Analiz lor Derulman Kanpayn Elektoral 2024 – Part 2
15.11.2024
Derulman kanpayn elektoral 2024 finn byin diferan depi lezot kanpayn elektoral depi lindepandans. Sa lartik pu get enn-de spesifisite derulman sa kanpayn la.
Lanons eleksyon finn vinn enn zur apre ansyin Premye Minis Pravind Jugnauth ti fer lakor politik avek Premye Minis UK Starmer, avek benediksyon US ek Lind. Etranzman, sa lakor politik-la ti fer byin vit pu li presed eleksyon isi, kuma Sekreter Deta Zafer Etranzer UK David Lammy ti explike dan Parlman UK. Lakor-la ti’nn araz ladrwat Konservater osi byin ki lextrem drwat akoz pu premye fwa UK konsede ki Chagos form parti Repiblik Morisyin. Vedir li pa pu UK. Mem ki dan lakor, Premye Minis Jugnauth dakor ar UK lor nesesite mintenir baz militer UK/US lor Diego, e dakor pu “drwa suvrin” lor tu seki konsern baz Diego pu “exerse” par UK pu 100 an “inisyalman”, renuvlab. Savedir pu de bon. Samem LALIT opoz lakor-la, me pu rezonnman dyametrikalman opoze avek ladrwat Konservater ek lextrem drwat dan UK.
U tya panse ki sa lakor politik-la ti pu enn gran tem dan kanpayn elektoral: deba lor seki li vedir anterm dekolonizasyon e lindepandans Repiblik Moris fas a lafors kolonyalist ek inperyalist. Me anfet, pa sa ki finn santral pandan kanpayn pu Lalyans Sanzman, Linyon Reform ek Lalyans Lepep (apart ki MSM pu sanse fer ar “milyar” ki pu sanse gayne avek kas lokasyon).
Kantmem sa, li for posib ki sa lakor-la finn potansyelman ena lefe lor kanpayn dan enn fason surnwa. Eski, par ekzanp, ladrwat ek lextrem drwat finn baking kit Lalyans dan sa eleksyon-la pu kas lakor? Kestyon poze, sirtu kan u truv Parti Travayis finn invit enn seri Parlmanter Konservater: Sir Geoffrey Cox, David Mundell, Dame Rebecca Harris ek Graham Stuart kom “obzervater” eleksyon. Zot finn trinbal partu avek Ramgoolam zur eleksyon ek kawnting. Kote Lind, Ramgoolam, ki obsede ar vey sak letap kawnting, finn kareman kit lekol kot pe fer kawnting dan so sirkonskripsyon, ale pu gayn konversasyon prive avek Premye Minis Modi.
Enn kote, kanpayn elektoral ti demare avek enn degre popilism byin marke. Enn kote, Lalyans Lepep ti vini avek so seri mezir kur-term pu travayer ek dimunn mizer fer fas a lamonte pri lartik de baz, kuma ogmantasyon reveni minimem garanti ek pansyon. Amezir kanpayn derule, zot finn anons ankor mezir: pu tir TVA lor lartik de baz e lor lesans ek dyezel, pu ena enn 14yem mwa, alokasyon Rs 5,000 pu sak zanfan. Plizyer mezir ladan ti araz kapitalis organize dan Business Mauritius. MSM su Pravind Jugnauth, parey kuma MSM su Aneerood Jugnauth finn montre so karakter “bonapartist” kot li servi leta pu inpoz mezir lor klas kapitalis dan lintere global kapitalis, osi byin ki lor klas travayer. Sa arive kan ena tulede, enn klas kapitalist, enn kote, ki afebli e azenu e ki depann lor sutyin Leta, e lot kote, enn klas travayer feb ek demobilize. Sa afeblisman klas kapitalis ek klas travayer tulede finn aksantye lepok pandemi COVID-19 avek lokdawn ki ti vini byin vit apre eleksyon 2019.
