10 Karakteristik MSM – So Rasinn, so Natir Deklas, e eski li ena enn Lavenir
08.05.2025
Sa lartik la baze lor analiz intern dan LALIT, ki finn devlope okuran plizir reynion, lor natir Mouvement Socialiste Militant (MSM). Li enn parti ki finn o-puvwar enn total 27 banane, depi 1983 kan li fonde, inklir depi dernye 10 an. Sis mwa fini pase depi so defet 60-0 dan eleksyon zeneral lafin lane dernyer. E asterla, kote Parlmanter, MSM ena enn sel depite, e sa, atraver enn best-luzer kominal. Alor, li enn but infim dan Lopozisyon Parlmanter, e li pena tro siyn lavi extra-parlmanter nonpli.
Dan LALIT, nu finn zwenn dan Seminar le 13 Avril, kot sa analiz ki nu pe prezante zordi finn kumanse. Nu finn kontiyne sa travay la dan plizir reynion ziska le 4 Me, zur eleksyon minisipal, kot MSM, ki ti kontrol tu Minisipalite, pa ti mem reysi aliyn kandida. Ala enn-de eleman nu refleksyon ki finn kontiyne devlope dan reynion le 7 Me, e pu kontiyne ankor.
1. Rasinn MSM dan Puvwar
MSM ti pran nesans dan Guvernman. Li napa sorti enn muvman demas, ni enn mobilizasyon deklas, ni enn program byin reflesi. Li enn kreatir ne dan “puvwar”. Kan Guvernman MMM-PSM eklate zis nef mwa apre so viktwar 60-0 dan eleksyon zeneral Zin 1982, MSM pran nesans avek Aneerood Jugnauth tuzur Premye Minis. Kumsa ki MSM ne dan puvwar. Li ne dan Guvernman. Alor, kumsa, li enn parti ki pwiz so idantite politik depi so kontrol lor laparey deta. Li finn tultan kumsa. Sa, li explik an-parti kifer li pa mem reysi aliyn kandida dan Eleksyon Minisipal, mem li ti kontrol tule sink Minisipalite, mem 6 mwa fini pase depi so defet 60-0 dan eleksyon zeneral 2024. Kan li pa o-puvwar, li pa tro kone ki pu fer.
2. Rasinn MSM dan Politik Kominal, de-drwat
MSM ti forme par 2 tandans de-drwat alinteryer sa 60-0 an 1982 kan MMM-PSM balye de prinsipal parti politik pre-lindepandans, Parti Travayis (PT) ek PMSD:
(i) Tandans Aneerood Jugnauth. Aneerood Jugnauth li ti sorti dan Hindu Congress, enn lorganizasyon kominal, avan li rant dan Independent Forward Block, vinn Minis Guvernman dan Parti de L’Independence, ansam ar Travayis ek Comité d’Action Musulman an 1967. An 1970, Aneerood Jugnauth zwenn MMM, vinn Prezidan MMM. Plitar li vinn Premye Minis MMM-PSM an 1982. Li premye “lider” MSM, e li deza Premye Minis. Pwin ladan se so rasinn politik li dan enn regrupman kominal, Hindu Congress.
Enn anekdot lor sa listwar Aneerood Jugnauth la. Kan LALIT ti ankor apel “Lalit de Klas”, e ti tuzur enn tandans alinteryer MMM, ti pe elir nuvo Komite Santral MMM sak lane. E sak lane tu brans MMM (ti ena buku) ti vot pu Aneerood Jugnauth dan zot lalist – apar ENN SEL brans. Nu kone ki Brans sa ti ete, malgre biltin sekre. Li ti dan enn sa bann brans MMM kot ti ena buku manb Lalit de Klas, Brans Bambous. Brans Bambous ti oblize vot kont Aneerood Jugnauth akoz prezans enn for tandans pu refiz vot li depi manb sa brans la ki ti dan IFB avan zot dan LALIT, e pu zot Jugnauth so apartenans a Hindu Congress ti exklir li depi konsiderasyon akoz zot ti ziz li enn grup “kominal”.
(ii) Tandans Harish Boodhoo. Harish Boodhoo ti sorti dan Seva Shivir, enn lot lorganizasyon kominal, li osi. Plitar li vinn depite Parti Travayis. Boodhoo ti reprezant enn lel de-drwat dan Parti Travayis, avan li demisyone, met dibut so Parti Socialiste Mauricien(PSM) an 1979, e lerla vinn Minis dan Guvernman MMM-PSM an 1982. Pwin ladan se so rasinn, li osi, li dan enn regrupman kominal, Seva Shivir.
Kuma manb det kone, plis buku dimunn ki ena enn sertin laz e finn swiv politik, LALIT ti fer enn gran kanpayn piblik andan dan MMM, kan nu ti ankor enn tandans, pu MMM napa fer lalyans ar PSM kot Harish Boodhoo ti lider, akoz Boodhoo ti reprezant enn lel kominal Parti Travayis. Konsernan kanpayn kont lalyans ar PSM, ti ena 2 rezon kifer Lalit de Klas kit MMM, form LALIT, avan eleksyon 1982. Lot rezon apar trayzon lalit kont kominalis par alye ar Boodhoo, ti Bérenger so “Nouveau Consensus Social” kot MMM al trayir so lalit klas travayer, kot MMM fer enn viraz kot li anonse ki li pe aret opoz kapitalism, e li ti pe met dibut plito enn “konsansis” ar burzwazi li-mem – e Harish Boodhoo ti pro-kapitalist, osi.
