Galleries more

Videos more

Dictionary more

Reportaz analiz Ram Seegobin pu Lalit lor rezilta eleksyon zeneral 2005

11.07.2005

Dan enn Lasamble 10 Ziyet 2005 2:00 pm kot batiman LPT, buku manb Lalit finn zwenn ansam pu analiz kanpayn elektoral, rezilta eleksyon, sityasyon post elektoral, e pu gete ki priorite ena pu Lalit.

Alain Ah-Vee finn kumanse par swet labyenveni, e par remersye Rajni pu interlid mizikal lor sentetizer.

Li finn dir ki sa lasanble-la, li 5yem dan enn seri Lasamble Eleksyon. Ti ena 4 avan dan kanpayn elektoral. E sa, li finn dir, li enn striktir ki finn ed nu buku, dan planifikasyon kolektif nu kanpayn elektoral. Li finn dir ki dimunn pe felisit nu pu nu kanpayn, ziska ler, e lor so sime vinn Lasamble la, 2 dimunn finn aret li pu exprim apresyasyon pu kanpayn Lalit. Li finn dir kimanyer nu pa fatige apre kanpayn parski li ti leze, dapre nu rezurs, dan nu porte, e dan nu manyer. E ti enn plezir. Li inportan nu reflesi asterla lor kimanyer eleksyon finn derule, e kimanyer rezilta ete, e pu nu oryant nu travay fitir.

Ram Seegobin finn fer enn analiz lor rezilta eleksyon. Zur eleksyon mem, li finn dir, tanto e aswar nu ti zwenn, nu ti pas an revi manyer ki zur poling ti'nn derule, sirkonskripsyon par sirkonskripsyon. Kan reynion termine, kan pe bwar dite, lerla, kumdabitid, seki ankor prezan, e seki anvi, ti mark lor enn but papye, sakenn, ki nu krwar rezilta-la pu ete kan kas bwat. 21 dimunn ti mark zot prediksyon. Apar enn dimunn ki ti donn viktwar MMM-MSM, ek Ram limem ki ti donn dror, tu lezot manb ti predir otur 40-20 anfaver Lalyans Sosyal. Sa vedir, Ram dir, nu ti konn ziz sityasyon la lor terin. Kisna ti pli pre, 38-21-1. Li finn kit sa enn-la san presizyon, kan li finn fer so predikasyon.

Asterla, anu get rezilta globalman, ek lerla an detay.

Premyerman, finn ena enn "swing"zeneralize kont MMM-MSM, setadir enn muvman otan dimunn ki finn kit MMM-MSM al ver L'Alliance Sociale. Plis finn al ver L'Alliance Sociale ki finn kit MMM-MSM, me taler nu get linportans sa diferans la.

An 2000 MMM-MSM ti gayn 52% asterla an 2005 li finn gayn 43%. Sa vedir 9% dimunn finn kit MMM-MSM, e finn al ver L'Alliance Sociale. Li interesan konpar 2000 avek 2005 akoz pu premye fwa depi lontan ki gayn 2 eleksyon kot bann gran blok ubyen parti tuzur ansam (mem si ena 2-3 ti-parti ki finn sanz kote). Avan, apre lezot eleksyon zeneral, li finn tultan ase difisil fer konparezon, parski zot finn telman suvan sanz alye.

Swing la, sirtu dan lenor, e spesifikman dan Nimero 5, 6, 7, 9, 12 ek 15, buku plis. Li ant 15 ek 22%. Sa li enn imans swing. Dan serten lezot sirkonskripsyon swing la li mwen remarkab, par exanp dan PL, Nimero 17, 19, 20.

Me partu ena swing.

Kot swing la buku, rezilta ranverse net. Kot swing la mwens, byen suvan fini dan swa sere, swa 2-1 anfaver MMM-MSM, ubyen 2-1 anfaver L'Alliance Sociale.

An 2000 MMM-MSM dan 13 sirkonskripsyon ti gayn plis ki 50%, asterla zis dan trwa. E MMM-MSM finn gayne 3-0 dan kat sirkonskripsyon, setadir dan nimero 1, 17, 19, 20. L'Alliance Sociale finn gayne 3-0 dan nef sirkonskripsyon, nimero 2, 5, 6, 7, 9, 11, 12, 13, 18. Dan pa mwens ki 7 sirkonskripsyon, ena rezilta 2-1, 1-2. Pa finn truv sa depi lontan.

