Lam-defon pe leve: Zerm Kasir Guvernman 60-0
21.08.2025
Guvernman Ramgoolam sakuye. Li fini destabilize. Deza, apre selman 9 mwa opuvwar, rezim la profondeman afebli. Dan LALIT, nu fini konstat grav instabilite dan sa Guvernman la.
Nu tu ti truv prev ki ena problem dan lalyans opuvwar kan Nimero 2 dan Guvernman Paul Bérenger, debi mwa Ut, san prezans Nimero 1 Navin Ramgoolam, fer enn seri konferans depres, enn apre lot, apre enn silans Guvernmantal asurdisan avan sa. Sa vinn expoz kriz zis 9 mwa apre enn 60-0.
Alor, anu idantifye lam-defon ki kapav ed nu pu explik lanpler kriz. Li enn lam-defon deklas, e osi enn lam-defon anti-kolonyal.
Kan Ramgoolam-Bérenger pran guvernman, zot truv lekonomi an-kriz. Zot blam Jugnauth. E, pu sorti ladan, zot swazir pu infliz pinisyon ekonomik lor klas travayer. Zot fer li sirtu par atak pansyon vyeyes iniversel 60 an. Dan Moris pansyon enn sinbol nu limanite: nu nepli bizin travay anba zug esklavaz, nu nepli bizin travay anba zug langazman. Guvernman la swazir pu atak sa?
Dimoman Ramgoolam anonse li pu mont laz pansyon iniversel depi 60 an a 65 an, lamas dimunn dan klas travayer finn anflame. Anflame net. Enn volkan. E sa volkan laraz kumans lev enn lam-defon.
Lefe: so Ramgoolam, so Bérenger, so Subron, so Duval, zot tu abazurdi. Zot nepli kapav met lipye dan zot sirkonskripsyon. Dimunn tro araze. Zot azan-mem pa’le truv zot. Se sa ki problem.
Lam-defon enn Klas Travayer Araze, Inifye e An-aksyon – lor baz enn Program
Lam-defon ki li ete? Li klas travayer ki ankoler. Li ankoler kont Guvernman e kont tu parti politik opuvwar. Alor, tu sa politisyin la nepli kapav opere lor terin. Purtan zot fek eli.
Seki inportan se li pa zis lakoler. Seki finn arive, se tutswit dirizan klas travayer, kan zot realiz sa lakoler la, zot reysi reyni zot-mem ansam dan enn sel Fron Komin Sindikal. Pa zis sa, zot reysi organiz e amenn ansam enn lamars sindikal absoliman imans le 21 Zin, Senn Mars ziska Zardin Konpayni. Zot marse lor baz enn program, “Gard pansyon iniversel apartir laz 60 an! Siblaz non! Nu pu defann welfer-steyt!” Se sa ki lam-defon klas travayer.
E pena zis sa enn trayzon la. Trayzon lor kestyon pansyon, lor enn pilye welfer-steyt, li swiv enn lot dub-trayzon dan sa 9 mwa la. E sa osi, li ti fini provok kumansman enn lot lam-defon.
Lam-defon Anti-Inperyalist: Muvman pran nesans pu Aret Zenosid, Ferm Baz Diego!
Ramgoolam-Bérenger-Subron-Duval ti vande, al siyn enn Trete ar UK, kot Moris reysi sed pa zis pu 50-an kuma Seewoosagur Ramgoolam avan Lindepandans ti rod fer, me efektivman sed kontrol lor Diego Garcia e osi lor totalite Chagos pu prosenn 100 banane ar UK-USA. Ramgoolam siyne pu donn Angle-Amerikin enn drwa veto lor tu lor Chagos antye ki kapav afekte baz militer Amerikin laba.
Kan zurnalis poz li kestyon, Bérenger rod explik kifer zot finn fer sa trayzon la. Li dir: “Gete nu koz fran. Kan nu gayn eleksyon, mo sir zot tu la, anfin seki interese, ti panse Trump pu avoy manze. Trump pa pu aksepte sa deal la [Trete UK-Moris]. Nu’nn bizin navige, navige, navige. Zot, ‘la base importante’, zot dir.” Klerman Bérenger onte lor seki li finn siyne. Sa, omwin dan so faver. https://www.youtube.com/watch?v=R29SPvaFb7U (Konferans depres Bérenger Mardi 12 Ut 2025, apre 53 minit.)