Alor sa 2 kuran dedrwat ek kominal otur A. Jugnauth ek H. Boodhoo ti amalgame ansam, apel nuvo parti la MSM, Mouvement Socialiste Militant. E LALIT finn farusman kont tulde but, e kont so MSM kan li met dibut, depi moman ki li met dibut an 1983, e kont MMM Paul Bérenger, ki ti Minis Finans, ki ti al perdi so plas dan Guvernman, vinn lider lopozisyon apre ki li fini sumet divan e burzwazi nasyonal, tablisman, e divan dikta FMI-Labank Mondyal lor kestyon politik inportan.
Tutswit, kan al direk ver enn nuvo eleksyon zeneral an 1983, MSM aliyn Aneerood Jugnauth pu postile pu plas Premye Minis, e aliyn Kader Bhayat pu postile kuma Vis Premye Minis. Zot foto, enn akote lot, partu pandan kanpayn. Zot eli lor baz sa duo la. Lerla, ep! kan eleksyon fini, Jugnauth fer enn “analiz” kominal rezilta, e li ena zis pu sanz lide: li kennsel Kader Bhayat kuma Vis Premye Minis, li nom Gaetan Duval, lider PMSD, so alye ansam ar PT. Sa konfirm fason kominal A. Jugnauth ti ena pu fer politik.
Pli tar dan so listwar, Aneerood Jugnauth pu kumans fer “reynion” separe ar diferan kominote, e mem su-kominote, dan so lakaz avan bann eleksyon zeneral.
E, regilyerman, MSM persiste, repliye lor kominalism, e li fer li dan enn fason danzere, sirtu kan li kumans vinn inpopiler dan Guvernman.
Get ki arive apre eleksyon 1991. Apenn Guvernman MMM-MSM fini met Repiblik, apenn Cassam Uteem fini rant dan Le Reduit kuma Prezidan, ki Guvernman kumans vinn inpopiler, sirtu lor pwin ekonomik ek lor pwin demokratik. Guvernman niye ki ena problem lozman pu klas travayer. Li rod tir sibsid lor manze, li kumans tir pansyon iniversel, fer li vinn sible. Li mem reysi ferm konsey vilaz, aboli eleksyon vilaz net!
Antuka, kan MMM kit Guvernman, li kwinsid avek enn kriz otur enn pozisyon reaksyoner ki Legliz Katolik finn pran kont Minis Ledikasyon otur so interdiksyon diskriminasyon (rezonab anfet) dan lekol. Li ti ule anpes diskriminasyon lor baz relizyon ek ras pu admisyon zanfan, e pu anplwa staf, dan tu lekol, pa zis lekol Guvernman. Legliz pa ti dakor. Li ti amenn enn kanpayn ase kominal kont Government Notice 114, GN114.
MSM, fas-a sa, ti repliy lor so subasman kominal net.
Anu get enn lexanp, zis pu konn degre extrem MSM so lyin ar eleman extrem kominalist, e kimanyer li servi li dan enn fason danzere. Sa lepok la, pu enn ti-lavantaz elektoral kominal, Aneerood Jugnauth finn atak nu manb, Lindsey Collen, pu enn roman, so dezyem roman, The Rape of Sita, san mem lir li. Li vinn leve dan Parlman, fer enn Prime Minister’s Statement, kot li met lapolis lor nu manb. Li finn akiz Lindsey de sanse fer “blasfem”, ki pa existe dan Moris, e kumkwa li enn “utraz a moralite piblik” akoz enn liv ki li pa finn mem lir. Li fer apel a lapolis pu azir. Kan li fer sa, li larg tu kalite extremis politiko-relizye kont nu manb, e li atak parti Lalit. Lindsey sibir tu kalite menas demor. Sityasyon ti byin, byin grav. Li servi kominalism kumsa kont enn individi, kont enn ekrivin. Li expoz so lavi – e sa malgre ki Lindsey ti konn li byin – zot ti syeze dan mem Komite Santral MMM, tu – zis pu enn ti-lavantaz elektoral. Remarke, ki alepok lagazet pro-Travayis, Mauritius Times, redakter Ramlallah, ti azute dan atak irasyonel kont li. Alor, sa explike kifer ena manb LALIT ki zame pa finn koz ar ni Jugnauth ni Ramlallah, akoz zame zot pa finn fer okenn mea culpa. Zot finn diskredit zot-mem pu de-bon.
Ena buku lexanp, sa kominalism la, ki finn persiste ziska eleksyon zeneral 2024.
3. MSM ranforsi li-mem par Bif But-But MMM
Amizir lane pase, ziska osi resaman ki 2019, MSM grandi atraver griynot but-but MMM. Li ti kumanse ar lamwatye MMM. E sak lane, sak eleksyon, li buf enn lot franz MMM.
