Lanpir Rezyonal Israelyin ek Lanpir Global US rant dan spiral desandan – Zenosid Blog No.73

15.07.2025

[Tradiksyon an Kreol blog No. 73 ki ti pibliye an versyon Angle le 10 Ziyet 2025]

Depi sa 642-zur latak zenosider par Israel kont Palestinyin ki viv dan Gaza, LALIT finn azir, nu manb finn azir ek, ansam avek lezot lasosyasyon, isi ek dan lemond antye. Nu finn azir kolektivman, dan tu fason nu kapav, pu aret zenosid. Ek nu pu aret li. Sa de lanpir – Israel ki rezyonal ek USA so ezemoni internasyonal- tulede pe kolaps. Zot repitasyon pe rwine. Zot parol pena valer. Aster zot expoze antan ki tiran-kolon-rapas ki zot finn tultan ete su laparans sivilize. Zot pe prepar aksyon ki ankor plis inpitwayab kan zot pe tom dan zot dernye lagoni antan ki lanpir. Zot barbari pa pu konn okenn limit.

9 Novam 2023, lor 32em zur sa faz aktyel zenosid ki pe komet par Leta Israel, nu ti pibliye nu premye Blog zenosid, enn parmi plizir lezot aksyon*. Bi Blog ti viz pu ed nu tu, truv atraver sa marenwar, kuma li ete. Sa long lanwit anplin lizur ki nu bizin gete, zur apre zur. Duler nu resanti, sa tansyon sikolozik par zis truv e tann sufrans, zur apre zur fami Palestinyin, ki masakre, u ki sirviv sa dominasyon intansyonel istorik ki Lanpir Loksidan Britanik ek USA pe komet atraver Leta Israel zot “pantin”.

Enn lekip sis manb, Ram Seegobin, Ragini Kistnasamy, Cindy Clelie, Rada Kistnasamy, Alain Ah Vee ek mwa prepar Blog Zenosid ansam pu lekter LALIT par partaz linformasyon, analiz ek lide, par chek zot verasite, vinn avek enn premye draf. Lerla cheke e edit, eplod e tradir li ek lerla re-chek tradiksyon. Enn travay kolektif. E nu finn tom dakor ki mo pu siyn li pu donn mwa liberte individyel ki neseser pu drafte sa kalite konteni emosyonel dulere dan fason pli apropriye. Mo siyn lor nom LALIT parski Blog la antye li enn kreasyon kolektif.

Alor, LALIT finn pibliye sa “Blog Zenosid” an mwayenn, enn fwa sak 10 zur kritik depi lerla. 

Nu finn not moman kle dan dezeneresans profon krim deger Israelyin –lasas dimunn kuma zanimo. Nu pe servi mo presi ki lalwa internasyonal servi dan enn fason patetik, Nu finn met lor rikord tantativ insanse Israel pu masakre plis sivil, infliz mem kalite tortir sistematik ek kriote intansyonel lor ti baba, dimunn aze ek seki ena andikap. Zurnalis zot raport lor seki zot truve atraver lapusyer ek ler anpwazone, e seki zot tande apart son burdonnman kontinyel, kuma mus-kaka depi dronn lager Israel lao dan ler. Aster zot dronn pe espyonn ek asasinn dimunn. E linformasyon ki montre ki zot masakre pasyan deza konfine dan ward lopital ek zot kerers medikal san eksepsyon– de kategori dimunn ki proteze par Trete Miltilateral, depi pli ansyin “lalwa internasyonal” dan Premye Konvansyon Zenev 1864.

E kan nu pe ekrir, asterlamem enn vag pe leve kont sa de lanpir la:

1. Rapor Francesca Albanese

Rapor Francesca Albanese inn sorti. So travay viz pu etidye sityasyon drwa imin dan teritwar okipe Palestinyin depi 1967. Tit Raporter Spesyal so travay “Depi Lekonomi Lokipasyon ziska Lekonomi Zenosid” finn prezante semenn dernye dan Konsey Drwa Imin Nasyon Zini. Li enn latak frontal kont konpayni prive ki fer profi, ki nuri e komandit premyerman lokipasyon Palestinn e lerla zenosid. Li apel konpayni teknolozi ek zarm prive predater parski dapre lalwa internasyonal zot kupab zenosid ek krim kont limanite. Vag sok telman for depi Rapor sa fam kuraze ki Prezidan US Donald Trump finn deswit, antan ki diktater, kalot li avek sanksyon, mem blok so lantre dan USA! So Rapor briyan dan 30 paz presi, ti pe delivre piblikman kan Trump ti pe dine dan White House avek kriminel deger Premye Minis Netanyahu ki ena enn manda dare kont li. Rapor Albanese li enn lektir obligatwar. Nu finn pibliye li lor nu websayt lalitmauritius.org dan Seksyon “Dokiman” pu ou kapav gayn akse pli fasil. So nomb paz pu lir li mwins parski lalis surs referans ki ena ladan vast avek resers detaye e presi. 