Me, ena enn-de bann konklizyon ki nu kapav tire.Anfet finn ena mwens vot blok ki dabitid. Ki explikasyon pu sa? Dan buku sirkonskripsyon ena gran lekar ant premye ek 3yem dan enn lekip (ant 3 kolistye). Si ena bel lekar, sa vedir ena dimunn ki pa finn vot blok. Si tu ti vot blok, byen tiginn lekar.

Me, anmemtan ki dimunn kas vot buku, nu truv enn aksantyasyon sa bi-polarizasyon-la. E sa li enn zafer interesan. MMM-MSM ek L'Alliance Sociale ansam ena plis vot ki an 2000. 12% pa ti ar 2 blok an 2000, asterla zis 7.3% finn vote andeor sema bipolarizasyon.

Li paret kontradiktwar. Plis dimunn kas zot vot, me mwens dimunn inn vot pu lezot andeor 2 blok. So matematik-statistik pankor kalile an detay. Me, buku dimunn paret finn split zot vot ant kandida andan dan sa 2 blok-la.

Kifer pli buku dimunn al ver sa 2 blok la? Posib buku dimunn inn santi eleksyon la ti pu sere. Alor zot vote pu fer zot vot "konte" anterm swazir Lexekitif pei. Alor, zot pa al ver lezot parti.

2yem explikasyon se finn ena enn espes konplisite byen markan dan medya pandan kanpayn pu fer krwar ki ena zis sa 2 lalayns la. Sak zur, bann lagazet intervyu enn MMM-MSM ek enn L'Alliance Sociale, swa donn reportaz enn miting sak kote, ubyen raport konferans de pres sak kote. Alafen dimunn finn afekte. Telman kanpayn la for, ki mem apre eleksyon, zur kawnting, ek enn zur apre, sa propagann la tuzur la. Premye fwa, zur kawnting, lor MBC TV pa gayn vot lezot parti ek indepandan. Ordinerman aswar, apre proklamasyon, u gayn li enn-par enn, enn par enn. Gayn zis skor sa 2 blok la ziska Mardi Merkredi.

Me, seki inportan, se sa polisi lapres finn kontribiye pu fer plis dimunn al ver sa 2 blok la, mem si partaz zot vot ant zot.

Lot zafer inportan, tutolong kanpayn, kan get diskur 2 blok, kan get editoryalis ki ordinerman analiz nenport kwa, pa finn ena okenn kritik bann parti kominalist, ubyen mem parti integrist. Pena okenn kritik. Par kont, si enn kandida MMM-MSM ubyen L'Alliance Sociale dir kiksoz ki ena enn konotasyon kominal, zot fer ase tapaz. Seki Neeta Deerpalsing finn dir lor seki Bahadoor finn dir, par exanp. Me lefet ki enn serten nomb parti ki pe partisipe dan eleksyon zeneral, zot pe fer kanpayn kareman kominalist ubyen integrist, sa lapres finn konsyaman innyor zot net. Li interesan pu pran not de sa.

Lot eleman byen inportan se partisipasyon fam. Sa ti kumanse avan eleksyon kan ti pe ena forum, aksyon Media Watch ek Gender Links, Federaksyon forme e fer manifestasyon ek petisyon, Majority Party met dibut. Ti ena buku deba otur partisipasyon fam antan ki kandida, e lapres ti met buku lanfaz lor la. Enn eleman ki finn petet donn sa plis pwa, se lefet ki Moris Prezidan SADC, e SADC ena enn gaydlaynz kumkwa bizin fini ariv 30% fam dan Parlman ariv 2005. Alor finn ena enn gran efervesans otur kandidatir fam. Finn ena enpe plis, sirtu MMM-MSM, 5 vinn 10. PT diminye par enn, 7 vinn 6. Dan Lalit, nu finn aliyn 44%, 14 lor 32. E sa osi, an pasan, bizin mansyone ki li montre medya so rol. Dan tu sa deba lor kandidatir fam, tusala, koze buku, byen rar ki kikenn dan lapres mem fer sa remark ki ena 44% kandida fam dan Lalit. Zame pa finn arive dan listwar Moris ki enn parti aliyn 44% fam. Li enn gran nyuz. Dan enn sirkonskripsyon, Lalit aliyn 3 fam. Sa osi zame pa finn arive dan listwar. Sa osi, medya pa remarke ditu. Medya rod tu kalite ti-zafer lor sa 2 lalyans la pu ranpli so bann paz. Tandi ki mem lor size ki zot mem zot dir inportan, zot pa remarke ki li existe si li andeor sa 2 blok la.