Enn moman, li pran RMM net, setadir, ladireksyon MMM an-antye san Bérenger, net ar li an 1993, inklir so L’Estrac, Nababsing, Aumeeruddy-Cziffra, tu lidership MMM. Antretan MSM pran lezot dirizan kuma Madun Dulloo. An 2003, Sheila Bappoo zwenn MSM.
Aneerood Jugnauth so bann prinsipal konseye politik ti sorti depi MMM, e sirtu MMMSP kuma feu-Dan Callikan, Raj Virasahwmy, feu-Peter Craig, e pandan enn bon but letan, feu-Dev Virahsawmy. MSM su Pravind Jugnauth, mem si li ena tandans antur li avek konseye pli teknokratik, li akeyir e gard Collendavelloo, Ramano, Ganoo, Obeegadoo – tu depi MMM – avek li.
4. MSM opuvwar Reprezant klas “burzwazi deta”, parey kuma Parti Travayis opuvwar fer
Apre eleksyon zeneral 1983, enn katriyem laspe dedrwat MSM vinn kler. MSM, li pa zis “enn kreatir puvwar”, li pa zis kominal e dedrwat, me li vinn, byin vit, enn espes “inkarnasyon alternatif” Parti Travayist. Li servi puvwar deta, atraver enn prosesis favoritism ek koripsyon, ki li konsidere kuma “lezitim” akoz burzwazi istorik finn angrese atraver enn prosesis pli degutan ankor, setadir esklavaz ek langazman, pu PT e plitar MSM kree enn nuvo seksyon burzwazi, enn seksyon ki tultan pe sey pran nesans: seki nu apel “burzwazi deta”. Burzwazi deta, li enn veritab burzwazi, ki grandi so kapital atraver kontrol enn parti politik gayne lor laparey enn “leta” sir-devlope, ki tu ansyin-koloni erite depi pwisans kolonyal, ki ti reyne lor tu klas sosyal, inklir burzwazi nasyonal. Sa prosesis la, li anmemtan kreasyon enn nuvo seksyon burzwazi, “burzwazi deta”, anmemtan enn prosesis favoritism ek koripsyon.
Alor, MSM, kuma Parti Travayis, kan eleksyon koste, li sey ralye sutyin osi parmi pli gran klas, klas travayer, par ofer li-mem kuma enn parti politik ki “mwin move” ki so adverser (swa PMSD, swa MMM) akoz li, MSM, protez enn tel kalite burzwazi e napa protez “burzwazi istorik”, ki finn angrese, li, pa par favoritism ek koripsyon, me par kiksoz buku pli pir, setadir esklavaz ek langazman. E, avek enn-de promes pu klas travayer anterm nuvo servis sosyal ek anterm plis lapey, efektivman, klas travayer an-zeneral, finn suvan, etan li pankor ase mobilize pu kree enn nuvo parti pu li-mem, tom dan sa latrap la. Ziska zordi, sa li vre.
Tusala pu dir MSM, kuma Parti Travayis, zot san-zenn, kree e sutenir zot prop burzwazi deta. E zot detrir pu zot adverser politik. Kumsa ki MSM detrir lanpir Bhunjun ubyin Rawat. Kumsa Travayis pu atak lanpir Ramdenee ek lezot burzwazi ki benefisye depi desizyon MSM, kuma Avinash Gopee ek Bissoon Mungroo.
Vaz Kominikant
Lefet ki MSM partaz enn mem baz sosyal, klas burzwazi deta, ar Parti Travayis, donn nesans otomatikman enn lot fenomenn: enn but dan elektora ena 2 parti politik, pa enn sel. Kumsa enn lot fenomenn etranz emerze, enn “vaz kominikant” ant 2 parti. Sa ti analize pu premye fwa par enn manb LALIT alepok, apel Dooven Callychurn. Li finn remarke ki kot li, Bassin ek Palma, ena enn klas ti-planter, kamyoner, tit-antrepener, ki “ena 2 parti politik”, e dan LALIT, nu ti kumans servi sa term “vaz kominikant” ant MSM ek Travayis pu fer referans ar sa kulwar kot enn seksyon infliyan elektora, “burzwazi deta”, kapav sanz parti politik kan seki o-puvwar la nepli “donn li satisfaksyon”. Sa, li vre ziska zordi.
Me, MSM li pa zis reprezant burzwazi deta, kuma Travayis fer kan li opuvwar. Li osi ena enn lot karakteristik, depi so nesans mem.
