16.09.2024
Sa blog la existe pu kapav “ed nu travers sa marenwar” zenosid la. Kisannla sa “nu” la? “Nu” inklir nu sink ki ekrir, fer editing, tradwir e verifye sa blog la ek tu sa santenn dimunn ki lir li lor nu sayt ek lor nu rezo sosyo ek usi atraver nu imel, ek diskit li. Ki led sa blog la kapav ofer? Li ed nu viv nu lavi “normal” dan enn fason osi sin ki posib ek anmemtan zame pa turn ledo ar zenosid, e kapav usi truv fason pu azir pu aret li. Byinsir, kan li konsern aksyon, li prinsipalman atraver nu lorganizasyon, ek pu nu, dan LALIT, sa inklir atraver nu parti, ek atraver nu fron komin dan lekel nu manb: SOMALP -- Solidarite Morisyin ar Lepep Palestinn.
Enn sa aksyon la planifye pu Zedi 19 Septam- apel “Poem pu Palestinn”, inisye par manb SOMALP, Ledikasyon Pu Travayer, 25 poet finn kontribye par ekrir poem kurt ek sa zur la pu fer zot lektir. Sertin poem orizinal an Kreol, lezot zot tradwir depi poem Palestinyin an Kreol. Ansyin Prezidan Repiblik, M. Cassam Uteem, pu fer enn diskur, apre enn not dakey ki Lord Mer Por Lwi, M.M.I. Nujurally pu fer, ek kamarad Alain Ah Vee, pu prezide. Plizir poet byin koni dan Moris finn kontribye dan sa aktivite poezi la, osi byin ki zenn ki petet pankor byin koni.
Alor mem kan nu pe organiz aksyon pu aret zenosid-kan nu pe fer nu Guvernman ek Lopozisyon Parlmanter azir, zot usi- nu usi pe kontinye viv nu lavi. Nu dan Ragoo Leynn nu kontinye vizit sakenn, partaz fri kinn mir, bon reset, ubyin vye lagazet- ki atase ansam ki nu tu garde pu reservi dan milyon diferan fason- ek nu pu pas kot nu kamarad pu partaz konsey pu enn manb lafami ki malad, ubyin enn garson ki lapolis finn arete, ubyin pu anons bon nuvel enn tifi ki aster viv dan Kanada e finn fek gayn baba. E mo pe kwi enn varyete lisu “byin pome”- avek zepis depi dan zardin melanze dan dizef bate, avek fromaz chedar rape ek answa lor sak fey, ki met ansam pretann zot enn stek- ki kwi dan fur ansam ar pom-de-ter.
Mem si Israel finn, pandan onz mwa ek pe kontinye sa semenn la usi, bonbard plizir fami an antye – asasinn 40 dimunn ki ti pe viv dan latant refizye enn sel ku. Plas kot zot ti mont latant presizeman dapre seki larme Israel ti dir zot, zot pu ena enn labri an sekirite, tusala kumadir instriksyon ki form parti enn zwe kriyel. Samem larme Israelyin ki pe kontinye bonbard tulede adilt ek zanfan depi tenk, tandi ki snayperz pe fiziye pansyoner ki pe al sers dilo, ek anmemtan pe donn sa lord bizar, pu regrup par santenn milye Palestinyin depi enn plas a enn lot, kumadir li, Lafors Lokipasyon Israelyin (IOF), pe rasanble trupo zanimo. Tusala konstitye “zenosid” personifye. E ki so bi? So bi se, byinsir, pu Israel konplet seki li finn kumanse an 1948. Leta Israelyin so lintansyon se pu tir lepep Palestinyin depi zot later, si neseser par asasinn zot u fer zot mor de fin, si sa pa reysi, fer zot later vinn inabitab, u epwiz zot a enn pwin ki zot bizin kit Palestinn, zwenn sa sis milyon refizye ki zot finn fini fer zot fwir - ek bi la lerla se pu akapar zot later. Sa bi la. Bi la se pu koloniz zot later, kokin otan zot later ki posib avek osi tigit Palestinyin ki posib, kuma Israel finn fer pandan 76 banane, longer tu mo lavi. E lerla Palestinyin ki reste fer zot viv dan enn leta Aparteid, enn versyon aparteid ki iniverselman rekonet kuma pli pir ki seki ti ena dan Sid Afrik, ek usi introdir laba kuma samem lane ki Israel finn komet Nakba, u zenosid orizinal kont Palestinyin -- 1948. Tusala se bann fe. Sel rezon Israel kapav persiste komet sa kalite krim – divan lizye lemond antye -- se parski USA ule Israel kontinye avek sa zenosid la ziska “travay la fini fer”, kuma Netanyahu finn deklare. Se sa ki leta Amerikin ule, alor li pe permet li arive.
