Laparol a Deepak Benydin, Prezidan FPBOU: Atak kont Welfer Steyt ki ogmantasyon laz pansyon vyeyes reprezante e lalit muvman sindikal kont sa atak-la.
24.07.2025
LALIT finn fer intervyu avek Deepak Benydin, prezidan Federation of Parastatal Bodies and Other unions (FPBOU). Li finn koz avek Rajni Lallah.
Rajni: Deepak Benydin, u enn parmi dirizan sindikal ki finn organiz manifestasyon Port Louis ek rasanbleman Rose-Hill pu opoz ogmantasyon laz pansyon..... (D.Benydin tutswit azute:)
Deepak Benydin: Sa fer premye fwa depi lepok All Workers Conference, ki ti regup tu federasyon sindikal lor enn mem platform, ki muvman sindikal pe travay ansam. [All Workers Conference ti enn seri konferans delege depi sak sindika afilye avek sak federasyon sindikal ki ti vinn ansam dan enn 20enn konferans an 1996 a 2000 pu diskit ek debat lefe politik neo-liberal guvernman PT-MMM-PMSD lor klas travayer ek ti kolektivman organiz kanpayn ek aksyon kont sa politik-la. Ti ena 1,200 delege sindikal dan sak konferans, ti ena diferan komisyon – lor lindistri sikriyer, privatizasyon, pansyon, transpor, kot ena fwa ti ena renyon sayt par sayt, u reinyon delege sayt par sayt. Deepak Benydin ti enn manb aktif Komisyon Privatizasyon All Workers.] All Workers Conference ti fer reinyon partu, e ti amenn bann gran aksyon initer sindikal kont privatizasyon, par ekzanp. Nu ti fer gran aksyon pu opoz privatizasyon CWA, pu bar privatizasyon sistem lasante iniversel gratis, e lezot form privatizasyon. All Workers Conference ti enn gran muvman ki ti depann lor enn nivo konsyantizasyon travayer, e guvernman dusman-dusman finn detrir li. Guvernman finn demantel All Workers Conference pu nu pena okenn plas pu nu reflesi.
Rajni: Navin Ramgoolam, antan ki Premye Minis ek Minis Finans finn explik kifer guvernman pe ogmant laz pansyon vyeyes iniversel – li finn koz lor kimanyer so ku tro ot, pena ase travayer dan laz travay pu sutenir enn nomb pansyoner agrandisan, e akoz guvernman Jugnauth finn amenn defisi bidzeter byin ot e finn andet pei. Ki u panse lor so explikasyon?
Deepak Benydin: Navin Ramgoolam finn mix isyuz: ena fwa kan li koze, li fer kumadir ki se travayer ki travay ki bizin pey pu pansyon vyeyes iniversel. Li pa vre: pansyon vyeyes iniversel li pa kontribitif. Li pe fer konfizyon ant pansyon kontribitif avek pansyon non-kontribitif. Savedir pansyon vyeyes iniversel, li, li non-kontribitif: li sorti dan fon piblik, fon bidze direkteman.
Dezyem erer li fer, li lor nomb travayer ki travay. Travayer ki vini depi lot pei pu travay, zot osi kontribiye dan lekonomi par zot travay. E ena fwa, patron explwat zot plis ki travayer Morisyin: patron pena pu fer kontribisyon National Pension Fund (NPF, ki ti ekziste avan), ni CSG pu zot. Vedir pa zis kontribisyon travayer Morisyin ki bizin konte kuma Ramgoolam fer. Valer travay tu travayer, Morisyin uswa lot pei, rant dan lekonomi ki asontur, rant dan fon piblik atraver tax. Nivo explwatasyon travayer anzeneral, li ot. Federasyon kuma CTSPP finn bizin organiz aksyon, mem ziska lagrev lafin pu travayer kliner gayn enn saler rezonab.
Anmemtan, eski nu osi, kote sindika, kote travayer nu pena responsabilite pu leta kot klas travayer ete? Sirtu kan nu panse ki dan listwar finn ena gran muvman, revolt, revolisyon, pu ki travayer reysi gayn enn saler “desan”. Isi finn ena revolt sirtu dan lindistri sikriyer pu gayn enn lapey stab e sifizaman ot pu travayer kapav sirviv. Apartir 2008, finn reysi gayn saler minimal ki lalwa ek leres Leta ek patrona rekonet. Sekivedir travayer zordi finn pas 48 an so lavi travay, e gran mazorite finn bizin andete pu ki zot kapav viv. Mem apre 2008, sirtu avek ogmantasyon kud lavi sa bann dernye lane-la, sa saler minimal-la nepli reflet minimem ki travayer bizin pu viv desaman. Anplis, ariv lafin karyer travayer ki li manyel u intelektyel. E anplis, pa mwa ki dir sa, guvernman mem ki dir sa, dimunn amezir laz rantre, sufer depi maladi kuma dyabet. Ki vedir zot pli a-risk gayn lezot konplikasyon lasante. [Anfet dapre sif ofisyel, otur 20% popilasyon ant 20 – 74 an ena dyabet]. Vedir travayer osi, kan organize dan sindika, nu ena responsabilite pu asire ki nu gayn enn saler ki permet nu viv byin anplis ki gard sistem pansyon vyeyes iniversel apartir 60 an.
Rajni: Suvan guvernman finn dir “Bizin prodwir larises pu kapav distribiye”. Kimanyer u panse kapav ogmant reveni fon piblik pu finans pansyon vyeyes iniversel?