Lalyans Sanzman PT-MMM-Nouveaux Democrates-Rezistans ti gayn difikilte fer fas a sa bann mezir popilist-la. Alor zot kanpayn finn fye lor diferan fwaye popilist ki finn devlope depi 2019; fwaye popilist ki sirtu repoz lor dezesperasyon enn klas ti-burzwazi an-kriz. Rapel apre nofraz Wakashio kimanyer ti ena manifestasyon 100,000 dimunn ki Bruneau Laurette ti organize dan Port Louis? Me enn bann demand prinsipal ki ti sorti dan sa manifestasyon-la se pu “uver frontyer” dan lepok kot guvernman Jugnauth ti’nn, avek rezon, ferm frontyer pu kontenir enn lepidemi ki ti ase mortel pu menas sistem lasante. Sa demand pu “uver frontyer” ti koresponn a demand klas kapitalist dan turism ek imobilye delix lor marse internasyonal. Li ti osi koresponn a demand enn seksyon ti-burzwazi dezespere ki depann lor turism ek imobilye delix pu zot sirvi, kuma plezansye ek skiper, propriyeter oberz, ti-restoran, furniser e kontrakter lotel, taxi ki fye lor turism. Osi byin ki sa kus manejer ki zot gran lapey dabitid finn kupe par lamwatye pandan lokdawn. Zot osi finn vinn dezespere, me zot pa ti kapav pleyne uvertman parski zot relativman dan byin konpare ar dimunn klas travayer. Zot finn tini zot ku a enn tel pwin ki zot finn defule kan planifye sa manifestasyon-la.
Alor sa manifestasyon imans avek tu sa kalite lintere de-klas burzwazi ek ti-burzwazi finn kasyet deryer enn slogan patriarkal avek tu so menas vyol-sodomi: “BLD”. Malgre Bérenger finn piblikman fer li kler li pa dakor ar kriye “BLD”, se sa slogan-la ki finalman finn vinn slogan prinsipal Lalyans Sanzman. Remarke ki Subron Rezistans finn reklam paternite pu sa slogan-la, mem si alepok, so slogan ti plito “BZTD” (B. Zot Tu Deor.) ubyin kont “labu ek lamar”. Bruneau Laurette ki ti pe rod ralye enn lopozisyon fragmante ek afebli apre eleksyon 2019 finn ranplase par Subron a tel pwin ki Subron kapav reklam paternite slogan BLD. Seki drol se alepok, Travayist ek MMM ti telman feb ki zot ti oblize rant kuma enn espes “lake” ki swiv sa muvman-la an 2020, finn finalman bizin inkarn sa muvman-la politikman, mem si exklir Bruneau Laurette, pu asire ki li gayn eleksyon an 2024.
Kanpayn Bizar: Akter prinsipal ki kasyet so Idantite Definir Azanda
Alor pa zis PT ek MMM finn vinn lidership enn muvman dan lekel zot ti kumanse kuma “lake” muvman la, dan enn gran mezir, se mem pa zot ki finn definir zot azanda kanpayn. Zot finn vinn “lake” enn lot fenomenn. Zot kanpayn finn alimante par enn u plizyer dimunn anonim “Missie Moustass”. Pa kone kisannla sa ete, ki so/zot azanda politik, e pu kisannla li/zot rule. Ni nu pa kone kisannla baking li, ki li dan Moris, ki li andeor Moris. Sa li enn veritab danze sirtu pandan enn kanpayn elektoral. E li partikilyerman danzere dan kad lakor politik Jugnauth-Starmer lor Chagos.
Ziska ler, nu pa kone si finn ena manipilasyon sertin rikording u pa, si finn ena kupe/kole odyo. Nu pa mem kone sa bann rikording-la ki proporsyon zot ete de totalite rikording.
Drolman, Lalyans Sanzman finn kritik e lefet ki konversasyon prive dimunn finn su sirveyans lerla vinn piblik, osi byin ki zot finn fye lor konteni sa bann konversasyon prive-la pu alimant zot kanpayn kont rezim Jugnauth.
