05.04.2025
Yer ti ena 21 lorganizasyon, inklir LALIT, ki finn reyni lor baz enn platform komin. Ansam, nu tu finn partisip dan enn lamars solanel dan plin sant Port Louis. Ti ena 2 demand santral dan lamars: “Ferm Baz Militer Amerikin lor Diego Garcia!” ek “Stop zenosid ki USA ek Israel pe perpetre dan Palestinn”.
Dimunn ti reyni dan Zardin Konpayni avan, avek tu sa listwar lalit lepase ankor la dan sa plas la. Li ti enn zur lasemenn, enn zur travay. Avan demare, dimunn finn ekut Haniff Peerun depi Mauritius Labour Congress (MLC) ek Lindsey Collen ki ti koz pu Ledikasyon pu Travayer, Alain Ah Vee depi LALIT finn explik platform la, osi byin ki traze la. Lamars finn pas divan Lotel Guvernman, vir kot Labank Santral, pran Lari William Newton, lerla Lari Desforges, pas divan Parlman, return kot nu ti komanse dan Zardin Konpayni.
Revandikasyon lamars ti byin kler, byin presi. E se sa, ki finn asire ki sa lamars la pran so plas parmi bann lamars istorik dan nu pei.
Bann organizater ti fini predir, avek enn prevwayans etonan, depi moman kot zot ti zwenn ansam pu planifye lamars, ki sa 2 krim istorik la pu expoz zot veritab natir kuma 2 parti mem-mem krim istorik. E sa finn vinn vre. Tu dimunn truve asterla ki lalit pu ferm baz Diego, li liye ar lalit pu aret zenosid kont Palestinyin.
Sa 2 lalit la, zot liye par sa inperyalis oksidantal ki Lamerik a-la-tet, e ki finn rant dan so leral. Zot politik kolonyal dan Diego e dan Palestinn finn uvertman expoze kuma enn sel krim – preske zur pu zur – dan moman istorik kan nu ti pe manifeste.
Sa 2 demand la finn vinn ansam kuma “enn sel”, fasil truve, dan moman lamars. Lamars ti kwinsid ar larme Amerikin buz enn-tyer totalite so laflot bombardye firtif B-2 lor zot baz militer ilegal lor Diego Garcia, teritwar Moris. USA pe prepar enn gran latak. Lamerik pe deza larg bom lor popilasyon sivil Yemen, pu sey anpes Guvernman Ansarullah fer blokis kont Israel, e blokis kont navir Amerikin ki furni Israel pandan zenosid. Sel rezon blokis Yemeni pe fer, se pu sey aret zenosid. Asterla, Trump inn menas pu osi atak Liran. E depi ki kote? Diego. Li finn dir “li pu bonbardman kuma zame zot pa finn truve avan." Sa menas la montre gravite imans sa kriz mondyal dan lekel nu, antan ki limanite, truv nu-mem. Yemen ek Liran zot 2 sel pei ki pe fer zot devwar moral, devwar legal, pu aret sa zenosid la. Tu pei ena sa devwar la. Zis Yemen ek Liran pe pran aksyon pu sey aret zenosid.
Ariv enn moman pandan zenosid ki Israel pe inflize lor lepep Palestinyin, tu pei Arab ki ena baz Amerikin, finn anpes servi baz kot zot pu bombard Liran. Asterla, USA ki pu fer? Abe, li finn rabat lor so baz kot nu. Amerikin pe rabat lor zot baz ilegal Diego Garcia, dan moman-mem dan listwar kot Angle ena enn obligasyon legal pu rann Diego Garcia, ek Chagos an antye, ar Repiblik Moris.
Apre Trump so menas, Liran finn servi parol diplomatik byin poze. Me, li finn dir, an risponns, li pu lans misil lor Diego Garcia. Kumsa nu pei pe rant dan lager. Trump pe rod servi nu pei pu atak Yemen ek Liran.
Alor, kumsa sa 2 tem la – ferm baz Diego ek sutyin pu lepep Palestinn expoze kuma enn sel tem. Pandan manifestasyon, ti ena slogan byin presi lor sak tem, e bann tem ti trese ansam pandan lamars la.
Kan dimunn ti pe kriye “Ki nu pe rode?” e reponn “Diego”, kan nu tu ti pe marse, li ti kler ki Lamerik bizin kit baz la, e napa kapav servi li pu atak okenn lot pei, e sirtu pa ni Yemen ni Liran pandan zenosid. E li dan moman istorik kot Lakur Internasyonal fini truve ki Diego li pu Moris. Alor kan kriye “Kolonizasyon?” “Nu pa’le!”, nu pe kriye kont kolonizasyon Repiblik Moris (Diego Garcia) e kont kolonizasyon kontinye dan Palestinn, nu pe kont enn sel veritab krim: kolonizasyon!
