Exportasyon Zako Vivan depi Moris ver USA Pez Lur
06.10.2025
Pa zis reset depi exportasyon zako vivan li pez lur anterm so pwa dan totalite exportasyon ver Leta Zini Lamerik, me li plis anfet ki reset depi totalite textil, disik ek prodwi lamer met ansam.
Kan Guvernman Moris ek patrona pe koz renuvleman African Growth and Opportunity Act (AGOA) par Kongre USA, nu tann sirtu kapitalis dan sekter textil ki pe tultan pleyne, pe menas fermtir lizinn e lisansiman. Ondire, si u pa swiv o-grin, AGOA konsern zis exportasyon textil.
Me, seki pa tro tande se gran proporsyon exportasyon depi Moris konsern komers dan primat vivan. Ena gro biznes otur elvaz e exportasyon zako Makak depi Moris. Finn ena buku kritik lor kondisyon dan lekel pe elve e gard sa primat la.
An 2024, reset exportasyon zako ti reprezant 38% totalite exportasyon ver USA. Par kont, textil ti reprezant 18%, prodwi lamer 12%, disik 7%, bizutri 12%, ek lezot 13%. Sa sif ki ti pibliye dan rapor Business Mauritius 2024. Sa sif la ki demontre ki reset exportasyon zako ver Lamerik li ariv plis ki lansanb reset depi trwa lindistri ki nu asosye pli suvan avek “benefis” AGOA: textil, prodwi lamer ek disik azut ansam.
Pri enn zako vivan, ki ti Rs80,000 an 2019 kot ti export 7,600, ariv 2014 finn vinn Rs325,000 e ti export 14,600. Reset exportasyon zako an 2024 ti Rs 4.7 milyar Rupi. (Rapor Axys 2025, site dan Week-End 18 Me).
Avek enn reset osi mirobolan pa tro tann bann lantrepriz dan exportasyon zako sirtu kan AGOA an sispans. Li enn lindistri ki prefer fer so explwatasyon trankil dan lonbraz. Medya osi inpe trankil lor sa size la, kan nu realiz grander so par reset depi exportasyon ver Lamerik su AGOA.
Antretan, AGOA, enn lalwa kolonyal inilateral USA, finn expire lafin Septam. Kongre Amerikin pankor donn lotorizasyon pu so renuvleman. AGOA li enn lalwa Amerikin adopte an 2000 ki viz pu permet plizyer pei Afrikin exporte lor marse Amerikin avek konsesyon tax, me anretur, kuma LALIT finn tultan averti, ena enn pri politik pu peye: ena kondisyon zeo-politik ki atase. Kondisyon mazer seki politik etranzer enn pei napa al kont politik etranzer ubyin sekirite nasyonal USA, sinon li perdi so lavantaz lor tarif. Alor onivo Moris, lantrepriz ki exporte ver Lamerik truve ki li dan zot lintere si guvernman Moris aplati divan inperyalis US, pu ki zot kontiyn benefisye konsesyon tax.
Sa explik, anparti, pozisyon Vis Premye Minis Paul Berenger ki dir “….nu enn ti pei frazil. Nu kone kisannla pe menase brit-brit….” Sa explik an-parti kapitilasyon Guvernman Moris, avek so Ramgoolam, Bérenger, Duval, Subron, lor trete UK-Moris, ki anfet guverne par enn lalwa Britanik ki fini travers House of Commons ki anfet statye ki Gran Bretayn pu ena drwa suverennte lor Diego Garcia, e lerwa pu ena drwa fer lalwa kuma avan. Trete la deza sed enn drwa veto lor tu desizyon lor totalite teritwar Chagos sa inperyalis UK-USA pu plis ki 100 an an-esanz pu larzan ki UK pu pey Repiblik Moris. Li enn laont nasyonal pu sumet kumsa.
