunnasy), Groupement de Réflexion Emmanuel Anquetil (Rama Valayden) ek Mouvement Patriotique (Jean-Claude Barbier).
Lerla ti osi ena sa 6 parti:
Rassemblement Mauricien (Nando Bodha);
Les Verts Fraternels (Sylvio Michel);
Ralliement Citoyen Pour la Patrie (Parvez Dookhy);
En Avant Moris (Patrick Belcourt);
Parti Justice Sociale (Sheila Bunwaree);
Justice et Vérité (Danny Varaden).
Lavey Nomination Day eleksyon zeneral, Linyon Moris, sa fron dan enn fron avek so 9 parti politik, reysi fer lalyans avek Reform Party (Roshi Badhain). Sa nuvo parti la apel “Linion Reform.”
Linion Reform ti aliyn kandida dan eleksyon zeneral. Zot ti viz gayne. Sa vedir, zot ti reprezant pa “BLD” (B ... li deor)., slogan macho ki Lalyans Changement ti reprezante, me plito slogan macho “BZTD” (B... Zot Tu Deor). Dan kumansman, Ashok Subron ti alatet “BZTD”, me li finn al fini ar Ramgoolam.
Antuka, Linion Reform avek so 10 parti politik dan enn lalyans galfate dernye ler, pa finn sirviv kuma enn blok politik apre eleksyon zeneral.
Linyon Moris Nando Bodha ek Rama Valayden ti sorti byin afebli.
Parkont, Reform Party Roshi Badhain ti ena enn masinnri elektoral anplas onivo nasyonal, e Patrick Belcourt, lider En Avant Moris, dan Sirkonskripsyon Stanley-Rose Hill, malgre zot pa finn elir depite, finn sorti ranforsi.
Bruneau Laurette, ki ti ansam avek Ashok Subron dan muvman BZTD ti al kree so prop parti Mouvman Bruneau Laurette, partisip dan eleksyon zeneral, e Georges Ah-Yan ti partisip dan eleksyon su banyer sa parti Laurette la.
An zeneral, tu lezot lafors politik inn sorti byin afebli. Sa li inevitab apre enn rezilta 60-0. Li pa kit lespas pu enn lopozisyon pandan enn tan, sirtu pu tu sa bann parti politik elektoralist extra-parlmanter la ki pa kone kot zot pe ale.
An Ziyet, Nando Bodha, pa kuma lider Linyon Moris me kuma lider so prop parti Rassemblement Mauricien, lans enn lapel pu rasanble ansam parti lopozisyon MSM, Reform Party ek Linyon Moris (dan lekel parti Nando Bodha enn manb) pu “reconstruire pays”. Sa tantativ regrupman inn tom plot kan Rama Valayden ek Roshi Badhain finn rezet sa propozisyon la.
Lopozisyon deklas
Kan Guvernman PT-MMM-NA-RA anons so plan pu atak pansyon vyeyes iniversel dan so premye bidze, nu kumans gayn enn lopozisyon deklas, otur muvman sindikal. Premye fwa apre lontan tu konpozan muvman sindikal vinn ansam pu opoz sa atak guvernman lor enn platform deklas anfaver drwa iniversel pansyon vyeyes, kont targeting, pu defann welfersteyt. Enn but Rezistans dan Guvernman e usi dan GWF demisyone depi Rezistans, e GWF demark li depi Rezistans lor sa atak Guvernman kont klas travayer. Sindika zwenn otur lezot lorganizasyon inklir LALIT pu opoz baz lor Diego dan enn Fron Komin, e pu proteste kont zenosid Israel. Solidarite Morisyin ar Lepep Palestinn e so manb finn aktif dan Lopozisyon.
Apre enn-an, enn sel Lopozisyon Koeran ek Programatik
Sel lopozisyon koeran ek programatik pe vinn depi LALIT ki reyni sindika ek klas travayer otur tem ki LALIT finn tultan defann: drwa pansyon iniversel 60 an, Ferm Baz Diego, Liber Palestinn, langaz maternel medyom dan ledikasyon, e lezot tem kuma sekirite alimanter, reform elektoral, ek kont puvwar Premye Minis pu kennsel enn sitwayin so sitwayennte.
Apart LALIT, okenn lezot parti dan lopozisyon pa’nn adopte sa kalite tem ki reprezant dekolonizasyon. Egalite ek liberte.