Frivolite “Missie Moustass”
Stil tele-novela, feyton avek sezon ek epizod, Missie Moustass finn azute dan kanpayn so degre bizar. Enn kote, li finn “expoz” kimanyer leta Jugnauth finn opere, me sanki ena temwin ki vinn delavan, dibute dir ki li finn akerir rikording. Lot kote, li orib degre frivolite Missie Moustass finn servi pu li devwal sertin konteni telman trist ek telman grav, kuma tortir telman feros ki enn deteni finn mor dan selil, e kover-ep pli ot nivo. Sa reflet enn realite tortir-e-kover-ep ki anketer fer e ki LALIT pe expoze depi buku letan.
Represyon rezim Jugnauth
Fas-a sa kanpayn “Missie Moustass”, Jugnauth finn, dan enn fason tipik, apiy lor represyon. Anplin kanpayn, le 1 Novam, Jugnauth finn blok rezo sosyal pu sey anpes difizyon “Missie Moustass” lor pretext “siber-terorism” akoz so laliyn telefonik osi byin ki so Komiser Lapolis finn sibir taping.
Sa blokaz rezo sosyal finn afekte dimunn dan tu franz sosyete. Sirtu apre de lokdawn kot dimunn finn depann preske antyerman lor kominikasyon par kominkasyon par rezo sosyal pu pa izole net sosyalman e finn res atase ar rezo sosyal.
Jugnauth so rezim fye lor represyon. E guvernman Jugnauth fye lor lapolis pu amenn sa represyon-la. Me sa li pa nuvo. Li parey kuma Navin Ramgoolam ti fer avan kont so opozan politik (MSM alepok) ek avoka ki ti pe chalennj so rezim avan 2014. Plannting ek fos sarz pa nuvo nonpli. Dan LALIT, plizyer militan osi byin ki gayn fos sarz su rezim Jugnauth, plizyer militan LALIT finn osi gayn fos sarz sarz kan nu fer travay politik su Ramgoolam. Nu ti gayn sa kan nu ti fer kanpayn kont Ramgoolam so Public Security Bill represif lafin lane 1999 apre lemet provoke par asasina Kaya dan Alcatraz kan li ti su sarz lapolis. Li enn lalwa ki erezman nu finn reysi bare. E apre, an 2002, nu ti opoz MSM-MMM zot Prevention of Terrorism Act (POTA) represif ki depi lerla finn servi pu aret dimunn ki kritik rezim Ramgoolam kuma Ish Sookun (ki ti temwin teknik dan lakur kont sistem kart id biometrik) e pli resaman su Jugnauth, arestasyon Jameer Yeadally, Kaviraj Ramjhuria, Nadeem Varsally, Leevy Frivet ek Sherry Singh pu “siber-terorism” su POTA. Mazistra finn rey zot kes, avek rezon.
LALIT finn osi bizin met ka kont Jugnauth so Citizenship Act 2022 ki donn li puvwar arbitrer pu met sitwayin deor san bizin donn rezon e san drwa apel. Sa li enn form represyon extrem: menas dimunn avek exil. Parey kuma finn met pilot Patrick Hofman deor dan pei kan li ti pe fer travay sindikal. Dan sak fami dan pei ena manb ki finn marye avek dimunn ki pa finn ne isi, me ki sitwayin, uswa anvi vinn sitwayin. Drolman, sa pa finn figire dan ni program, ni kanpayn Lalyans Sanzman ditu.