Li dimann ki tu Leta ki manb Nasyon Zini, kuma Repiblik Moris pran aksyon swivan:

(i) Pu inpoz sanksyon e anbargo total zarm lor Israel, inklir tu lakor exzistan ek lor prodwi avek itilizasyon-dub (itilizasyon sivil e militer) kuma masinnri lur teknolozi sivil;

(ii) Pu sispann/anpes tu lakor komersyal e koneksyon investisman, -- ek inpoz sanksyon, inklir zel dibyen lor antite e individi ki inplike dan aktivite ki kapav met an-danze lavi Palestinyin;

(iii) Fer aplik akawnntabiliti, pu asire ki ena purswit zidisyer kont antite korporatis akoz zot inplike dan vyolasyon grav lalwa internasyonal.

Li fer lapel pu ki konpayni ek lezot antite korporatis¹:

(i) Deswit aret tu biznes e aret relasyon direk ki liye avek, kontribye pu e koz vyolasyon drwa imin ek krim internasyonal kont Lepep Palestinyin, an konformite ar responsabilite internasyonal bann lantrepriz ek lalwa otodeterminasyon²;

(ii) Pu pey reparasyon Pep Palestinyin, inklir dan form taxasyon larises depi aparteid dapre model post-Aparteid Sid Afrik.

Raporter Spesyal Francesca Albanese dimann Lakur Kriminel Internasyonal ek zidisyer onivo nasyonal pu fer lanket e purswiv lexekitif korporatis ek/u antite korporatis akoz zot rol dan komet krim internasyonal ek blansiman larzan ki sorti depi sa bann krim la.

E finalman, li dimann Nasyon Zini

(i) Pu azir an konformite ar Lopinyon Konsiltatif Lakur Internasyonal Lazistis 2004;

(ii) Pu inklir tu antite ki pe partisip dan lokipasyon ilegal Israel dan databeyz Nasyon Zini (ki bizin aksesib lor websayt OHCHR)

Li fer lapel usi avek dimunn aktiv dan lavi politik kuma nu dan LALIT, osi byin ki “sindika, avoka, sosyete sivil ek sitwayin ordiner pu met presyon anfaver boykot, dezinvestisman, sanksyon, pu dimann lazistis pu Palestinn ek akawntabiliti lor nivo domestik ek internasyonal, ansam nu kapav aret sa bann krim abominab”. Se seki nu pe fer aster lamem dan Moris, ek, dan LALIT, nu finn fer pandan plis ki 45an.

2. Financial Times³ expoz Grup Konsiltan Boston ki inplike dan Zenosid

Anmemtan avek Rapor Raporter Spesyal Albanese, enn lagazet Britanik expoz konspirasyon biznes pu kokin Gaza pu fer devlopman imobilye. Sa finn provok enn panik zeneralize dan stil “sove an debandad”.

Vandredi dernye Financial Times finn raporte ki parmi trwa pli gran konpayni konsiltan dan Lemond, Grup Konsiltan Boston (BSG) finn rekrite pu enn som $4 milyon pu planifye konseptyalizasyon e met dibut sa notwarman sispe sipoze Gaza “Humanitarian” Foundation (GHF) [Fondasyon Imaniter Gaza], ki ena baking Guvernman Israelyin ek USA. Sa form parti dan zot plan stratezik global pu expilse Palestinyin depi Gaza, ek instal seki pe apel “Riviera Trump”e inklir enn espes “Zonn Frans” pu lizinn ki plitar pu apel “Park Indistriyel Elon Musk”. Sa kan Palestinyin ki finn refize “relokalize” pu lerla pus zot dan enn tipti parti Lesid Gaza. Literalman “konsantre” dan enn sel “kan”. Sa pu sipozeman liber leres parti Gaza pu permet aneksasyon Israelyin. Detut fason plan la finn exploze dan figir BCG. 