Vot fam la interesan. Efervesans la finn al prodir enn VOT fam. Fam inn vote pu kandida fam, ubyen lekip ki ena plis reprezantasyon fam. Ena 12 fam dan Parlman. PT 4 , MSM 5 , MMM 3.

Dan lepase, leta mazor gran parti ti dir pa kapav met plis fam, akoz sa pu fer zot parti riske perdi enn syez. Fam-la pu sorti dernye, e parti pu riske al rat enn syez.

Kan analiz rezilta, dan sa 16 kandida fam dan 2 blok la, 7 finn sorti premye dan zot grup. Dan 5 lekip, fam sorti segonn, e dan 4 lekip fam sorti 3yem. Setadir li ti enn lavantaz pu enn parti aliyn fam. Lindsey ek Rajni, dan Lalit, finn sorti premye. Ram dir limem li finn gayn pli tiginn vot dan No. 3 ki Paula Atchia. Li relativman inkoni dan politik, me li gayn vot fam. Dan Nimero 20, parmi 3 kandida Rezistans ek Alternativ, premye ti Dany Marie. Dub skor Ashok Subron. Dan sa kanpayn elektoral Ashok Subron, mem li finn benefisye depi buku kuvertir lapres, buku foto lor lagazet, li byen koni. Li gayn lamwatye Dany Marie.

Enn lot pwen ki buku banane, nu seye mem konvenk dimunn lor la, finn zwe, kuma li abitye zwe. Purtan li enn pwen ki baze lor fe. Li baze lor sif. Vandredi-mem, Ram dir, li ti sey koz ek enn zurnalist lor sa explikasyon pu vot ki kase, e zurnalist finalman ti paret finn konpran. Me, kan so lartik sorti, li pa finn mansyonn sa ditu. Alor, ki li ete, sa tandans kan dimunn kas zot vot?

Ena enn vot ki nu apel "alfabetik".

Ki sa ule dir? Depi byen lontan, pu kontre sa propagann ki, kan ena lekar ant 1er ek 3yem, pu deklar partu ki dimunn Moris "kominal" ubyen "vot kominal", nu finn pran ran sak kandida (parmi so 3 kolistye dan mem blok) ek premye let alfabet zot nom fami. So nom fami determinn ki kote zot ete lor biltin. Pli biltin long, pli sa fenomenn nu pe dekrir vinn vre.

Nu pran tu lekip sak sa 2 blok la, met sak lekip dan lord alfabetik, enn kote, ek dan lord zot ran ki zot finn sorti apre eleksyon. Ena 3 kandida dan sak sirkonskripsyon: A,B,C, alor ena 6 posibilite dan ki lord zot sorti. ABC, ACB, BAC, BCA, CAB, CBA. E seki nu dekuver, li statistikman byen inportan: kandida sorti dan strik lord alfabetik, 2 fwa pli frekant ki zot ti oredi sorti. Ena 40 lekip (20 sirkonskripsyon miltipiliye par 2 blok): Lord ABC ti bizin sorti apre kawnting inpe mwens ki 7 fwa. Me konbye fwa, anrealite, li finn sorti? Li 14 fwa. Sa vedir plis ki 2 fwa pli frekan ki li ti deza bizin ete.

U pu osi truve kot ena pli ba nivo literesi, sa lefe la li pli marke. Kot ena pli ot to lir-ekrir, lefe la mwens. Si kikenn inn deside pu vot 2 MMM ek 1 LALIT, kimanyer li prosede. Mem si u kapav lir, u gayn trak an pe vote, alor mazinn si u pa konn lir. Li pa fasil pu kas u vot. Swa u vote par nimero kandida, swa u vote par sinbol. Si enn dimunn pu kas so vot, li pu pran depi lao lor so biltin, li pu rod premye leker, met lakrwa, 2yem parey, premye marto laserp li pu met lakrwa.