Parti elektoralist paret inkapab pu asim responsabilite programatik. Mem Rama Valayden fidel anver lalit Palestinyin, so parti pa pran pozisyon lor la! Inkrwayab me vre.
Mem muvman sindikal, malgre finn byin demar sa platform lopozisyon klas travayer inn al lor enn platform Ah Yan otur “sitwayin”.
Enn lopozisyon “sitwayin”, e osi popilist, eski li pu enn lopozisyon deklas? Eski li pu reprezant lintere alonterm klas travayer? Eski li pu amenn sosyalism? Sa li enn pwin santral.
Enn-an finn pase, apre enn eleksyon 60-0. Li pa fasil mobiliz klas travayer lor baz pwin programatik, apar lor pansyon. Klas travayer ankor gard lespwar sa Guvernman la pu fer kiksoz, malgre li ankoler ar li. E li gard lespwar malgre mezir ki atak pansyon vyeyes finn sakuy sa lespwar la.
Mobilizasyon kont guvernman Jugnauth inn abitye klas travayer pu fye lor rezistans popilist, sann kut la, kont Ramgoolam.
Li pu pran inpe plis lexperyans pu ki lamas dimunn abandonn tem popilist e metod popilis, e vinn lor tem deklas.
Fenomenn “Misye Moustass” dan kanpayn dernye eleksyon zeneral finn zwe enn rol okilt dan ogmant tem popilist e zordi, sa fenomenn okilt res tuzur enn danze politik.
Byin suvan, diferan parti lopozisyon pa paret interese uswa pa ule pran pozisyon par oportinism pu zot kapav navige. Muvman popilist li tuzur ule gard lespas pu li navige.
Parkont, lopozisyon lor baz enn program koeran anfaver klas travayer li pa bizin navige, e li pa kapav navige. Enn tel program bizin kler e net. Enn tel program bizin permet deba avek lamas dimunn. Program la bizin kler pu permet travayer ki pli “avanse” konpran. Kan travayer pli “avanse” konpran, sa vedir zot devlop kapasite pu mobilize lor zot sayt travay, dan zot landrwa, dan zot sindika, dan zot lasosyasyon, dan zot klib. Popilism pena ni volonte ni vizyon pu devlop sa kapasite la.
LALIT finn amenn lopozisyon e al ver devlopman enn program komin
Anfet, kan byin gete, se zis LALIT, ki ti aliyn sis kandida dan de sirkonskripsyon lor baz enn platform kler anti-inperyalist e dan lintere klas travayer, ki finn okip terin politik apre eleksyon zeneral.
LALIT finn azir politikman depi kawnting fini le 11 Novam 2024. LALIT, nu fer politik tuletan, pa zis avan enn eleksyon e pandan derulman enn eleksyon. Sa li diferans ant manyer travay Parti LALIT ek lezot parti politik elektoralist.
Nu finn fer enn seri aksyon, baze lor nu Platform 12 pwin (Get LALIT so PLATFORM ELEKTORAL an 12 PWIN lor nu websayt date 11.10.2024).
Nu finn fer manifestasyon, petisyon, enn seri aksyon lor diferan pwin nu program: mintenir e elarzi welfersteyt, remet pansyon iniversel 60 an, aboli siblaz, taxe seki ris; aret morsele e bayant later agrikol; lang maternel Kreol kuma medyom dan lekol; sanz lalwa pu labank separe an 2 – seki servi piblik, e seki investi; ferm baz militer-nikleer UK-USA lor Diego Garcia, pu Chagos an antye form parti integral Repiblik Moris; aret lokipasyon ilegal Israel e so zenosid kont Palestinyin; demokratizasyon MBC; ka konstitisyonel lor sitwayennte; ranplas lakaz lamyant; aret britalite polisyer.
Tusala pu dir, se LALIT ki finn okip terin lopozisyon lor kestyon kle politik. Dan enn lepok dawntern, kan klas travayer demobilize, li inportan devlop enn program politik lor tu kestyon kle ki konsern klas travayer dan limedya pu permet eleman “avanse” dan klas travayer konpran, e pare pu defann enn tel program.
Se sa kalite travay alabaz pu asontur prepare pu prosenn mobilizasyon.
Lor tu sa bann tem la, nu pa tann lopozisyon extra parlmanter pran pozisyon mem minimalist.
[Lartik depi Revi Lalit No. 155- Desam 2025]