Kom tuzur. Ena analiz byin profon, byin presi, an zis enn-de parol: “Leta Angle?” “Voler!”, “Leta Merikin?” “Reseler!” ek “Leta Israel?” “Kriminel!”. E li ti antrekupe ar kriye: “Free” ek “Palestinn” ek “Stop” ek “zenosid”. Alor, nu pe denons kolonizasyon kontinye isi e dan Palestinn. Nu pe denons osi sa konivans Britanik ar Amerikin kan zot ti fer konplo pu kokin Chagos, infliz deportasyon lor Chagosyin, pu zot met baz lor Diego. E sa, asontur, li fer leko Britanik organiz kolonizasyon lor Palestinn, enn travay ki lerla Amerikin repran, fer ansam ar Israel pandan 50 an, e kontinye infliz deportasyon lor Palestinyin, zur apre zur, ziska asterla, kan zot kumans tuye par dizenn milye Palestinyin, detrir tu.
Dan lamars la, ti ena delegasyon bann gran federasyon sindikal, osi byin ki sindika, lorganizasyon travayer, lasosyasyon fam. (Get lalist anba). Dimunn ti sorti partu – depi Lesid, depi Lenor, Les ek Lwes, lavil kuma vilaz, ziska lakot. Zenn ek vye. Buku fam, e parmi zot fam ki sort lwin, e vini tusel. Lamars la ti ena so prop servis-dord, ki ti negosye, kuma dabitid, ar sa 2-3 polisye ki ti prezan, e azir byin. Anfet, pa ti ena okenn ka ni “provocateurs” ni “agents provocateurs”.
Piblik partu dan Port Louis kot nu ti fer lamars ti sorti dan magazin, dan biro, get par lafnet, pu montre sutyin.
Kuma tultan, ti gayn enn-de pankart ar slogan ki mank-direspe piblik ki pu lir li, uswa ki ena enn ton frivol dan enn moman grav dan listwar. Ti ena enn-de ki andeor size inpe, kuma enn ki viz Prezidan Franse Emmanuel Macron tusel pu atake pu so rol dan zenosid, enn rol ki konplis-mem. Me, sirman pa tu dimunn ki lir platform avan zot vinn dan enn lamars, swa zot pa tro sezi so konteni, mem si Platform pibliye par 20 organizasyon organizater ti otan presi, e ti selman gayn lakorite lor letan, amizir nu finn travay ansam pandan dezane. Bi enn tel “platform” se pu donn enn fokes enn tel lamars pasifik.
Anfet, li ti trwazyem manifestasyon lari, depi kumansman zenosid Gaza 2023, ki organizater sa lamars la ti inplike. Lane dernyer enn lorganizasyon fam ki manb Solidarite Morisyin ar Lepep Palestinn (SOMALP) Muvman Liberasyon Fam ti fer enn “Women’s Peace March” (ki ti deza liye sa 2 tem, kont zenosid e anfaver ferm baz kan ti kriye slogan), e ti ena enn lot lamars pasifik organize par enn lot manb SOMALP, federasyon CTSPP ki ti dan sant Rose-Hill. Anfet ti ena ankor enn 50-enn diferan travay – ansam ek separe – par SOMALP. An paralel, finn ena manifestasyon dan lari ki kriye “Ki nu pe rode? Diego!” depi bann lane 1970! Ena manb prezan ki ti dan manifestasyon an mwa Mars 1981 kot RIOT ti atake, e zot ti parmi bann ki ti arete e gayn ka lakur.
Lafin manifestasyon la, Reeaz Chuttoo, pu CTSPP, ti donn enn diskur, e ti introdir slogan “Blood Money?” (an Angle) “Nu pa’le”. So nuvo slogan ti dan lespri Platform. Haniff Peerun ti fer enn lapel solanel a Guvernman Moris pu kas tu lyin diplomatik ar Israel. Sa, osi, li ti dan lespri platform.
Kan rasanbleman ti fini, dimunn finn disperse vit-vit, an-konesan ki dan lepase – isi ek ayer – ena enn febles lafin enn manifestasyon, ki permet ti-band “agents provocateurs” atake pu sey sali repitasyon enn lamars. Anfet, kapasite pu disperse an ord ase vit apre enn protestasyon, fas-a enn Leta burzwa tipik, li enn lazoz matirite politik enn lepep.
Lalis lorganizasyon ki ti siyn Petition e lapel pu lamars la:
Mauritius Labour Congress, Haniff Peerun
Federation of Parastatal Bodies and Other unions, Deepak Benydin
Conf. des Travailleurs des Secteurs Publique et Privé, Reeaz Chuttoo
National Trade union Confederation, Narendranath Gopee
Federation of Civil Service and Other unions, Vinesh Sewsurn
General Workers Federation, Clency Bibi
Federation des Travailleurs Unis, Atma Shanto
Rodrigues Private Industries & Allied Workers union, Jocelin Louis
Rodrigues Government Employees Association, Julienne Meunier
Rodrigues Workers Federation, Marie Antoinette Casimir
Nurses’ union, Vidhata Jeewuth.
Nursing Association, Ram Nowzadick
union of Private Secondary Education Employees, Dain Jahajeeah
Ledikasyon pu Travayer, Lindsey Collen
Leve Fam! Danielle Turner
Muvman Liberasyon Fam, Rajni Lallah
ABAIM, Marousia Bouvery,
Never Again-Olive Resistance, Tania Haberland
Dr Idrice Goomany Treatment Centre, Norman Tambanivoul
Lalit, Alain Ah Vee
e plitar, e osi avek enn delegasyon dan lamars Vandredi,
Government Teachers’ union, sinye par Prezidan.