Sak eleksyon bann sif pruv sa lefe la. Nu apel sa "lefe alfabet".

Lapres pa manz sa bul la. Purtan, li pa enn lopinyon, pa ideolozi. Li enn fe. Enn statistik. Si enn zurnalist pa dakor, li ti bizin telefonn enn kamarad statistisyen, dimann li chek seki Lalit pe dir. Me, non. Silans. Sa vedir ena enn blokaz. Kifer? Akoz, kot ena vot fane, lapres truv enn sel zafer: enn vot kominal sa. Si u donn lapres enn lot rezon, zot pa'le tande. Zot anvi truv li enn vot kominal.

Anu get rezilta limem.

Nu ti predir byen avan eleksyon, ki MSM pu sorti afebli, e malgre MSM ena plis syez ki MMM, MSM afebli mem. Sa li sirtu akoz Pravin Jugnauth pa finn eli. Bhoda ansarz dan Parlman. Me, lider-la pa kone ki pu fer andeor Parlman? Pa pu al fer travay sindika. Li pa so zar. Alor, MSM byen byen afebli.

MMM finn sorti feb net, li osi, elektoralman. Sa degre feb-la, nu pa ti predir. Me, MMM, apre sa eleksyon la, e sa osi nu pe predir depi byen lontan, li finn vinn kuma PMSD ti ete avan.

Nu ti predir sa e li finn vinn vre. Seki PMSD ti ete an 1976. An 1976, li fasil konpare, parski eleksyon ti truv MMM, enn kote, PT, enn kote, PMSD enn kote. Exakteman kot PMSD ti for, Curepipe, Beau Bassin, Rose-Hill ek No 1 Port Loius, 4 sirkonskripsyon MMM an 2005.

Li inportan pu dir ki MMM inn perdi lamwatye Port Louis. Depi 1976, MMM ena enn kontrol 12-0 Port Louis, avek selman bann ti-inkirsyon ladan avan 2005. Me sannfwa la, MMM gard zis 6, perdi 6. Port Louis ti baz de klas ki MMM ti ena, parmi dimunn mizer flan montayn, site uvriye, me, li pe perdi so sutyen dan klas travayer partu, mem Port Louis. Zame, zame MMM dan lepase finn ena zis 11 depite dan Parlman. 11 lor 70.

Rezilta la osi montre ki Parti Travayist, par li tusel, ena mazorite absoli. 36 lor 70. Li ena enn lot 6 dan so L'Alliance Sociale: PMXD, MMSM, MDS. Me, mazorite absoli, li deza ena. Sa osi kapav inportan pli divan. Les Verts-FTS so lavenir pa kler. Mouvement Republicain pa ti elir okenn, me Rama Valayden finn gayn Minis Lazistis. Otur eleksyon, li ti dir li pa pu aksepte, pa kestyon, me dan lintere siperyer di-pei, li finn sanz lide. Sa vedir MR dan Guvernman.

Asterla nu get skor pu Lalit. LALIT, onivo nasyonal, nu finn fer 0.714%. Enn rekil par rapor a 2000. E li koresponn enpe a diminisyon sa vot ki finn al andeor sa 2 blok la. Sa li 12% an 2000 ki finn vinn 7.3% an 2005.

Lalit finn sufer emorazi ver sa 2 blok la. Dan 2 sirkonskripsyon Lalit finn gayn plis ki 3%. 2 lezot plis ki 2%. Me, dan 7 mwens ki 1%. Li inpe sokan. Me, seki ase frapan e byen interesan, e la osi dan nu predikasyon, nu ti ena tor: Nu ti predir ki kot nu met 3 kandida, nu pu gayn mwens vot ki seki nu ti gayne an 2000, kan nu ti met enn kandida par sirkonskripsyon. Me, kot nu met 3 sann fwa la, vot pa finn bese. Kot ena 3 nu finn fer byen. Dan Port Louis Nimero 1 ek Curepipe Midlands, kot ena 3 kandida, rezilta rezonab. Anfet ena vot pu Lalit mem. An 2000 kikenn ti kapav dir li "vot fane" sipa enn "vot sinpati". Me, li klerman pa vre. Kot Lalit ena 3 kandida, vot nu gayne anfet meyer. Dan Curepipe Midlands, li vot la pli bon, gayn 2 blok, lerla 3 Lalit.