E drolman osi, Lalyans Sanzman pa finn adres bann lezot lalwa u kloz lalwa represif ICTA Act, Data Protection Act (ki donn lapolis, mem ziska pei inperyalis puvwar sirveyans). Anfet mezir kont represyon apenn figire lor Lalyans Sanzman so “lalis far” 25 mezir. Ena pwin lor ranforsisman lindepandans e puvwar DPP, Freedom of Information Act (ki laplipar parti lopozisyon promet, me zame konkretize kan zot opuvwar) e fraz vag lor “lindepandans lapolis” ek ranplasman ADSU ek SSS/NIU. Me pa plis ki sa. Purtan dan kanpayn, Lalyans Sanzman finn asosye li-mem avek “liberte” fas-a represyon.
Frol kriz akoz fos kanpayn “Eleksyon Trike”
Depi kanpayn elektoral demare, Ramgoolam finn deklare ki, si so lalyans pa gayne, li pu pirman akoz “eleksyon trike”. Depi 1991, Ramgoolam zame pa finn kapav aksepte defet elektoral. Li ti “perplex” ki li finn perdi eleksyon e li finn met so defet lor ledo “eleksyon marday”. E sa ti telman ridikil alepok ki dimunn finn riy so “perplex”. Kantmem sa, Ramgoolam finn kontinye ale-mem avek swadizan “eleksyon kokin” apre so defet an 2019. Sann kut-la avek kudme lopozisyon extra-parlmanter ek enn seksyon medya. Ramgoolam finn alimant enn long kanpayn dan medya e lerla dan Lakur ki eleksyon ti “kokin” – san zame prodir okenn prev.
Me kan li gayne, eleksyon pa “trike”. Pu sa kanpayn elektoral 2024-la, Ramgoolam finn ariv enn degre iresponsabilite danzere ki ti kapav provok enn veritab kriz si prosesis elektoral ti bloke. E rat tigit, li ti pu bloke. Li finn fer sa avek kudme sertin zurnalist dan medya ki finn difiz ek sey kredibiliz fos rimer lor enn avyon blinde ki sanse pe sarye biltin inprime avek so 3 lakrwa pu Lalyans Lepep, depi deor. Sertin zurnalist finn averti kont sanse kupir kuran ki pu ena zur eleksyon aswar avan kawnting kot suzantand pu sanse ranplas u azut biltin dan balot-box. Ena finn mem averti kont plim ki ena dan izolwar kumadir papye biltin-la pu rekonet si u pa vot pu kandida Lepep e par mazik, efas u vot! E seki trazik, buku dimunn finn tom dan sa listeri-la e amenn zot prop plim.
Lavanvey eleksyon, Ramgoolam ti fer enn apel piblik anver pa zis so kandida ek so azan, me osi so partizan. Li finn dir zot “res mobilize e vizilan divan sak sant de vot apartir se swar e dime swar” (lavey eleksyon e zur eleksyon). Sa finn provok band partizan rasanble divan lekol kot fer poling. E zot pa tro kone ki zot pe “veye”, e kont ki zot “vizilan”. Kumsa ki finn ena 3 ka agresyon Senior Presiding Officer (SPO), finn andomaz kamyon ki pe sarye bwat e andomaz loto fonksyoner ki ti pe travay pu poling. Ena ka kot sa bann fonksyoner-la finn tase dan lekol akoz sa band partizan ostil finn res divan lekol. Buku fonksyoner ki finn travay enn zurne net zur eleksyon pa finn kapav return lakaz ziska boner gramatin zur kawnting. Erezman pa finn ena okenn blese grav, ubyin pir. Erezman preske tu fonksyoner finn ena kuraz pu revini pu fer kawnting enn zurne ankor – ena fwa ziska aswar, sinon riske prosesis elektoral ti pu bloke net. Sa ti pu provok enn veritab kriz.
Komisyon Elektoral finn deklare ki pu eleksyon 2024, li ti deza byin mank fonksyoner. Apre seki finn arive pu sann eleksyon-la, kestyon poze eski li pu kapav gayn ase fonksyoner ki dakor pu travay pu prosenn eleksyon?
Kestyon osi poze, mem si reysi organiz eleksyon prosenn fwa, ki pu arive si Ramgoolam perdi?
LALIT