5. MSM – Enn Parti Bonapartis, konsider li lao tu klas sosyal
MSM enn parti, depi so nesans kot Aneerood Jugnauth so lider, ki konsidere ki li, so parti, kan li opuvwar, li lao tu klas sosyal, mem burzwazi. Anfet, li tultan finn dirize anfaver lansanb burzwazi, kuma tu parti Bonapartist fer, me efektivman avek enn sertin “lindepandans relativ” vizavi gran burzwazi. Alor, li finn fer burzwazi istorik tranble ar seki zot konsider so bann “frask” politik terifyan. Jugnauth, par exanp, finn reysi sanz Konstitisyon Moris pu rann nasyonalizasyon pa zis posib, me fezab. Sa enn gran progre depi Konstitisyon ki Britanik finn kite kuma leritaz zur Lindepandans, kot nasyonalizasyon ti preske inposib legalman, afors ti ena kontrint legal. Jugnauth finn zis balye sa. E plitar li ti kareman menas patron kan zot pa kopere ar Guvernman par dir, si zot kontiyn fer zot “kata-kata” ar li, li pu “fer ferm SMF dan Kazern”, setadir “permet” klas travayer atak patrona. Jugnauth ti konpran rol “Leta burzwa” kuma enn linstriman dominasyon vyolan pu kontrol lamas travayer, e pu protez sa tipti klas kapitalist kont sa lamas travayer explwate la. Sa li tipik enn reyn “Bonapartist”. Dan Lamerik Latinn finn ena sa kalite reyn la, e.g. Peronist dan Larzantinn.
Anfet, sa tandans pu MSM truv li “lao tu klas sosyal” li kumanse byin boner, depi kan Bérenger, kan li ti Minis Finans an 1982, ti deklar li-mem anfaver gran burzwazi istorik, e li finn kurbe divan dikta FMI-Labank Mondyal. Lerla ki MSM Jugnauth ek Bhayat finn kan-mem reziste kont e burzwazi e mem presyon inperyalist. Seki nu pe remarke, se MSM so tandans Bonapartist permet li konfront klas kapitalist frontalman detanzantan, kuma dan sa moman an 1983 la. MSM santi li lao tu klas sosyal, kan MMM kurbe divan sa-mem klas kapitalist la.
Ziska tu-resaman, nu truv sa tandans Bonapartist la permet MSM, enn parti ki reprezant lintere lansanb klas burzwa, kan-mem kapav enn sel ku deside pu introdir “saler minimem”, malgre ki klas kapitalist napa ule. MSM kapav duble pansyon pu vye dimunn ek andikape, gard li iniversel – malgre ki klas kapitalist pe pik enn kriz, vinn isterik. MSM finn kapav kree sa marz-demanev politik la pu li-mem, pu li inpoz lor burzwazi kont gre burzwazi. Sa marz-demanev la ki reprezant Bonapartism. Li selman posib kan klas kapitalist pa tro for, preferableman kan li akable. Apre lagrev Ut 1979 ek muvman lamas dimunn Septam 1980, ki finn mobilize, sarye vag 60-0 ki amenn MMM-PSM opuvwar, burzwazi ti byin feb politikman. Li ti san okenn parti ki ena lemwin puvwar.
Pli resaman, kumsa, kan klas kapitalist ti a-zenu pandan Lokdawn Kovid 2020-2021, MSM finn osi gayn lokazyon exprim so tandans Bonapartist, pu li inpoz enn lokdawn sever, e pu li osi kapav kree “kapital”, met dibut MIC, e partaz sa kapital la ar enn klas burzwa ki finn vinn MSM so “tutu”. Anplis so tandans Bonapartist, li finn vinn partaz imans “lonn” ar burzwazi, inklir ar so prop fami, anmemtan, lonn imans ziska 1.5 milyar Rupi.
MSM konsider li ena relativ lindepandans vizavi puvwar kolonyal
Pa zis MSM konsider li lao tu klas sosyal, me, li osi ena enn sertin “kuraz” anti-kolonyal, anti-inperyalist dan so tandans Bonapartist.
Nu finn truv li vizavi FMI ek Labank Mondyal an 1983. E, an 1991, MSM vinn ansam ar MMM dan enn lalyans, e zot fer Moris vinn Repiblik. E pu sa kanpayn elektoral la, remarke ki LALIT pa ti aliyn kandida kont sa lalyans la. Nu finn fer enn apel pu vot zot lor sa sel pwin “dekolonizasyon” la, enn pwin lor lekel nu ti’nn byin amenn lalit.
Ariv Aneerood Jugnauth kumans prosesis otur lane 2015 pu al met ka divan ICJ lor dekolonizasyon Diego, e plitar Pravind Jugnauth pu kontiyne li. E li ranport enn viktwar: ICJ dir Britanik ena enn lokipasyon ilegal lor Chagos, inklir Diego Garcia. MSM finn kontiyne avek sa revandikasyon ziska li sede, kumans negosye enn-kont-enn ar Britanik an 2024 pu lwe Diego. La, li sede net.
Paret finn kumans ena enn shiftaz dan oryantasyon politik etranzer su Pravind Jugnauth ki kwinsid avek kumansman gran sanzman zeo-politik onivo mondyal. MSM ti ena plis enn oryantasyon ver “Loryan” (sirtu Lasinn ek Lenn) plito ki “Loksidan”. Aneerood Jugnauth ti fer plizir vizit ofisyel Lasinn an 1983, 1991 ek 2002. MSM alokazyon laniverser 100 an Parti Kominis Sinwa ti partisip dan so konferans virtyel (sa ti dan lepok lokdawn Kovid). Lepok MSM ti alatet guvernman, Lasinn finn partisip dan tu kalite proze infrastriktir kuma laeropor SSR, Bagatelle Dam, Stad Anjalay, batiman MBC, kamera Safe City, lopital Dr Bruno Cheong, Jin Fei Smart City, bis CNT, e osi dan devlopman lagrikiltir, lindistri textil, lapes, lozman sosyal, ledikasyon e ofshor.