E sa fwa la, sa nuvo tiri kont Palestinyin, apre 75 banane latak sistematik onn-enn-of, finn finalman fer dimunn dan lemond- dan preske tu peyi, plis ki trwa-kar popilasyon planet – dusman dusman kumans dibut e dir Israel: “Non!” “Aret sa!” Pa ase vit pu aret masak plis ki 40,000 Palestinyin, laplipar zanfan, e kot plis ki 3,000 zanfan enn parti zot lekor finn exploze, e ki ankor pe masakre e pe sibir anpitasyon tulezur. Me aster omwin lemond antye pe denons zot, eksepte Israel ek so “backers”, furniser zarm, finansye ek propagandis. Sa bann “backers” zot, esansyelman, Leta Zini Lamerik ek zot bann akolit. USA finn servi so veto, so sel veto, pu anpes aksyon militer kont Israel. Se pu sa rezon la ki pena “No fly zone” depi Konsey Sekirite Nasyon Zini ki inpoze lor Palestinn. Okontrer, USA finn fek la furni zarm, minisyon, konesans, servis espyonaz, propagann lor so senn televizyon ki li domestike, ek zistifikasyon politik pu tu so proze kolonyal. USA invant zistifikasyon lor “drwa pu Israel defann limem”, enn deklarasyon ki pa mem tini gramatikalman, ankor mwins kuma enn stratezi. Depi kan eski enn puvwar lokipasyon pled self-difenns? Li inposib. Dan USA, li pa zis Prezidan Biden ek so vis Prezidan V.P. Harris, me Kongre, limem, an antye, ki aster kontrole par lobi Zionis Amerikano-Israelyin, an partikilye AIPAC. Zot enn grup backers kapitalis ki depann lor baz sosyal Zionis Kretyen (zot dir zot 50 milyon) avek enn nomb restrin Zionis Zwif (otur enn milyon ki reste) dan USA, ki finans ek “prezant” kandida, ki etikman parlan sipoze reponn a lepep Amerikin ki elir zot, me ki an realite, redevab anver sef-maryonet ki finans e kontrol zot. Sa bann maryonet-Kongre apel zot lobiist bankye kuma “mo zom AIPAC” – ek sa zom la zot seki, dan servis sekre, apel “gardkor”. Sakenn kontrol enn zom Kongre.
Me aster, ena rezistans. E li lor tu fron, inklir dan USA.
Avan tu, nu bizin ena respe pu dimunn ki pe konbat pu defann Palestinyin fizikman. Isi mo pe fer referans a konbatan rezistans dan Gaza, ki pe defye syez Israel ek finn amenn defet lor defans Israel, ek asterla ena nuvo rekri konbatan ki pe ogmant mobilizasyon dan Wes Benk, anmemtan ki – lotorite Palestinyin pe repliye dan so rol koronpi kuma proxi pu Leta Israel – ek ena usi Hutis dan Yemen, ki blok zarm ek bato petrol pu anpes zot rant dan Israel e pu kontinye fer li ziska ki zenosid arete. Ena usi grup dan tulede Lasiri ek Lirak ki sutenir Palestinn. Zot tu ena sertin lozistik ek sipor politik depi Liran. Li inportan ki nu swiv, otan ki nu kapav, laspe militer sa konfrontasyon la – sinon nu pa pu konpran seki pe arive anrealite a tu nivo.