Deepak Benydin: Pu ki gard pansyon vyeyes, bizin ena plis prodiksyon. Dayer avan eleksyon, lalyans sanzman ti pe dir ki si li vinn guvernman, pu ena plis prodiksyon. Zot, ek buku avan zot finn koz lekonomi ble, me lindistri lapes, lindistri marinn pa finn devlope. Purtan Moris li enn parmi 10 pei ki ena plis teritwar lamer. Kontrerman a seki buku dimunn dir, Moris ena buku resurs, pa zis “mindev”. Kan pase dan lakanpayn, truve lakantite later ki ena. Finn ena enn politik pu dekuraz ki servi later ki ena. Zot plito ankuraz dimunn ver “white-collar job”, par ekzanp fer nersing pu al travay Langleter. Kumsamem buku pena travay isi, al rod lavi ayer.
Liniversite Moris purtan ti kumanse avek School for Agriculture e aster li finn deles sa brans-la. Ena sertin lorganizasyon leta kuma FAREI (Food and Agricultural Research and Extension Institute) ki timidman pe fer travay. Li zis asterla ki guvernman pe dir rekonet met plis lanfaz lor prodiksyon alimanter. Bizin devlop prodiksyon agrikol plis. Kuma nu ti pe dir lepok All Workers, institisyon kuma Agricultural Marketing Board (AMB) bizin devlop cold room, kapasite stokaz pu prezerv manze. Bizin devlop sa kapasite-la pu ki ena manze tut long lane. Sa ti pu kree plis anplwa e amenn reveni osi. Olye fer sa kalite devlopman-la, zot pe plito favoriz gran miltinasyonal avek lekel nu inporte. Isi nu truv konpayni Morisyin osi ki pe delokalize al lot pei.
Bizin met lanfaz pu dimunn persevwar ki later li enn mwayin pu kree larises, kree travay, kree mwayin pu viv.
Pu devlop potansyel ki later ena, sa li enn bel-bel travay ki pu bizin fer. Me guvernman pa pe rod al dan sa direksyon-la. Finalman nu truv ki ena buku konpayni isi pe fer par milyar profi. Zot pa pe kontribiye atraver tax pu dimunn kapav gayn pansyon vyeyes apartir 60 an. E guvernman pa pe fer zot pey sifizaman tax parski se sekter prive finalman ki pe dikte politik guvernman.
Rajni: Antretan nu truv konpayni kuma grup MCB pe fer Rs 14.4% milyar profi. Nu truv guvernman pe met aryer lor bann mezir timid ki Ramgoolam ti anonse dan bidze, savedir pran pu taxe seki ris ek konpayni ki pe fer buku profi (inklir seki li ti anonse kuma tax “Fair Contributions”. Ki u panse bizin fer pu ki ogmant fon piblik pu gard pansyon vyeyes 60 an?
Deepak Benydin: Alor nu truv ena inegalite kot travayer pa pe kapav zwenn lede-but pu kapav viv, pe kontiyn res andete, e nu pe truv seki ris pe kontiyn anrisi. Bizin ena enn sistem tax pu diminye sa inegalite-la. Bizin ena plis tax direk lor seki ris ek plis Corporate Tax, tax lor konpayni. Sirtu bann ki pe fer par milyar profi zordi. Kapav servi sa reveni-la pa zis pu laz pansyon vyeyes res 60 an, me osi, par ekzanp, pu kapav sibvansyonn tu bann nesesite-de-baz dan enn moman kot tu pri pe ogmante.
Rajni: Finn ena gran manifestasyon sindikal Port Louis le 4 Ziyet e enn rasanbleman sindikal Plaza. Finn osi ena modord pu “lindi kordonye” ki finn sirtu repran par anplwayer dan tit-antrepriz, propriyeter restoran, magazin, dan turism, u kontrakter; setadir enn klas ki pena mem lintere avek travayer. Zot anfindekont form parti patrona. Eski u pa panse ki se klas travayer ki ti bizin divan dan sa muvman-la?
Deepak Benydin: Pa kapav ena dimunn zis donn modord “lindi kordonye” lerla travayer bizin swiv. Pu bizin ena enn travay a-long porte ki fer pu konsyantiz travayer kumsa nerport ki aksyon ki fer, li kitsoz tu travayer konpran so rezon e li osi li partisipe. Kumsa aksyon-la swivi par tu dimunn. Li pa posib pu enn par enn dimunn desid pu pa al travay, fer “lindi kordonye” e espere ki so kamarad osi pu fer parey. Li pa kumsa.
Donk nu dan muvman sindikal nu panse ki bizin fer enn bild-ep, nu bizin desann lor terin, fer sa travay konsyantizasyon-la. Se sa ki nu pe kumans fer le 30 Ziyet dan lasal Minisipal Belle-Rose. Delege depi sak sindika bizin vini. Dizon dan federasyon kot mwa ena 15-20 afilye, nu pu dir sakenn ladan avoy 2-3 dimunn. Lerla kan sakenn koze, li pu koz lor nom so sindika.
Konsyantizasyon-la li pu vinn par travayer avan tu. Si travayer ena langazman, lerla ki pu kapav buze. Avan tu, bizin get dan nu prop lakaz, setadir dan sindika-mem, lafors ki travayer ena. Lerla apre, gete ki lezot lafors sosyal u mem politik azute a sa.
Rajni: Guvernman Changement finn fer lakor avek UK pu Diego e leres Chagos res su so kontrol pu ki US kontiyn rul so baz militer lor Diego an-esanz pu larzan lokasyon. Ki u panse lor-la?
Deepak Benydin: Dayer, nu mem pu premye viktim si lager deklare. Finn derasinn dimunn laba pu ki fer sa baz militer-la. Dan nu zenes, nu ti sante ki Diego li enn “lalyann anpwazone”. Zordi pu vinn dir nu ki baz militer Diego li enn bon zafer akoz pe donn nu kas? Sa mo pa dakor ditu.
