Analiz Rezilta Eleksyon Zeneral 2024 - Part 1 – Sif
14.11.2024
Kan dan LALIT nu ti pe prepar nu platform pu eleksyon zeneral, baze lor nu travay kolektif lor terin parmi lamas dimunn, osi byin ki baze lor nu Kongre 6-zur, nu ti kone ki li inportan met lanfaz lor enn laspe nu program, e nu finn baz nu kanpayn lor la: lalit kont sistem kapitalist.
Kan, dan LALIT, nu dir “sanz sistem”, nu pe dir sanz sistem kapitalist. Nu pe dir ranvers li. Nu pe dir bizin enn nuvo klas dirizan, e al ver enn sosyete san klas. Li sinp. Me, li pa fasil. Li inplik aksantye lalit deklas ki klas travayer deza amene kont klas kapitalist, lalit anti-inperyalist kont lokipasyon militer, lager ek zenosid, e lalit kont yerarsi patriarkal ki finn integre dan sistem kapitalist. Ansam sa 3 lalit la neseser si nu pu sap planet depi destriksyon total – par polisyon indistriyel ek militer, e par lager konstan e risk konstan lager nikleer.
Akoz lamas dimunn, dan zot sazes, realize ki sistem kapitalist, sistem inperyalist, e sistem patriarkal pe vinn pli vyolan e pli danzere amizir letan pase, lider lezot parti politik finn bizin reflet sa realizasyon la – omwin dan zot koze. Alor, enn par enn zot finn kumans koz “bizin sanz sistem” – me san fer li kler ditu ki “sistem” zot ule sanze. Ena finn ule sanz zis “lakwizinn”, ena finn ule sanz selman “dinasti” opuvwar, ena finn ule zis fini enn fwa ar deklarasyon kominote kan poz kandida, ena finn ule fini ar sistem kominal ek kasteis dan nominasyon. Me, zot tu, zot evit atak prinsipal sistem ki bizin sanze: sistem kapitalist. E sa, li pa selman akoz zot finanse par klas kapitalist – mem si sa li ladan – me osi akoz zot krwar dan sistem kapitalist. Par kont, dan LALIT, nu platform e nu partisipasyon dan eleksyon, li ti sinifye nesesite pu opoz sistem kapitalist li-mem, e opoz so subasman inperyalist sinbolize par lokipasyon Diego Garcia, enn but nu pei, e zenosid ki USA-Israel pe perpetre kont Palestinyin. Par met 3 kandida dan 2 sirkonskripsyon, nu finn mark sa kuma seki neseser dan sa lepok siper-kriz. Nu fyer nu kanpayn, ki nu finn truv enn plezir. Nu fyer nu langazman konstan dan lalit pu sosyalism.
Alor, pu nu dan LALIT, sa kanpayn “BLD” li ti inpe parey kuma kanpayn kont Ramgoolam an 2014. “Vire, mam!” an 2014 ti vinn vyolan sann kut la an 2024: “BLD!” Nu pa finn rant dan ni enn, ni lot kanpayn.
Nu gete, kuma nu finn gete dernye fwa kan MSM ti lasas Ramgoolam depi puvwar dan enn kanpayn orib kont so metres, ki exakteman sa nuvo Guvernman Ramgoolam-Bérenger-Duval-Subron pu fer kan Kabine nome insesaman.
Me, pu sosyete avanse, e pu ki sosyete imin pa detrir net, nu pu bizin enn muvman ki opoz reyn klas kapitalist, e reyn pei inperyalist – onivo mondyal. Pena buku siyn ki Ramgoolam- Bérenger-Duval-Subron pu fer sa.
LALIT, par kont, nu pe donn kudme konstrir sa muvman internasyonal kont reyn kapitalist, kont lager, kont lokipasyon, e pu lamas dimunn kontrol totalite gran siperfisi later, osi byin ki kapital. Pu nu, “kapital”, li finn kree par “travay” lepase. Lalit kontinye!
Sa, li premye lartik dan enn seri trwa lartik, ekrir par trwa diferan manb, baze lor deba kolektif, kum-dabitid.
Premye lartik LALIT dan trwa lartik
Dan sa premye lartik la, nu pe get ki sif dir nu.
Rapel sif, setadir statistik, li syans “gran nomb”, gran tandans. E “sif” li koste ar enn “fe” kan li servi avek integrite. Alor, kan nu get sif, nu pe ankre nu analiz dan realite obzektiv. Me, itilite “sif lor sosyete imin”, li limite. Par exanp, statistik pu ziz “volonte” dan sosyete imin, li problematik pu lezot rezon andeor matematik. Li konsern definisyon ki sak dimunn ena lor seki li pe fer kan li vote. Akoz sif ena itilite limite, pu ena 2 lezot lartik pu analiz rezilta: enn lor derulman kanpayn la, e lot-la lor bakgrawn sosyal nasyonal ek internasyonal dan lekel eleksyon zeneral finn fer.
Rezilta an sif lor 10 banane
Dan sa lartik la, nu pu get zis trwa fe ki sorti dan bann sif.** Li azir kuma enn bon pwin-depar, avan nu 2 lezot lartik ki pu pibliye answit.
Dabor, eleksyon 2024 pa ti enn konpetisyon a-3, kuma an 2019.
An 2019, MSM ek so Lalyans Mauricien ti gayn 37% vot. Li ti pli gran parti.
Deryer li ti ena PT-PMSD avek 33%.
E apre li, ti ena MMM avek 21% vot.
Alor, MSM finn gayn 8% mwins ki dernye fwa, ek PT-MMM finn gayn 8% plis. Sa vedir, enn-dan-lot, 4% dimunn finn kit MSM al ar PT-MMM.
Answit, PT ek MMM finn reysi fer seki zot pa ti futi fer an 2014: res ansam, pandan kanpayn o-mwin. An 2014, rapel PT ti reprezant 40%, MMM 40% e kan ti totaliz zot, zot finn gayn 39%.
Tandi ki an 2024, zot finn reysi totaliz zot elektora. Zot finn gayn 63%.
Trwazyemman, MSM so sutyin elektoral finn bese depi 2014, vini-mem.
Li ti gayn 50% vot an 2014, lerla 37% an 2019, lerla 29% an 2024.
Detutfason, trwazyem manda finn byin rar dan Moris, depi Lindepandans. Kan nu definir seki opuvwar par “parti”, e pa get zis Premye Minis, zame pa finn ena 3 manda.
** Baze lor sif dan Le Defi 13 Novam parski Komisyon Elektoral pankor afis so rezilta, kan nu pe sumet sa lartik la pu redaksyon LALIT.
LALIT