Lor kestyon Diego, parey. Bérenger dir, “Wi. Kifer u kwar nu pe bizin ferm labus parfwa, kifer u kwar nu pe bizin manz ku, depas ku? Parski nu enn ti pei, nu frazil kot nu ete la. Me, li pa fasil suvan, mo kapav dir u.” Lerla Bérenger sap lor kal ar enn zurnalis ki dimann li kimanyer li kone pa finn servi Diego pu atak Liran. Li sap lor kal tu sinpleman parski so Guvernman fini siyne kumkwa Moris pena kontrol reyel lor Diego. Kimanyer li deklar konn sa, li? Lepep Amerikin, mem Kongre Amerikin, pa kone sipa Pentagonn finn servi Diego dan atak kont Liran. Me, M. Bérenger deklar kone!
Lamas dimunn firye. Lamas dimunn pa ule krwar. Alor, anmemtan ki Ramgoolam ek Bérenger ek so Subron-Duval pe trayir lalit kont baz Diego e trayir lalit pu stop zenosid Israel, enn gran fron 21 lorganizasyon pran form kont presizeman sa. Fron la fer gran manifestasyon lari. Reysi inifye sa 2 isyu – Diego ek Palestinn – ansam. Li enn tur-defors lepep Moris kont Guvernman ek so inperyaslis ki pe kontol li.
Anmemtan, lamas dimunn dan Moris-Rodrig – sa, tu dimunn kone – sutenir Palestinyin. Dan nu pei, okenn parti politik zame pa kapav sutenir Israel. Mem PMSD sutenir Palestinn. Zordi, kan Israel pe met an-pratik so faz iltim dan so zenosid kont Palestinyin, kan li pe afam Palestinyin amor par expre, e aneantir Gaza ar bom, ki nuvo Guvernman Ramgoolam-Bérenger fer?
Premye zafer ki Ramgoolam-Bérenger-Subron-Duval ti fer se zot kareman retir Repiblik Moris depi lalist “oral submissions” ki Guvernman Jugnauth ti fini donn parol Moris pu fer dan kad ka kont Israel dan ICJ presizeman pu anpes Israel intansyonelman afam lepep Gaza. Nuvo Guvernman ti vinn kareman retir nom Moris depi lor taymtebl fini etablir, fini pibliye.
Kumsa?
Kuma gran, gran kapon divan presyon UK-USA? Lerla Bérenger vinn gele dan konferans depres?
Li telman grav ki Bérenger, dan so konferans depres, kan pe koz fayit so Guvernman lor so mank aksyon pu izol Israel, li rod tir blam lor li, kol blam la lor UK-USA. Li al ziska dir: “U kone, parfwa mo anvi kit Guvernman pu dir tu seki mo panse. Kit Guvernman, pa parski Guvernman dan tor, me nu enn ti pei frazil. Nu kone kisannla pe menase brit-brit. Mo manz ku, manz ku, manz .... Me, set-enn krim!” Ondire Moris tipti, Moris frazil. Abe, Palestinn pa pli tipti, pli frazil? me, Palestinyin ena dinite plis ki nu dirizan. Palestinyin ena kuraz plis ki nu dirizan.
An-gro, Bérenger blam UK-USA pu fayit so Guvernman PT-MMM-RA-ND lor size zeo-politik, sirtu lor Israel ek lor Diego.
Kan tu sindika, tu gran federasyon dan Repiblik Moris buze ansam kumsa, siyn enn Deklarasyon Komin e fer enn manifestasyon ansam lor “Aret zenosid Israel! Ferm baz Diego!” – pa enn zafer fasil sa – li reprezant kumansman enn lam-defon anti-kolonyal. Ansyin Prezidan Repiblik Cassam Uteem, kan li kone lor sa inifikasyon lor baz sa program anti-kolonyal, li finn apel li enn “historic landmark” (enn pwin-reper istorik).
Ala kifer Guvernman pe sakuye.
LALIT
21.08.25