Dan pa mal sirkonskripsyon, nu finn sorti 7yem:16, 17, 18, 19.

Seki finn byen interesan dan kanpayn, anterm rezilta, li pa rezilta anterm skor. Dan kumansman kanpayn, kan nu ti rant dan kanpayn, nu ti dir ki li pa exakteman nu bi prinsipal pu gayn otan vot ki kapav. Si gayn vot, li bon. Li inportan, e li pu ed nu apre eleksyon. Me, bi politik nu partisipasyon se pu sey infliyans azanda kanpayn.

Nu ena ase kredibilite parmi lamas dimunn pu nu sey infliyans azanda. E ase suvan, dan lepase, nu finn reysi. Ki pa enn ti zafer.

Dan sa kanpayn elektoral ki fek pase, nu finn rant dan kanpayn, avek kuma kolonn vertebral nu kanpayn, nu propozisyon pu enn lekonomi alternativ ki pa baze lor textil ni kann/disik.

Alor, ki li lor TV, atraver nu bann miting ki ti enn pli gran sikse ki dan lezot eleksyon, atraver trak, biltin kanpayn, radyo, reynion: nu finn met lanfaz total lor "lekonomi alternativ" a kann ek zonn frans textil. Rezilta: sa pa finn fer nu gayn vot. (Petet, li pa enn tem porter vot, kan nu pe predir ki ena beze pe vini pli divan, ena lisansiman ek somaz. Vomye nu ti promet, kuma popilist fer, tan mil nuvo plas travay!)

Me, nu finn remarke ki kan nuvo Guvernman forme, kuma Alain finn mansyone, Minis Lagrikiltir inn sanz so nom: li apel Minis Agro-Indistriyel. Sa li term ki nu finn servi depi kumansman nu kanpayn. Ki Parti Travayist pu fer sa vini, sa enn lot zafer. Nu kanpayn finn morde ase, pu fer Guvernman truv li neseser sanz nom enn minister.

2yem size ki nu ti amene tutolong kanpayn-la, se welfer steyt ek drwa iniversel. Nu finn tann zure depi editoryalist kuma G. Ahnee e R. Meetarbhan, zot dir nu fu, ki li pa susteynebl, kumkwa bizin gard means testing, bizin gard targeting. Finn ena enn ase long kanpayn kont nu lor sa size la. Me, Guvernman, apre eleksyon, mem dan enn diskur 5 minit kan Ramgoolam proklame depite, li pe dir pansyon vyeyes pu revinn iniversel. Pa pu bizin ranpli form. Sa exersis imilyan, 120,000 pansyoner ranpli form inn disparet. Li enn fason kot nu finn kapav infliyans azanda sa kanpayn la, e mem infliyans prosenn guvernman.

Eleksyon vilaz parey. Nu finn amenn enn kanpayn 3-4 an pu denons Guvernman ki finn premye ranvway ek lerla aboli Eleksyon Vilaz ek Konsey vilaz. Nu finn apel sa demantelman demokrasi rezyonal dan landrwa riral. Gilbert Ahnee pa konpran nu pwendevi ditu. Li pa so lafot. Li viv dan Rose-Hill, e li pa konpran linportans pu lavi sosyal dan landrwa riral ki eleksyon vilaz ena. Alor, dan so lagazet li finn defann Guvernman sortan lor sa size la. Me, kont boykot lapres lor la, nu finn ale-mem, ale-mem ar sa kanpayn inportan la. Ki nu truve? Parti Travayis finn oblize dir li pu retablir Eleksyon Vilaz. E sa malgre lefet ki Travayis ti ase konplis ar Guvernman kan ti pe ranvway ek lerla aboli eleksyon vilaz. Me, nu kanpayn finn afekte lamas dimunn, ki finn met presyon lor Travayist.