Nu tu finn bizin get lor nu lekran sa 700 Palestinyin ki finn asasine kan zot pe sey pran koli led imaniter depi sant distribisyon GHF ki opere kuma enn “latrap lera pu imin”. Aster nu realize ki li form parti enn vast plan stratezik kinn orkestre dan enn fason Makyavelik tut long zenosid, lorer nu resanti ankor pli gran.

Financial Times finn usi raport konplisite sa plan Makyavelik par institisyon Tony Blair (TBI). TBI li enn lansanb 900 staff, ki dirize par ex-Premye Minis Britanik notwar ki finn koz manti lor “zarm destriksyon masif dan Lirak, ek ki ti finanse par Departman Leta US, limem, usi byin ki par milyarder kuma Larry Ellison ki gro-finansye lobi Israel. Sa lansanb TBI finn partisip dan fer model plan orib pu ranplas Palestinyin dan Gaza. Blair finn niye dan kumansman, me lerla, kan ena prev odyo, li dir ki kontribisyon la pa ti ofisyel.

Ofisyel ubyin pa ofisyel, sa finn fer Parlman Britanik met dibut enn Komite yer, pu get rol ki antite Britanik, setadir lansanb Institi Blair, dan sa plan la. Lebra lalwa internasyonal pe elarzi.

Antretan, Grup Konsiltan Boston, limem, finn anmemtan nye ki zot inplike e osi dir ki zot top lexekitif inplike. Me Grup la inn dir, ki zot ti inplike lor zot nom personel, ek ki detut-fason, de ansyin partner zot firm finn met deor akoz sa “travay san lotorizasyon” detut-fason, ki “reflet enn fay grav dan zizman ek adezyon a nu standard”. Zot finn usi pretan pu enn sertin letan ki travay la inn fer san okenn fre, pro bono. E lerla, kan finn ena prev kan sa som par milyon dolar finn vinn piblik, sa pruv lekontrer. Washington Post finn raporte ki mwa dernye zot finn aret travay avek GHF. Donk BCG finn sanz so zistwar, kan zot pe sey sove depi zot kilpabilite. Francesca Albanese pe denons presizeman sa kalite krim deger par sekter prive ki bizin purswiv par Lakur Kriminel Internasyonal, usi byin ki Leta ki ferm lizye lor seki pe arive lor so teritwar.

Finn fini devlop enn seri “slayd” baze lor model BCG. The Guardian dir ki li finn prepare par “biznesmenn Israelyin ki servi model finansye BCG ek zot inn dir ki zot finn propoz pu pey lamwatye enn milyon pu Palestinyin kit zot landrwa”. Zot dir ki Slayd prezant an grand-liyn enn plan ki apel “Gran Trust” e ki fini partaze avek ladministrasyon Trump. Li prevwar ki investiser prive pu atire ar Gaza enn fwa ki expilse laplipar abitan. Reportaz dir ki plan ki prezante an grand-liyn dan slayd finn kree pu atir latansyon Trump ek dirizan milyarder Golf. Parmi 10 “mega proze”, dokiman la inklir lotorut nasyonal “MBS Ring” e “MBZ Central” kinn gayn so nom depi lider Larabi Saodit ek Arab Ini Emirates – ek “Zonn manifaktir smart Elon Musk’.”

3. Aster Tu Sondaz montre ki mazorite Amerikin Nepli ena enn lopinyon favorab lor Israel

Sa lane la, enn kantite sondaz lopinyon dan USA- peyi ki azir an sutyin, bayer-de-fon, konseye, ek donn kuvertir zeopolitik Israel pu kasyet zenosid, montre ki laplipar Amerikin nepli ena enn lopinyon “favorab” lor Israel. Sa li nuvo. Inn prevwar ki sa tandans la lor Israel pu agrave parski li pe kontinye komet zenosid. Dimunn pli zenn kone ki pe arive, ek zot finn demaye depi bastyon ideolozik parti politik ek medya meynstrim. (Enn sondaz Gallup usi byin ki sondaz Pew ek usi Quinnipiac, zot tu montre sa tandans la.)

4. Reprezantan Pro-Palestinyin eli pu reprezant Parti Demokratik kuma lemer New York 

Zohran Mamdani kandida ki pe poz kandida pu vinn Lemer New York Siti, ki san atann finn gayn eleksyon primer, finn deklare piblikman avek fyerte, li pro-Palestinn, e kan mem sa linn eli dan New York Siti ki enn fief tradisyonel Zionism. Li dan eleksyon kont Parti Repiblikin ek Demokrat renega, Andrew Cuomo. 

