Tann koz tu kalite koze dan moman kan enn lanpir pe grene
19.10.2024
Kan lanpir USA pe kumans so prosesis lant pu kolaps net, nu tann koze deplizanpli drol:
1. Prezidan USA Biden, atraver so de Minis prinsipal, sekreter Blinken ek Austen, ek so reprezantan Nasyon Zini, Anbasader Thomas-Greenfield, met Israel angard ki li pu kup so seplay zarm si Israel pa les manze ek tu nesesite imaniter rantre, inklir labri pu liver, e si li pa aret so syez-dan-enn-syez dan Nor Gaza – pu nom enn-de nuvo kondisyon ki USA finn inpoze semenn dernye. Pu pruv imoralite Amerikin, an rezime, li dir: li pu al andeor 2 so prop lalwa ki stipile ki li ilegal pu USA furni zarm a seki ki anpes led imaniter Amerikin ariv so destinasyon. Si li pa ti kont lalwa, li pe rod dir, zot ti pu kontiyne furni zarm. Administrasyon Biden pa pran okenn pozisyon moral, ni politik, kont zenosid ki Israel pe komet. Alor, ladministrasyon Biden pe menas pu kup livrezon zarm, zis parski li pe vyol sa 2 lalwa la. Nu ena pu lir sa kalite let adrese ar Netanyahu. Anu reflesi enn ku seki savedir: savedir: “Nu, USA, insiste ki Israel donn manze-bwar, medsinn, asir lakaz pu tu dimunn dan Gaza, zom, fam ek zanfan, pu zot kapav viv ankor enn zur adisyonel pu lerla nu kapav masakre zot landime ar nu bom”.
Reflesi ki sa ule dir, enn ku. Zis panse enn ku ki kalite betiz nu bizin gete lor nu televizyon, truv lor nu rezo sosyal ubyin lir lor Washington Post kan Blinken ek Austen avoy Netanyahu enn tel let. Ki enormite!
2. Leta Zini fek livre so nuvo kalite zarm, sirman pu Israel teste lor terin, apel sistem THAAD. Li pu “defans aeryen”. Ansam avek sa, li finn livre osi 100 solda Amerikin, mindev pu oper sistem la depi Israel. Sa azut ankor prev ki Leta Zini ek Israel dan enn “joint venture”, zisteman. Leta Zini enn partner dan krim ansam ar Israel. Sa bann zarm la pu servi par Israel “kont Liran”, zot anonse. Alors, lager rezyonal, konflagrasyon rezyonal, pu ki lider Amerikin pe pipe, pe koste ankor pli pre. Israel ena so bom nikleer (bom ki Leta Zini pretann li pena, parski si li ti aksepte laverite evidan, li ti pu illegal pu li furni zarm, parey kuma dan lexanp lao dan sa lartik la).
Antuka, anu gete ki Bliken ek so bann mam-luk dir pu zistifye bot Amerikin lor terin, e pu zistifye furnisaz armaman a Israel pandan zenosid la?
So argiman se ki se “zarm defansiv”, pa “zarm ofansiv”. Me, anu examinn realite.
Anu reflesi ki sa ule dir:
Israel pe komet zenosid. ICJ ek lezot exper partu dan lemond pe dir ki sa li “plozib” ubyin, pli rezonab, li tu sinpleman laverite. Liran li enn Leta ki kont sa zenosid la. Alor, Israel pe atak Liran. E li pe atak li dan fason pli ilegal ek inkrwayab: premyerman, an Avril Israel bombard e detrir enn batiman pu Lanbasad Iranyin dan Damascus dan Lasiri, asasinn (parmi lezot dimunn ki Israel konsidere zis kuma “ditor a-kote”) Brigadye Iranyin Zeneral Mohammad Reza Zahedi, dirizan Kor-degard Revolisyoner Islamik. Tusa ki Israel fer ladan li illegal. Li enn akt-lager kan viz Lanbasad ubyin nerport ki batiman Konsila. Li egal enn deklarasyon deger. Dapre lalwa internasyonal, li kler-e-net ki li ilegal pu al asasinn dimunn andeor ou pei. Alor, Israel atak seki li ule, kuma li ule, kan li ule. Lamerik donn so fever.
Dezyem, Israel finn asasinn enn Invite Doner, ki ti zisteman dimunn ki ti negosyater dan pur-parle Israelo-Palestinyin ki ti an prosesis. Li ti prezan dan Tehran, kapital Liran, pu seremoni inogirasyon enn nuvo Prezidan Masoud Pezeshkian. Li ti Ismael Haniyeh, Hamas so top lider, e osi so top lider kote politik (an opozisyon a lider militer). Israel finn asasinn li, e finn usi asasinn lezot dimunn, kuma travayer dan “guest house” ofisyel, ki finn mor, e nu ena pu tann sa expresyon orib ankor enn fwa “ditor a-kote”, kan zot anfet asasinn sivil. Dapre lalwa internasyonal, li kareman ilegal pu al asasinn dimunn andeor pei, kuma nu pe repete, e dapre desans ordiner imin, enn pei pa al asasinn enn dimunn ki sef negosyater ar lekel li ti pe negosye. Li enn exanp imoralite imin a tu nivo. Alor, Israel atak kuma li ule, seki li ule ek kot li ule. USA donn so fever.
Lerla, sa-mem USA la, li donn Israel enn nuvo sistem “defans” e li donn 100 solda Amerikin, zot bot lor later Israel. Zis o-ka Liran fer parey kuma Israel inn fer. Lerla, Israel kapav defann li-mem.
Seki sa ule dir se ki “zarm defansiv” ki USA pe furni Israel pe furni Israel enn inpinite pu so agresyon. Israel kapav atak seki li ule, kan li ule dan fason li ule, parski Israel “pei ki viktim”, alor so veritab viktim pa pe kapav riposte dan enn fason efisyan gras-a led Leta Zini. Seki sa ule dir seki Israel kapav azir avek inpinite dan so “latak ofansiv”, inpinite ki Joe Biden, Anthony Blinken ek Lloyd Austen pe donn garanti. Alor “defansiv”, li anfet kart blans pu “lofansiv”. Sa kalite betiz ki nu pe bizin ekute?
Ki kalite moralite sa ete pu Leta Zini, sa lanpir telman narsisis dan so efondreman ki li pretann ki li ena “Full spectrum dominance” – so prop deskripsyon seki li vize militerman dan lemond, setadir dominasyon total lor lemond antye. Alor li pretann li benefik, zis defans, kan anfet li malefik, pe sutenir zenosid enn lepep Palestinyin ki pena defans.
Kan Liran ti reazir a premye latak Israel, li finn reazir kont Israel, anfet, par viz, e gayn, enn sib ki pirman militer. Ala enn leson dan moralite.
