Program LALIT lor Lozman
27.08.2024
Manb LALIT, atraver lexperyans dan Muvman Lakaz, ki ti reyni dimunn san lakaz, ek dan Komite Konzwin LALIT – Abitan dan sakenn sa 50-enn site kot ena lakaz lamyant, finn akerir buku lexperyans lor problem lozman.
Sa finn permet nu devlop enn seri revandikasyon imedya.
Pu detay lor program LALIT, al lor nu sayt, e tip “lozman”, “lakaz” ek “housing”dan nu serch-ennjinn google lor nu sayt www.lalitmauritius.org
Depi lepok lesklavaz, langazman, vini-mem, lozman finn tuzur konsidere kuma kitsoz ki bizin donn tu travayer. Dan lil Moris, tablisman ti mem ena “dankan” kot laburer ek artizan reste. Kan li finn detrir anplwa dan lindistri sikriyer avek santralizasyon ek mekanizasyon lafin bann lane 1990, li finn bizin donn later VRS ek blueprint laburer ek artizan. Dan listwar, apre lindepandans, leta finn bizin negosye e mem fors tablisman furni later pu mont lakaz pu dimunn ki pena. Alor pu rekizisyonn later depi pli gran propriyeter later kan bizin mont lakaz, li pa nuvo e li tutafe normal ek lozik.
Dan lil Rodrig, gran mazorite later, li propriete piblik e dimunn gayn bay later pu mont lakaz e osi pu plantasyon ek lelvaz.
Dan dernye 25 an, kapitalis, sirtu tablisman lor lil Moris fer gro profi atraver “imobilye”. Guvernman apre guvernman finn ed tablisman fer sa atraver donn li permi pu konverti later agrikol fer li vinn rezidansyel ki miltipliye so pri enn sel kut. Guverman finn permet tablisman met lakaz ek later lor marse internasyonal ki sa osi finn ogmant pri later ek lakaz. Anplis, guvernman osi donn tablisman gro konsesyon tax pu li fer sa. Osi byin ki fer enn trale sime pu konekte so bann “smart city”, IRS ek PDS avek erport. Kumsamem pri later ek lakaz finn vinn andeor porte mazorite dimunn. E anmemtan, li finn uver danze rekolonizasyon.
Lor letan, guvernman apre guvernman finn lav lame avek problem lozman par ferm DWC ek CHA e aret donn dimunn bay later an 1992-93. Aster ena zis NHDC ek so sibsidyer New Social Living Development (NSLD) ki rule antan ki konpayni ki mont lakaz zis pu dimunn ki ena lapey stab tulemwa apart enn ti-kota pu dimunn anrezistre lor rezis sosyal.
Tusala finn ena lefe pu agrav kriz lozman. Dayer, rapor Odit finn dir ki demand pu lozman ki ti pre 30,000 an 2020 finn vinn pre 40,000 demand an 2023.
Lozman li enn nesesite pu sirvi alor tu dimunn bizin ena lakaz. Anplis kan ena lepidemi, kan buku dimunn bizin sere-sere res dan mem lakaz, si ena lepidemi u kit maladi infeksye, sityasyon pu agrave.
Statistik 2023 finn osi montre ki 60% omisid intansyonel arive dan lakaz e sa montre lefe drastik iltim kan dimunn bizin res sere dan mem lakaz.
Drwa lakaz pu osi permet fam ki sibir vyolans domestik gayn posibilite kit sa vyolans-la, etablir enn nuvo fwaye e refer avan ki sityasyon vyolans agrave.
Lozman, li form parti LALIT so program lor kontrol demokratik lor itilizasyon later ek lamer. Si leta inkapab fors gran propriyeter later anplas li morsle, mont lakaz pu milyarder, plito li furni later pu mont lakaz pu dimunn ki pena, klas travayer pu bizin fors li fer sa atraver mobilizasyon demas pu kontrol manyer servi later ek lamer.
Nu Demand dan kontex eleksyon
- Enn lakaz pu sak fami, e osi pu sak adilt selibater ki bizin enn lakaz pu li.
- Bizin re-met enn sistem kuma CHA, kot dimunn kapav lwe lakaz, plito ki aste. Seki bizin se enn plas pu reste, pa enn “dibyin”. CHA bizin osi furni lozman irzans kuma li ti fer avan kan ena siklonn, inondasyon, glisman terin, e dife.
-Bizin tir later ek lakaz depi lor marse internasyonal pu diminye zot pri;
- Guvernman bizin akseler so yunit pu ranplas lakaz lamyant. Li bizin afis so taymtebl lor sayt Minister Lozman.
- Bizin uver enn Rezis pu Fami San Lozman. Lerla sak fami inskrir. Pu Rodrig, bizin asire ki Guvernman donn bay nuvo menaz pu zot ranz lakaz. Pu Chagos, bizin kumans mazinn proze lakaz.
- Bizin konstrir 100,000 lakaz pu reponn a kriz aktyel e demand ki pe ogmante lane apre lane.
- LALIT anfaver enn veritab demokratizasyon propriete later, setadir enn veritab reform agrer (pa sa lide Parti Travayis pu kree inpe plis proprieter gran tablisman!). Later dan lil Moris – li pa leka dan lezot lil dan Repiblik – li ankor tuzur kontrole par kapitalist sekter disik, ki kontiyne monopoliz later, e pli pir, bayant li kan li andete, pu met beton pu konstriksyon vila, morl, etc ubyin terin golf pu dimunn ris.
- Bizin liber later pu konstriksyon lozman osi byin ki pu prodiksyon manze lor gran lesel, inklir pu exportasyon, pu ki dimunn ena travay stab, pu pey lozman. Fode pa per pu ras kann, plant kiksoz itil. Antretan kapav obliz tablisman servi tu antreliyn pu plant manze, kumsa pu kree travay stab.
-- Bizin sanz lalwa leritaz pu donn tu adilt posibilite pu fer enn testaman pu totalite so dibyin, inklir so lakaz. Kumsa pa pu kas enn ti-lakaz an but-but, sirtu kan tu dimunn pu gayn drwa enn lakaz.
26 August, 2024
