Kimanyer Sefetil ki dan 10 Mwa ‘Lalyans Sanzman’ Dezenere Kumsa?
30.09.2025
Kan nu get politik nasyonal dan Repiblik Moris, nu bizin gard an-tet realite internasyonal. Dan sa moman la inperyalis Britanik ek Amerikin ena lintere nuri enn degre instabilite politik konstan pu zot prop rezon zeo-politik. Dan ka nu pei, lintere UK-USA, li sirtu zot pe viz pu sey mintenir zot kontrol suvrin lor baz militer Diego Garcia. Fode zame pa bizin bliye sa.
USA ek UK ule gard pei kuma Repiblik Moris dan enn bruyaz eternel kot ena gran, gran sulevman initil, avek tu so danze, purvi sanz rezim anplas, san sanz politik anplas, e kan ena enn lot re-mont enn mem gran, gran sulevman initil san refleksyon ni program.
Alor, nu bizin kumans realize ki kanpayn elektoral Lalyans Sanzman an 2024, avek so “BLD” abetisan kuma tem santral e so Misie Moustass pe definir azanda kanpayn elektoral, li osi dan kad seki USA ek UK ule, zot, kuma destin pei kuma Moris, kot zot ule asir kontrol kolonyal sere pu ankor 100 banane. Alor, bizin gard sa an-tet, tir leson depi sa.
Guvernman Lalyans Sanzman finn opuvwar zis 10 mwa depi so viktwar 60-0, e so inpopilarite finn telman monte ki Minis-Depite pa pe kapav desann dan zot sirkonskripsyon. Ena Depite pe anons sa piblikman, tu. Zot inpopilarite telman grav ki Vis Premye Minis Bérenger bizin konsede dan enn Konferans Depres ki li pena drwa koze libreman – pu sey explik kifer li finn vande lor pwin prinsip kuma vann Diego ek vann lalit Palestinyin kont lokipasyon, e mem kont zenosid par fer Palestinyin dan Gaza mor-defin. Tusala Lalyans Sanzman finn vande.
Sa inpopilarite la finn monte telman vit malgre ki Lopozisyon parlmanter MSM-PMSD an-lanbo, avek so zero eli e so 2-3 besluzer feb, plis enn seri ka o-kriminel kont eli ansyin rezim e kont zot sef dorkes dan diferan institisyon, akumanse dan lapolis.
Terin lopozisyon extra-parlmanter – okipe sirtu par kuran politik LALIT ek sindika – finn agrav inpopilarite Guvernman, ki li lor size vande lor pansyon, lor Diego ubyin lor Palestinn.
E, nu bizin osi kontiyn gard an-tet ki USA ek UK tuzur anvi gard enn instabilite politik dan Repiblik Moris – zot ule li pran form plito isterik ki programatik. Kumsa zot kontiyn reyne kuma puvwar kolonyal apre dat expirasyon lepok kolonyal.
Analiz lor kolaps popilarite “Lalyans Sanzman” apre zis 10 mwa
Si nu get sa 2 mo-la, “lalyans” ek “sanzman” dan nom-mem zot “Lalyans Sanzman”, nu pu gayn enn lizur kimanyer Lalyans Sanzman finn pyez li-mem. E li enn warning pu nu tu pu lavenir. Sirtu pu nu dan LALIT e pu tu dimunn dan muvman klas travayer. Fode pa fer erer ni lor ki kalite “lalyans” posib, ni lor ki kalite “sanzman” nu ule amene.
Ki ete enn “lalyans” dan kad enn eleksyon zeneral?
Ena 2 posibilite prinsipal ki enn “lalyans” ete dan kad enn eleksyon zeneral:
(i) Seki enn veritab, enn vre lalyans, li baze lor enn program kler. Enn program li vedir pa plis ki “enn konpreansyon an komin lor kestyon ‘ki bizin fer ansam’ pu ariv bi ki finn tom dakor.” Me, Ramgoolam-Bérenger-Duval-Subron, zot pa finn met ditu lanfaz lor sa kalite konpreansyon an komin, ni ant zot-mem, ni ant zot ek lamas dimunn. Zot finn prefer enn ti-panfle papye glase, ilistre, ki anfet ranplas enn konpreansyon an komin ant zot, e ant zot ar elekter. Zot pa ti sa.
(ii) Par kont, enn lalyans bidon, li viz zis tir enn rezim. “Lalyans Sanzman” finn fer sa kalite lalyans la. E li finn fer li san-zenn. Sak lider ti persiste mem irle dan tu miting “BLD”, “BLD”, “BLD”, pli for pli isterik amizir kanpayn elektoral finn derule. Li paret zot tu ti fer serman zot tu pu al gargariz sa bann parol vilger, vyolan, anti-fam, dan zot kongre ek miting, enn apre lot.
Seki inportan kan zot fer sa, se li propaz mem-mem bi ki UK-USA ena: destabilizasyon konstan dan kad listeri-demas pu tir enn rezim. E kumsa zordi UK-USA pe deza prepare pu, dan lavenir, destabiliz rezim aktyel la lor enn mem zar fos baz, osi.
La kot nu ete, la la la – anterm istorik, li enn danze pu klas travayer, e pu Repiblik Moris an zeneral, kan ena lalyans ki so bi se tu sinpleman pu tir enn rezim. Kuma dan Lezip, tu dimunn desann dan Lari pu desann Mubarak, fer lalyans bonaveni ar Larme Lezip ki finanse par USA, ar tu kalite ONG finanse par USA, lerla gayn enn Guvernman eli, ki Lamerik vire atraver enn ku-deta militer, ki opuvwar ziska zordi.