Me selman, depi guvernman dedrwat Modi opuvwar, finn ena enn raprosman ant guvernman MSM ek Lenn. Gran litiz ant Sherry Singh, enn ansyin MSM, ek Pravind Jugnauth ti ena sa konfli Lind avek Lasinn dan bakgrawnd. Sa ti provok demisyon Sherry Singh. Raprosman Pravind Jugnauth avek Modi, sirtu sinbolize par zot lakor finalize, e garde sekre, lor seki efektivman infrastriktir pu enn “baz militer” Indyin lor Agalega. (Lakor la, bizin dir, res tuzur sekre su Lalyans Sanzman.)
Remarke osi ki memo Premye Minis Britanik Starmer ek Pravind Jugnauth lor Chagos ek Diego zis avan eleksyon 2024 ti ena benediksyon ofisyel Lind, osi byin ki Leta Zini, ki finn vinn enn alye militer Lind an 2007.
E apre eleksyon, Ramgoolam paret finn swiv le-pa, invit Modi kom invite ofisyel pu selebrasyon Lindepandans 12 Mars e ki Kabine Minis guvernman Lalyans Sanzman finn al akeyir lareopor an-blok.
6. MSM Reysi Galfat Blok Istorik otur Kann ek Disik
MSM, parey kuma Parti Travayis, li reysi reyne, lor letan, atraver so kapasite pu galfat, tan byin ki mal, enn “blok istorik” diferan klas sosyal, ki ansam rul pei dan lintere klas burzwa, mem burzwazi istorik li-mem, malgre ki li enn klas sosyal miniskil. Alor, MSM, kuma Parti Travayis, reysi liye ansam dan enn “blok istorik” (“istorik” akoz li dire plis ki enn manda elektoral, me pandan plizir deseni) buku klas sosyal pu ki li reyne. Alor, li reysi tini ansam tu klas swivan: izinnye ki proprieter mulin disik + gran planter kann + ti-planter kann ek kamyoner + sartye + kolom + anplwaye tablisman + ladireksyon sindikal artizan mulin disik + ladireksyon sindika laburer kann.
Mem kann-ek-disik finn perdi zot dominans ezemonik lor lekonomi Moris, MSM, aturderol avek PT, finn gard enn kontinite, ziska zordi, otur sa “blok istorik” otur kapital depi sa sekter la – mem kan li fini diversifye dan Lotelri, Finans, dan “real estate”, dan sekter labank, dan morl komersyal.
Alor li pa etonan truv Navin Ramgoolam, kan li ti opuvwar dernye fwa, ek Ashok Subron, kan li ti negosyater Joint Negotiating Panel (JNP) sindika lindistri sikriyer, koste, e finalman al fini ansam dan enn lalyans politik ki ena lefe pu gard sa blok istorik-la stab.
MSM, li osi, li finn sey gard klas travayer, inklir travayer lindistri sikriyer, ar li. Ogmantasyon pansyon vyeyes, saler minimem, e pandan lokdawn Kovid 19 mezir pu travayer anplwaye ek self-imployd ki gayn mwins lapey gayn enn minimem pu kapav sirviv. E avan sa, rapel kuma Subron ti truv rezilta 2014 enn ‘viktwar’ pu travayer lindistri sikriyer kan MSM so lalyans Lepep ti gayn eleksyon zeneral, kan anfet li pa enn viktwar. “Blok istorik” perpetye reyn klas kapitalis dan so lansanb.
Anpasan, sa analiz “blok istorik” la ti devlope par Antonio Gramsci 100 an desela dan Litali, pu explik sa reyn lor letan par enn klas kapitalist osi minoriter lor enn klas travayer osi imans.
7. MSM Depann lor Lalyans Konstan
Depi so fondasyon, MSM pa zis bif but-but MMM, me li depann antyerman lor lalyans ar lezot parti, preske tultan. Tutswit apre so formasyon, li rant kareman dan eleksyon zeneral 1983, e pu fer fas MMM, li fer enn lalyans ar so lennmi asarne depi lane davan: Travayis ek mem PMSD. Ti apel sa Lalyans Ble-Blan-Ruz (PMSD, MSM, PT). So slogan ki tu so siporterz ti pe kriye, partu dan lari, explik tu: “Kok sante, Soley leve, Lakle uver kofor misye la,” pu sinbol PMSD, MSM ek PT.
E depi lerla, MSM suvan dan enn lalyans ar Travayis ek PMSD.
Setadir, li alye ar zot, kan li pa dan enn lalyans ar MMM, so “lot lamwatye”! (Sa lalyans ar MMM, kan li fer li, apel re-inifikasyon “grand fami MMM”).
Alor, MSM preske tultan dan enn lalyans ar enn lot “gran parti”. Depi 1983, vini-mem, sa finn repete, repete, repete. MSM konn fer lalyans, e li kontan fer lalyans. Si li bizin, li kit Travayis ek PMSD, li mars ar MMM. Si li bizin, li kit MMM, li mars ar Travayis ek PMSD. E tuzur, li griynot but-but MMM, ris so ladireksyon ar li.