5. Grand Bretayn deklar rezistans Pasifik Grup Aksyon Palestinn ilegal ek apel li “teroris”

Enn fam paster 83an, Reveran Sue Parfitt ti parmi 20 premye dimunn ki finn arete dan Grand Bretayn parski zot finn exprim piblikman zot ful sutyin verbal a “Palestine Action”. Enn lorganizasyon ki aster deklare “teroris” dapre Lalwa Terorism 2000 e ki rann li ilegal mem pu donn sutyin par laparol. Sa lalwa la enn foli. Li devwal kimanyer lanpir USA-Israel kinn kan li rant dan so spiral lasesant, aspir tu so alye kumanse par Grand Bretayn. Manb Palestine Action pa finn zize kupab pu okenn form terer. Zot finn zis penn slogan lor avyon deger ek atak zarm militer, sa mem obze kinn servi dan seki dimunn apel zenosid kont Palestinyin. Kan zot inn fer sa aksyon la, zot finn respekte lalwa internasyonal, kuma Ziz ICJ finn interprete dan zot faynding Preliminer dan ka ki Sid Afrik inn mete kont Israel pu zenosid.

Pa zis sa ki fu.

Sa seri dekre ladwann Leta Zini Lamerik ki sakenn pli kontradiktwar ki dernye la, zot pozitivman bizar. USA servi zom maske pu atak ek met deor dimunn ki sispekte enn imigran san papye anreg, sa usi enn foli. USA so aplikasyon “sanksyon” infini kont dimunn avek lekel li pa dakor, sa usi enn foli. E pu met sanksyon lor Raporter Spesyal Nasyon Zini zis parski so mesaz a lemond li laverite, sa vremem enn foli.

Me, pli pir ki tu, se destriksyon Mwayin Oryan e peyi Lafrik Dinor par USA-Israel ki Israel estime “neseser” pu detrir: lalis set peyi kinn sible an 2001 ek revele an-piblik an 2003, ti Lirak, Sudan, Somali, Liban, Lasiri ek Liran. Ena zis Liran ki pe res ferm. E pese sa set peyi se lefet ki zot finn refiz sumet divan Israel ek USA. Sa pese Pep Palestinyin, usi. Zot pe sibir foli destriktif lanpir ki pe grene. Palestinyin refiz abandonn zot lalit pu res dan zot prop peyi, lor zot prop later. Zot enn inspirasyon pu dimunn dan lemond. E zenes lemond antye deza inspire par Palestinyin.

Dime Vandredi, nu pu kapav tann layv-enn-dayrek temwanyaz trwa Morisyin, trwa manb LALIT, ki finn al “Lamars Global pu al Gaza”. Alain Ah Vee, Ragini Kistnasamy e Ally Hosenbokus. Zot ti inspire par dimunn dan Palestinn, ek zot, par zot sutyin aktif, an retur inspir nu. Pa rate. Reeaz Chuttoo pu prezide lor nom 20 lasosyasyon ki pe organiz sa rankont la (** get lalis anba). Li pu dan lasal Minisipalite Por Lwi , 4er a 6er tanto Vandredi 11 Ziyet 2025, omilye tu sanzman ki pe bulvers lemond, kan lanpir pe grene.

Lindsey Collen, pu LALIT

Tradiksyon CC ek kudme AA 

* https://www.lalitmauritius.org/.../list-of-palestine.../

**Lalis lasosyasyon dan Fron Komin Kont Zenosid e Pu Ferm baz Militer US lor Diego Garcia ki organiz Riport Bak.

Mauritius Labour Congress

Federation of Parastatal Bodies and Other unions

Conf. des Travailleurs des Secteurs Publique et Privé

National Trade union Confederation

Federation of Civil Service and Other unions

General Workers Federation 

Federation des Travailleurs Unis

Government Teachers' union 

Rodrigues Private Industries & Allied Workers union

Rodrigues Government Employees Association 

Rodrigues Workers Federation

Nursing Association 

union of Private Secondary Education Employees

Ledikasyon pu Travayer

Dr Idrice Goomany Treatment Centre

Leve Fam! 

Muvman Liberasyon Fam

ABAIM 

Never Again-Olive Resistance

Lalit

¹  Komersyal, NGO, Guvernmantal, lasosyasyon, Trust, Fondasyon,

²  Drwa enn Pep u nasyon pu desid par zotmem zot stati politik, pu desid zot prop devlopman ekonomik, sosyal, kiltirel 

³  Enn lagazet kotidyin Britanik ki konsantre lor biznes internasyonal, finans, lekonomi, politik