Kan Guvernman ti vini avek proze pu fer vilaz vinn lavil, li ti deza enn eskrokri politik. Enn vilaz li enn vilaz. Pa akoz 70 dimunn dan Parlman pas enn lalwa ki Bambous, kot nu reste, pu vinn enn lavil. Li enn vilaz-mem. Me, Guvernman Jugnauth-Berenger finn rod fer vilaz vinn Minisipalite. Me, anfet kan get Parti Travayist a-lepok, li ti rest trankil. Ram dir li ti mem ena rankont ek Sanjeet Teeluck, ki ti ena dosye administrasyon rezyonal Parti Travayis konfye a limem, ti met ar li, e li ti konvenki, apre sa rankont ki pa bizin aboli eleksyon vilaz. Li konvenki, lerla plitar, kan dimann li, li dir dan Parti Travayist, zot pa dakor. Klerman, Parti Travayist ti pu ena lavantaz pu li, antan ki parti. Si ena 7 minisipalite pu ranplas 5 Konsey Distrik, li ti truve li kapav gayn kontrol laplipar ladan.

Me, Lalit, nu finn persiste. E Parti Travayist zordi pe oblize aldelavan, re-met eleksyon vilaz. Li oblize fer li vinn pli demokratik, akoz lamas dimunn ule li pli demokratik, e pandan kanpayn elektoral, lamas dimunn ena enn tigit puvwar.

4yem lexanp, enn zafer ki Lalit finn kontribiye pu gard lor azanda.. Dan Lalit, nu konba kont kominalism, li long. Ki li dan eleksyon, ki li dan MAC, nu finn fer buku travay politik, kanpayn lafis, trak, lartik, pibliye liv, lor enn long peryod letan, e sa finn debus lor enn sityasyon kot gayn zizman Balancy. Pwen lor lekel Ziz Balancy baz limem, li apiy lor travay MAC ek lor zizman Seetalsing. Sa travay la ki permet Balancy interpret Konstitisyon Moris dan fason ki li finn interpret li. Buku zafer pa dir dan konstitisyon, Ziz bizin interpret li. Me diferan lepok, ziz interpret li diferaman. 15 an desela, sityasyon ti diferan, E Ziz Rault ti pu interpret li diferaman. E ki Ziz, sa osi, kapav amenn diferan zizman. Seki inportan se Lalit finn kree enn nuvo kontex sosyal ek politik, kot nu finn permet ziz interpret konstitisyon dan enn fason, plito ki dan enn lot. "Demokratik" kuma servi li dan Seksyon 1 Konstitisyon, ti pu interprete diferaman an 1967, ti kapav vedir sak kominote byen reprezante, par exanp. Sa li depann lor rapor de fors, li depann lor kontex. E seki finn sanze, li rezilta travay politik ki Lalit, ek lezot lorganizasyon, finn fer; se sa ki finn permet sa.

Apre rezilta, anu get sityasyon zordi.

Apre rezilta, reaksyon imedya Berenger se fode pa ena enn reaksyon kominal a sa rezilta la. Buku dimunn tann sa. Tu dimunn pe sey interpret sa. Berenger fek ramas enn bate bef dan enn eleksyon, so premye koze se fode pa ena enn reaksyon kominal. Me, dimunn ki konn li, kone ki li fini ena enn analiz ek stratezi pirman kominal lor kifer MMM-MSM inn perdi.

Sel rezon se akoz kominalism. Li pa finn perdi akoz VRS, akoz somaz, akoz problem lozman, me akoz kominalism.

Alor pandan enn semenn ti ena zis sa fraz: fode pa ena enn reaksyon kominal. Lerla li atann enn semenn, li vinn dir li direk. Lerla, apartir yer, li vinn dir ki rezilta la li akoz kanpayn kominal-mem.

Li pa inosan. Li kone ki li pe dir. Pa zis sa, me li osi vinn dir ki dimunn pe fann palab, pe dir febles MSM inn fer MMM-MSM perdi. Fos, li dir. Akoz kominalism Travayist.

Zordi kan u lir lagazet, u realize. Berenger ena pu dir ninport ki inbesilite, lerla get so rezilta dan lapres.

Lebrasse, Antoine, mem Patel, zot tu. Gob sa tez la. Berenger flot sa. Zurnalist gob sa. Wadire enn lavwa depi lao, enn espes revelasyon.

Sa montre nu kimanyer sa fonksyone. Berenger flot kiksoz lakonik, misterye. Lerla enn semenn pase, tu gob li.

Ram finn terminn so intervansyon lor sa not la. Lerla ti ena deba uver, byen anrisisan. E apre sa ti ena planifikasyon 7 kanpayn ki Lalit pe amene pli divan, avek plis detayman ek deba lor kimanyer transform lekonomi limem.