An 1995, Aneerood Jugnauth perdi eleksyon, byin-mem. PT-MMM, ki ti fer lalyans ansam, ti gayne 60-0. Li ti enn viktwar tyed, anterm mobilizasyon popiler, e san okenn mobilizasyon klas travayer. Byin vit guvernman finn kase, MMM vinn dan lopozisyon. Ariv prosenn eleksyon, lan 2000, MSM re-fer lalyans ar MMM. Sann kut la, zot ti eli par enn laranzman pre-elektoral (san-zenn zot ti apel li “ala Israelyenn”). Sa vedir, Aneerood Jugnauth fer 3 an Premye Minis, lerla li al Reduit, e Paul Bérenger vinn Premye Minis. Zot ti eli lor sa baz la, e sa finn arive. Kumsa ki Pravind Jugnauth, ki ti Minis Lagrikiltir, vinn Minis Finans, anba Premye Minis Bérenger, e emerze e etablir li-mem kuma enn lider pe atann so tur. Kumsa, nu truv emerzans ankor prev ki li enn parti “familyal”, kot Pravind pe prepare pu pran ladireksyon. Anmemtan, Ashok Jugnauth, enn demi-frer Aneerood, Minis Lasante. Ala nu truv realite sa “trust” familyal!
E, antretan, nu dan LALIT, zis pu rapel tu lekter, nu finn aliyn kandida kont e MSM (ek so alye), e kont MMM (ek so alye) e kont Travayis (ek so alye). Sa 3 parti, ansam ek PMSD ansyin parti tablisman, finn kuma enn pake kart ki bate sak eleksyon, pu kone kisannla mars ar kisannla! Ziska asterla. Zis Rezistans Ashok Subron finn rant dan pake kart la.
Alor, MSM, depi li forme an 1983, li finn kareman rant dan mul sa bann parti ki lepep finn met deor avek otan laraz an 60-0 an 1982.
Anterm istorik, nu kapav dir ki klas travayer, mobilize dan so de pli gran muvman dan listwar pei, an Ut ’79 e Septam ’80, finn sibir enn defet par lefet ki MMM – tule de so lamwatye, seki res “MMM” e seki form “MSM” – vande ar klas burzwa, e vande anterm lalit kont kominalism. Anfet, defet ti vini avan sa moman kot zot kase. Li vinn an 1981, kan MMM alye ar PSM, e kan MMM kumans so Nuvo Konsansis Sosyal ar tablisman. Zot ti fini vande, anterm lalit kont kapitalist, e lalit kont kominalism.
8. MSM Aneerood Jugnauth ti ena Relasyon Pros ar Rodrig
MSM, kan li ti su lidership Aneerood Jugnauth finn tultan gard enn relasyon fraternel ar dirizan Rodrig, e li finn osi ena lyin pros ar lepep Rodrig. Pravind Jugnauth pa finn reysi kontiyne sa relasyon la.
9. Trust Familyal: Sun Trust
Apre eleksyon zeneral 1987, MSM konfirm enn so karakteristik, setadir so koripsyon, so lespri “biznes”: Aneerood Jugnauth pran kas ki reste apre ki li finn ramas e depans donasyon pu kanpayn elektoral, met dibut enn “trust” familial, apel Sun Trust. Ladan ena manb lafami Jugnauth, pros lafami Jugnauth. E sa larzan la servi pu konstrir enn batiman, e lerla lwe li, angran parti ar institisyon dan Leta, inklir Minister Ledikasyon. Sa batiman dan Lari Edith Cavell, ki finn vinn, ziska ler, “sant” MSM. MSM reyni so azan laba. Kas lokasyon ki rantre servi pu rul parti MSM la. Me, Trust la, li pa pu MSM, li pu Lafami Jugnauth.
Alor, mem si pandan tu sa deseni ki swiv, ena tu kalite koripsyon tipik pu enn parti ki pe kree enn burzwazi deta: Ena Joomye ek so bann klinik. Ena enn seri kontra, tu kalite, ki alwe par favoritism ar sinpatizan kuma Gopee ek Mungroo. Me, ena koripsyon ki kareman anfaver so prop fami. A-la-Trump. Alor, u gayn skandal Medpoint, otur enn Klinik prive pu Pravind Jugnauth so ser, bofrer. Ena demi-milyar lonn State Bank, pu lotel Pravind Jugnauth so madam so fami, ki “write off” kumsamem. Ena sanzman lalwa ki permet lotel vann zot lasam lotel kuma apartman. Sa donn lavantaz so fami pros ki proprieter enn lotel ki pe bat lamok. Jugnauth met lalwa pu Film Rebate Scheme, kan promuvwar fim ki turne dan Moris, me truv buku fim turne dan lotel so fami, ubyin lezot pros ar MSM. Vire-turne, koripsyon MSM konsern fami Jugnauth.
