APEL A TU MINIS DAN KABINE KI PE ZWENN PU DESID LOR LAVENIR CHAGOS
15.01.2025
Etan done lalyans UK-USA dwa reparasyon a Leta Moris akoz zot finn ilegalman okip nu teritwar Chagos, e finn servi ek abiz li pandan 57-an, e zot dwa larzan lokasyon pu sa 57-an la*, e avek latet ot, Moris finn pruv so suverennte lor Chagos e retablir so integrite teritoryal,
Tu Minis ek sak enn Minis ki al dakor avek ninport ki muv pu anpyet lor suverennte Moris pu ena pu sarye sa blam la pu tu bann lane, deseni ek syek ki vini.
Pu ena sa tas dezoner la kole ar tu Minis ek sak Minis pu tultan dan memwar kolektiv si an esanz pu larzan zot al dakor pu trok drwa Repiblik Moris pu res enn pei non-aliyne dan lavenir, e kadnas Moris dan enn lanpir Oksidantal dan leral amezir lanpir-la rant dan enn prosesis dezintegrasyon lant ek danzere kan li pe kumans ekrule,
Tu Minis ek sak enn Minis ki dakor pu sed kontrol lor enn parti nu teritwar, ki permet pu servi nu teritwar pu al deklans lager ilegal (kuma lager USA kont Lirak san ena okenn “motif deger” parey kuma ti ena lager kont Afganistan san okenn “casus belli”, setadir okenn rezon valab pu provok enn lager);
Uswa servi nu teritwar pu perpetre zenosid kuma posibleman pe servi li asterla pu ed Israel masakre Palestinyin, e servi nu teritwar plitar pu kit kalite lager ankor pli terib dan lavenir, avek lamonte parti politik dextrem drwat, dan USA ek dan Gran Bretayn;
Uswa kuma finn arive avan, servi li par CIA pu tortir prizonye ilegal, uswa pu ilegalman anprizonn dimunn perdi dan lamer dan tipti bato, pu responsab divan listwar kuma seki finn kontribiye pu permet tusala arive.
Tu Minis ek sak Minis ki dakor pu bafwe Trete Pelindaba pu enn Lafrik San Zarm Nikleer par permet prezans matyer nikleer, zarm nikleer ek sumarin nikleer lor ek otur nu lil Diego Garcia an flagran deli vyolasyon Trete ki Moris finn siyne, e ki USA ek UK, zot osi finn siyn Protokol atase ar Trete Pelindaba, pu tultan reste dan memwar limanite kuma seki finn kontribiye dan bafwe lalwa internasyonal, e dan ogmant danze provok lager nikleer ek olokost. Sa li ankor plis enn trahizon sirtu kan se Linyon Afrikin ki finn dibut ansam avek Repiblik Moris pu ralye preske totalite sutyin internasyonal neseser pu gayn ka dekolonizasyon Chagos pu ki dekolonizasyon Repiblik Moris konplete.
Tu Minis ek sak Minis ki al dakor pu sed “lekzersis suvrennte Morisyin lor tu so teritwar” pu responsab pu raz pu tuzur suvrennte ek kontrol demokratik pei ki konstitiye par so lepep ek so frontyer, kuma Lonorab S. Mohammed li-mem ti deza averti akoz li pu an-vyolasyon Konstitisyon Moris ki inklir Diego Garcia dan Seksyon 111 e kot kan Seksyon 1 dir Mauritius enn “leta suvrin demokratik” amwin ki sa li amande par referenndum; sirtu ki aster frontyer teritwar Repiblik Moris finn sertifye ofisyelman dan lalwa internasyonal par interpretasyon Lakur Internasyonal Zistis ICJ ek UNCLOS, e par Lasanble Zeneral Nasyon Zini.
Tu Minis ek sak Minis ki al dakor pu siyne pu balye kontrol lor Diego Garcia, enn parti Repiblik Moris, pe anpes liberte muvman tu Morisyin, anpartikilye Sagosyin pu al nerport kotsa dan Repiblik Moris.
Tu Minis ek sak Minis ki responsab pu si pa pu servi Chagos pu amenn lape internasyonal, si pa pu servi li pu sweyn olye detrir lanvironnman, pu asir liberte muvman pu tu rezidan Repiblik Moris e pu rezidan Chagos ena tu so drwa sivil ek politik inklir drwa pu ena zot prop Lasanble Rezyonal ek zot prop sirkonskripsyon osi byin ki asir ki zot gayn reparasyon pu 57 an kolonizasyon kontinyel.
Etan done tusala, nu fer lapel formel a sak Minis ek tu Minis pu napa sed okenn teritwar e plito met enn kalandriye pu ferm baz militer Diego Garcia osi byin ki fer li ilegal pu ena baz militer lor nu teritwar dan lavenir.
Alain Ah-Vee, Lindsey Collen, Ragini Kistnasamy ek Rajni Lallah
Pu LALIT
14 Zanvye 2025
* Sa parti reparasyon, evidaman, li vinn azut ar sa lot parti reparasyon a tu fami Chagosyin pu sufrans akoz sa krim kont limanite kot finn derasinn zot par lafors depi Chagos e debark laplipar ant zot lil prinsipal Repiblik Moris, setadir lil Moris.