Rezistans kont kolonizasyon Israel finn asterla propaze parmi Guvernman antye lemond, ek dan lepep, zotmem, lemond antye, ek ena enorm manifestasyon – an partikilye imans an term sif, dan Yemen, Istanbul, Liran, Lond – e nomb travayer lepor ki pe refiz anbark zarm lor bato ver Israel pe ogmante, tandi ki aksyon direk finn fer ferm sertin lizinn armaman ki furni zarm leta zenosider Israelyin, e mem dan UK sa finn arive. Etidyan partu dan lemond, me an partikilye dan USA finn, ek ankor pe, organiz kanpayn dezinvestisman, sanksyon ek boykot depi zot institisyon edikatif.
Lasinn ek Larisi finn vinn ansam pu organiz enn fron initer avek tu lorganizasyon Palestinyin, setadir, Fatah, Hamas, Jihad Islamik, Fron Popiler pu Liberasyon Palestinn (PFLP), Fron Demokratik pu Liberasyon Palestinn (DFLP), Parti Lepep Palestinyin (PPP), Fron Lalit Popiler Palestinyin (PPSF), Linisyativ Nasyonal Palestinyin (PNI), ek Fron Popiler pu Liberasyon Palestinn- Komandman Zeneral (PFLP-GC), Linyon Demokratik Palestinyin (FIDA), Fron Liberasyon Palestinn, Fron Liberasyon Arab, Fron Palestinyin Arab, ek Lafors Loraz. Sa bann faksyon inifye la dir dan enn deklarasyon site dan Middle East Monitor 23 Ziyet: “faksyon nasyonal finn tom dakor dan renyon dan Lasinn pu ariv gayn enn linite nasyonal Palestinyin konpreansib ki inklir tu lafors Palestinyin ek faksyon dan enn fremwerk PLO, e pu angaz zot met dibut enn Leta Palestinyin indepandan avek Zerizalem kuma so kapital, an konformite ar rezolisyon Nasyon Zini, e pu garanti drwa retur an konformite avek Rezolisyon 194.”
Lakur Internasyonal Lazistis Lahe, lakur internasyonal pli ot, finn deklare ki li “plozib” ki Israel pe perpetre zenosid. Israel persiste. USA dakor. Lakur Kriminel Internasyonal ankor pe “rod” manda dare kont lider Israelyin me sa tantativ la pe kont-kare - pena okenn dut ki servis sekre Israel-USA ansam pe maniganse pu fer santaz diferan natir, ki buku ladan fini denonse piblikman. Israel so kolonizasyon Wes Benk inklir Zerizalem ek Gaza finn deklare ilegal par ICJ. Tu sa diferan organism dan sistem Nasyon Zini finn gradyelman gayn rapor ofisyel ki Israel finn vinn enn Leta Aparteid.
Aster, inn ler pu tu peyi vinn ansam pu met Leta Israel deor depi Lasanble Zeneral Nasyon Zini ek depi tu lorganizasyon Nasyon Zini – parey kuma ti fer avek Sid Afrik, kan ti deklar li Leta Aparteid. Lasanble Zeneral Nasyonal Nasyon Zini ena sa puvwar la. Sa puvwar la dekul depi enn rezolisyon dan UN an 1974. Ti apel li “Zizman Bouteflika” – kinn gayn so nom apre propozisyon ki ti fer par reprezantan Alzeri dan Nasyon Zini. Seki ti arive seki, kan US, UK ek Lafrans ti veto expilsyon Lafrik Disid dan Konsey Sekirite, Lasanble Zeneral finn apiy li lor lartik 6 Sart Nasyon Zini, ki dir: “Enn manb Nasyon Zini ki finn dan enn fason persistan vyol Prinsip ki ena dan sa Sart la kapav expilse depi Lorganizasyon la par Lasanble Zeneral dapre rekomandasyon Konsey Sekirite.” Se kumsa ki Sid Afrik ti expilse. Lerla lavant zarm dan Sid Afrik vinn ilegal onivo internasyonal e lerla dan preske tu peyi dan lemond. Boykot ek dezinvestisman gradyelman fors Sid Afrik pu met dibut enn nuvo Konstitisyon ki deklar Aparteid ilegal. Se sa ki Nasyon Zini aster bizin fer. Petet Moris usi kapav e ti bizin sutenir, ubyin mem inisye, enn tel mezir dan Lasanble Zeneral.
Lindsey Collen pu LALIT.
Tradiksyon CC avek kudme AA.