10. MSM – Represyon kuma Repons pu Tu
MSM osi expoz so veritab natir represiv, depi so nesans mem. Li ena enn reflex pu servi represyon. Dan so kumansman, MSM so repons a tu problem liye ar ladrog, ti ogmant represyon. Sa, li depi 1983-4 vini-mem. So repons a tu problem sosyete, se represyon. Li truv lagazet pa al dan so manyer, li rod inpoz enn imans som pu anrezistre lagazet. Kan redakter ek zurnalist proteste divan Lotel Guvernman, an 1984, Jugnauth fer aret zot tu, 44 zurnalist.
Konklizyon
Tu sa 10 karakteristik la, zot la tultan. Ena fwa enn predomine, ena fwa lot la.
Par exanp, normalman fode ena 2 lor 3 gran parti dan enn lalyans pu gayn laviktwar. Me, an lane 2005, kan Navin Ramgoolam so Travayis reysi trikot ansam enn “Lalyans Sosyal” ar enn seri ti-parti, inklir Sylvio Michel so Les Verts ek Rama Valayden so Republican Party, PMXD, etc., Travayis infliz enn defet akablan lor MMM ek MSM.
Lerla, enn zafer drol finn arive.
MMM ek MSM, tulde, zot dan Lopozisyon.
Pa zis sa, me Ashok Jugnauth, mem MSM perdi, ti eli depite. Li ti Minis Lasante, avan perdi eleksyon. Swit-a enn ka elektoral dan Lakur Siprem ki ariv Privi Kawnsel, zizman rande, so syez kase lor kestyon abiz puvwar guvernmantal pandan kanpayn elektoral. Sa, li tipik MSM. Antuka, MSM met li deor, e eleksyon parsyel large, Ashok Jugnauth, nepli dan MSM, re-poz kandida (avek sutyin san-zenn MMM!!). MSM aliyn Pravind Jugnauth. Ti apel sa “Eleksyon neve kont tonton”. Antuka, telman MSM enn parti familyal, gayn enn eleksyon familyal.
MSM reysi gayn Travayis so sutyin pu Pravind Jugnauth. Pravind Jugnauth eli. Kumsa MSM ek Travayis, zot al ver eleksyon 2010 ansam, avek Travayis kuma pli gran partner. Ankor enn fwa, nu truv sa tandans tultan rant dan lalyans pu fer fas elektora.
E, pandan sa manda PT-MSM la, Prezidan Aneerood Jugnauth (MSM) donn konsey Ramgoolam, Premye Minis PT apre eleksyon 2010, pu nom Pravind Jugnauth Vis Premye Minis e Minis Finans! Alor, laspe familyal prime.
Tu Minis MSM demisyone, parski enn lot karakteristik, aferism, vinn atrap MSM. Apel sa “Medpoint”, enn skandal, kot lafami Jugnauth finn gayn enn seri lavantaz pu met dibut enn klinik prive pu ser ek bofrer Pravind Jugnauth. Sa azut lor skandal batiman Sun Trust, ki li, li merit enn lartik zis pu li.
Me, MSM pa res tusel.
An 2014, MSM koste ar MMM. Aneerood Jugnauth demisyone antan ki Prezidan Repiblik, e nu tu truv li pe met “gato du” mityel dan labus Paul Bérenger. Zot pe prepare pu al eleksyon ansam. Tu korek.
Lerla, ep! Berenger al fer enn lalyans plito ar Navin Ramgoolam. Nu gayn “rekin blan” ek tu kalite lager ant 2 alye. MMM ek PT poz kandida lor enn proze pu enn “2yem Repiblik”. Eleksyon vini, e ep! Aneerood Jugnauth ek Pravind Jugnauth ranport laviktwar – 47-13.
Lerla ki gayn koze “politik pa swiv matematik”. MMM 40% elektora + PT 40% elektora = 23% syez dan Parlman, kan zot fer lalyans ansam.
Antuka, la lafami Jugnauth opuvwar. Aneerood Jugnauth, 84 an, apre enn tan, sed plas a Pravind Jugnauth, ki vinn Premye Minis – ansam ar enn alye PMSD ek enn franz inportan ex-MMM, Muvman Liberater, dirize par Collendavelloo. Lerla ki gayn kanpayn kont Pravind Jugnauth, kumkwa li finn rantre par zinpos.
Alor, dan enn sans, sa leritaz familyal rol Premye Minis pa ti traverse tro byin dan kad demokrasi dan Moris. Me, pa zis zot finn reyne, ariv eleksyon zeneral 2019, MSM ranport laviktwar, dan enn lalit a-3 gran parti: MSM v PT v MMM.
MSM gayne. E sa finn amenn 5 banane listeri demas dan lopozisyon – dabor lor “eleksyon trike”, totalman imaziner, answit kan tit-burzwazi pa kapav tenir lefe Kovid ek so Lokdawn ki vini an 2020. Tit-burzwazi Moris bez fu. Li swiv deryer enn inkoni, antrene militerman par Israel, apel Bruneau Laurette, avek kudme enn-de lider sindikal, san zot labaz, kuma Ashok Subron, avek kudme lapres burzwa ki ti ponp Laurette kuma enn “lom providansyel” e avek kudme sertin parwas dan legliz, ki ti mobilize pu tu so manifestasyon ki ti otur enn listeri absoliman inkrwayab, e ki monte enn kran apre dezast otur nofraz Wakashio.