Sa vedir, dan lavenir nu tu bizin vizilan ki, kan enn lalyans elektoral forme, li pa enn sa kalite lalyans bidon la, e si li enn lalyans zis pu sanz rezim, initil nu swiv li si nu ena enn bi pu fer kiksoz meyer.
Ki ete “sanzman”
La osi, “sanzman”, dezyem mo dan zot nom “Lalyans Sanzman”, ena 2 posibilite prinsipal: Swa
(i) Vre “sanzman” lor baz enn program koeran, setadir baze lor enn lakorite lor enn plan lor ki pu sanze e kimanyer pu sanz li.
Swa
(ii) Fos “sanzman”, kot zis sanz rezim la, pa gete ki nuvo rezim pu ete. La osi, Lalyans Sanzman finn fer 2yem “fos sanzman”. Rapel, si nu pa kone pu ki kalite sanzman nu pe lite, nu riske amenn enn nuvo rezim ki swa parey, ubyin pli pir. Sa li vre, sirtu dan lepok kan UK-USA ule ki lepep Moris-Rodrig-Agalega-Chagos dan konstan konfizyon. Zot ule nu azir kuma pul san latet pe galup partu kote dan baskur.
Par kont, li dan lintere klas travayer, pu amenn enn veritab program pu sanzman, ki nu tu konpran deplizanpli byin, amizir nu lit pu li. E, nu bizin cheke konstaman ki sak demand nu met divan, e sak lalyans nu-mem nu fer, li dan lintere klas travayer.
Kanpayn Misye Moustas met kulu dan serkey nerport ki posib sanzman
Pandan kanpayn elektoral, apre Nomineyshenn-de e avan Puling, parfwa enn lakorite, enn konpreansyon an-komin, kapav devlope. Ti ena sa posibilite pu PT-MMM-ND-RA.
Me, M Moustass finn vinn konfirm plito sa foli, sa insanite, sa listeri demas. Ki li reprezante M Moustass? Nu napa kone. Kisannla li ete? Nu pa kone. Kan enn anonim etablir azanda tulezur dan kanpayn elektoral kan nu leve gramatin, lerla diriz kanpayn elektoral ver enn laviktwar vid kuma enn drom, pu sanz enn “rezim” mem li puri net, atraver enn listeri-demas dirize par e mene par pa-kone-kisannla, li danzere.
Zordi nu ankor bizin kapav, kuma enn lepep, rezud sa krim kont demokrasi ki M. Moustas reprezante. Kisannla deryer sa? E kisannla deryer seki deryer sa? Eski li enn individi dan Lalyans Sanzman? Lalyans Sanzman li-mem? Enn lider ladan? Enn individi ki ti ekarte depi “Lakwizinn Jugnauth”? Enn lazans sekre, kuma CIA Amerikin, MI-6 Britanik, Mossad Israeli?
Bizin enn Komisyon Danket an-reg. E nu bizin ena enn rezolisyon pu zame ankor galup deryer enn tel fantom politik anonim.
Si pena temwin ki dibut deryer enn anrezistreman, li oblize vo naryin – pa zis dan Lakur, kuma finn konfirme dan Lakur, me mem kote politik. Sa kalite refi pu swiv enn anonim, li sel fason pu nu evit ki pa-kone-kisannla turn nu, kuma enn lepep, an burik.
Pwin se li fasil pu Guvernman 60-0 vande kan pena ni vre “lalyans” ni lide vre “sanzman”, e kan lamas dimunn fek swiv azanda dirize par enn fantom anonim.
E, dan tusala, Navin Ramgoolam pankor explik nu kot li finn anfet gayn tu sa biye dolar – an seri nimerote – ni sipa li finn ranburs larzan piblik ki li finn pran prete pu avyon e tretman pandan Covid.
Akoz Ramgoolam, Bérenger, Duval ek Subron pena enn veritab lalyans, ni partaz enn lide lor veritab sanzman, zot truv zot kwinse. Par exanp: Zot ti krwar li pu fasil res “kole” ar Trump so USA ek Modi so Lind, akoz Trump ek Modi ti’nn batir enn raprosman, mem militer. Me, kan Trump lev lager ar Modi e Modi pa sede – ki li lor kestyon 40% tax ladwann USA, ki li lor kestyon militer – Moris pena enn fason tir li dan problem: Moris fini al lak li par atas pei la ar Lamerik par siyn enn Trete pu vann Diego – e kontrol suvrin lor Chagos antye – pu 100 banane.
Tusala vedir nu kapav atann enn kasir dan sa guvernman san koerans politik la.
E, nu kapav osi atann ki UK-USA pu re-travay pu lev instabilite eservele, setadir san refleksyon, setadir literalman kuma pul san latet pe galup dan baskur, kont nerport ki nuvo guvernman si li eli lor baz enn konfizyon programatik total.
Nu dan LALIT, nu pu tultan azir dapre enn program kler e rasyonel. E nu pu evit tu kalite lalyans ki anbruy nu kapasite pu lite anfaver lintere klas travayer – lintere a-kurterm, a-mwayinterm e a-lonterm.
Koerans politik – kote program ek kote lalyans – li pa zis enn prinsip. Li enn nesesite pu laviktwar.
Enn fragman papye LC dan Kongre LALIT 28 Septam, an plis detay e ki inklir lide partisipan dan Kongre osi.