Pandan sa 5 an, kan MSM akile, tu seki pli bezer dan li, finn exploze, e lidership MSM finn re-transe deryer tu so febles istorik: so kominalism Indu, so aferism, so favoritism. E so koripsyon finn exploze, depas tu kad, pandan Kovid. MSM gayn puvwar dirzans pu kree “kapital”, li met dibut MIC, li distribiye larzan. State Bank ti deza donn enn lonn demi-milyar Rupi lafami Jugnauth, e fer rayt-of kan pa ranburse. Alor, etan done zot puvwar politik, li efektivman enn vol. Lor la, ena enn milyar ed-mi Rupi “lonn” MIC ar lafami Jugnauth, e nu pa kone komye, si enn su, finn ranburse. Alor, pa zis “respirater” ki pa vinn vini, kan larzan finn bel-e-byin ale, pa zis molnupirovir sipa 10 fwa so pri, finn efektivman al delavan pas komann, me ena osi imans transfer kapital. Enn burzwazi deta siper-devlope, kot finn fer tu kalite trikmardaz. E zordi State Trading Company an-tray pu enn kontra 31 milyar Rupi, Rs 31,000,000,000.
E antretan, nu finn gayn Misye Moustass, enn “anonim” ki finn rant dan, ubyin kareman ranplas, kanpayn elektoral Lalyans Sanzman (PT-MMM, RA ek ND). Sa ti larg enn lot kriz listeri de-mas dan tit-burzwazi. Ziska ler personn dan piblik pa kone kisannla li ete – sipa enn lazans sekre, sipa enn mazisyin, sipa bann parti lopozisyon, sipa Sherry Singh, sipa enn guvernman enn lot pei. Misye Moustass ti vinn expoz enn seri rikording odyo, ki indik tu kalite abi puvwar, ase pu asir defet total MSM. Me, tusala, san okenn veritab temwin ki dibute. MSM so kanpayn kolaps. E tu so kandida perdi. E, asterla, Guvernman Lalyans Sanzman pe revok lalwa lor Komisyon Danket, met enn lot kad legal, e anmemtan li pe ferm Komisyon Danket pu kone kisannla finn fer sa “data breach”, e ki vre, ki tripote dan bann rikording, eski li ti “mass rikording” ubyin sible pu nesesite diskredit bann Jugnauth pandan kanpayn elektoral.
E, tusala, amenn nu a kestyon swivan: Eski MSM fini pu de-bon? Ubyin eski MSM kapav plitar re-leve?
Li difisil pu li re-leve depi kot li ete. Lefet ki li enn “Trust” familyal ki finans MSM, e lafami Jugnauth finn antame par koripsyon lor sa lesel la milyar Rupi la, li difisil mazine ki MSM re-ne. Avek tu sa rikording Misye Moustass ankor pe rezone dan ler, san ki personn pa dibute pu pran responsabilite la, sa osi rann pa zis enn re-nesans problematik, me enn denuman-mem difisil.
Eski enn moman pu arive kot sa klas “burzwazi deta” la, kan li dan difikilte ekonomik plitar e li nepli gayn satisfaksyon ar Travayis ek so MMM, RA ek ND, pu santi ki li “bizin” fer MSM re-ne?
Swa eski lafors kominalo-relizye, kan zot nepli gayn satisfaksyon, zot, pu bizin MSM re-ne?
Ubyin Lalyans Sanzman pu telman fane ki MSM re-ne?
MSM finn tultan depann lor lalyans. Alor, eski li pu rod nuvo lalyans ar kit but dan sa Guvernman aktyel plitar kan lager large ant MMM ek Travayist?
Eski Pravind Jugnauth, limem, li kapav re-abilite? Nu finn deza truv Ramgoolam – avek biye Dolar nef, an-seri ki pankor explike ar lepep – re-abilite, par Paul Berenger, Xavier Duval (dan enn premye tan, lerla Richard Duval) ek Ashok Subron.
Me, Pravind Jugnauth? Li difisil mazine ki li posib. Purtan, pu Ramgoolam, li ti arive.
E, tu sa puritir dan sistem politik, ki pe expoze pandan dernye 40 an, asterla finn vinn o-kler net. E nu dan enn lepok kot nu Guvernman aktyel pa kapav pran okenn aksyon kont zenosid ki Israel pe perpetre kont Palestinyin, kot Guvernman pa pe kapav refiz vann Diego Garcia pu Leta Zini servi kuma enn baz militer pu Lamerik so B-2 bombardye-firtif ki menas pei ki pe opoz zenosid la, kot Guvernman pa futi mem tir enn gran plan pu inpoz diversifikasyon agrikol e prodiksyon alimanter lor proprieter tablisman.
Li grav.
LALIT
Sa analiz lor MSM finn devlope depi 1984. Dernye analiz an-profonder lor natir MSM ki nu ti fer ti lafin 2021 dan nu Revi avek enn dosye net lor MSM. U kapav lir li lor nu websayt: https://www.lalitmauritius.org/modules/documents/files/LalitMauritius-6c524f9d5d7027454a783c841250ba71.pdf
