Galleries more

Videos more

Audio more

Dictionary more

Program LALIT lor Internasyonalism

23.08.2024

Dan LALIT nu pe tultan konfront politik klas posedan dan Moris, e nu pe konfront so Leta, enn leta burzwa, enn leta erite kareman, tu-fet, depi lepok kolonyal. Ziska zordi, enn but Moris tuzur kolonize: Chagos.


E mem kan kolonizasyon fini, so dominasyon kontinye dan form inperyalism. 


Alor, nu lalit li anti-kapitalist, e li oblize osi anmemtan anti-kolonyal ek anti-inperyalis. Sa trwa lalit la artikile ansam. Sa vedir, nu pe anmemtan kestyonn lozik sistem kapitalist isi, e partu dan lemond.  Pu fer sa, nu viz inklir eleman “internasyonalist” dan nu travay militan, e osi donn kudme kree kordinasyon politik onivo rezyonal e internasyonal.


Kan nu get sityasyon onivo internasyonal, nu pena pretansyon ki nu pu amenn lalit, e lerla enn sel ku nu pu sanz lemond. Non. Me, seki nu fer, si li kordine, li azut so pwa. E nu langazman dan lalit politik li lor baz enn program. Ki li kont lokipasyon Palestinn, ki li lor kestyon liberasyon Chagos, ki li kont lager, ki li lor kanpayn pu enn politik ekonomik alternativ, nu angaz nu pu lite kont inperyalism, kont puvwar burzwazi internasyonal, osi byin ki kont burzwazi nasyonal, e sa li parski nu viz pu sanz rapor de fors anfaver klas oprime partu. Nanye pa sanze par li tusel. Li enn artikilasyon buku diferan lalit.Si nu pa angaz nu, nu fini perdi davans.


Si nu angaz nu, nu kapav ede pu al ver laviktwar.


Alor pu nu dan LALIT, internasyonalism li pa vedir detanzantan fer enn aksyon solidarite anfaver klas oprime enn lot pei, me tulezur nu sey fer li enn priorite dan nu travay politik isi.


Anti-Apartheid


Depi lafin lane ’70, dan lalit anti-aparteid, par exanp, nu militan ti pe donn kudme dan SOMAAP (Solidarite Morisyen Anti-Aparteid) kot ti organiz slayd-sho dan bann kartye travayer lor revolt etidyan Soweto, e ti ena kanpayn boykot kont zoranz Outspan. Nu ti pe al dan landrwa kot travayer reste pu kumans devlop sa konsyans internasyonalist, sa nesesite devlop solidarite konkre avek lalit klas travayer dan Sid Afrik.


Chagos
Militan LALIT finn kontribye dan lalit pu liber Chagos. Nu finn sirtu met lanfaz dan nu konba lor laspe kont baz militer. Depi bann lane 1970, nu finn distribiye trak kont baz Diego ar marin Amerikin kan ena bato deger dan larad pu fer zot kone lor dominer ki zot Guvernman pe fer lor Chagos. Nu manb fam, ansam ar fam Chagosyin ti arete pu rasanbleman ilegal an 1981. Ziska dan bann lane 2000, nu finn form parti sa rezo internasyonal kont baz militer ki regrup lorganizasyon anti-baz antye lemond. Enn delegasyon LALIT finn al dan Mumbai, kan ti ena World Social Forum kot paralelman Muvman Mondyal Anti-Lager ti pe zwenn presizeman pu met fermtir baz lor azanda Muvman Anti-Lager. Manb LALIT finn al Ekwador pu Lasanble Mondyal Anti-baz (No Bases). Laba ti ena anmemtan manifestasyon pu ferm baz Manta, enn baz militer Amerikin, ki finn reysi fer ferme. Nu finn osi fer travay onivo internasyonal lor kestyon Chagos dan lane 2000, pu lans lide enn ‘Peace Flotilla’, enn laflot bato pu al Diego. Sa ti finn gayn enn risponns pozitif dan lespri internasyonalist. Partu dan lemond dimunn ti pe avoy imel pu vinn dan zot ti bato pu zwenn dan sa “flotila” bato. E se sa ki finn amenn reaksyon Leta Britanik pu donn mwayin transpor pu Chagosyin al vizit Chagos pu premye fwa -- akoz sa preparasyon ek mobilizasyon ki LALIT ti inisye e ti gayn enn lanpler internasyonal. Parey, nu finn amenn tu kalite lalit pu fors nu Guvernman al Nasyon Zini lor kestyon Chagos. Zis LALIT ti met sa presyon la. Finalman Leta Moris finn al Tribinal lor Lamer, e lerla ICJ, e finn gayn laviktwar an 2019. Sa viktwar la ti osi ede par enn ka ICJ an 2004 ki Palestinn ti gayne kont Israel lor kestyon miray Apartheid. Lerla, nu finn apiy lor viktwar 2019, pu ed militan Palestinn fors Lotorite Palestinn al ICJ lor kestyon lokipasyon ilegal. Nu ti osi met presyon pu nu Guvernman al depoze dan sa ka Palestinn dan ICJ, e nu ti reysi. Guvernman Moris finn azut so lavwa. E viktwar pu sa ti an Ziyet 2024. Ala lafors internasyonalism, kordinasyon internasyonal e mobilizasyon lor baz enn program.


Ferm tu Larad a Bato Deger


Liye ar sa, nu finn devlop demand pu pa zis ferm baz Diego, ferm larad Port Louis, Port Mathurin, Agalega, Diego Garcia, Tromelin, St. Brandon a tu navir deger. Nu osi anfaver ki amand Konstitisyon pu anpes instalasyon tu baz militer lor teritwar Moris dan lavenir.


E nu lexperyans finn ed nu konvink lezot dimunn andeor muvman anti-baz. Manb LALIT, par exanp, dan Asia-Pacific Solidarity Conference dan Ostrali, ti konvink lorganizasyon veteran lager USA ki ti prezan laba – lepok lager USA kont Lirak – lor nesesite revandik pa zis “Retir nu solda depi fron” me osi “Retir nu solda depi tu baz militer.” E zot finn mem sanz zot slogan inifikater pu reflet sa.


Palestinn


An paralel, nu lalit lor Palestinn ti devlope depi bann lane 1970, e finn gayn enn gran lanpler an 2004 e lerla 2007 kan 2 manb LALIT, an-kordinasyon avek militan dan Sid Afrik, finn al dan Wesbenk dan Palestinn pu partisip dan aksyon solidarite ar lalit lepep Palestinn kont lokipasyon ek kolonizasyon. Enn manb ti mem sey al Gaza an 2009-10 e ti bizin konfront Guvernman Mubarak dan Lezip. Kumsa, tu militan lalit ti kone lor ki ete enn chekpoynt, lor ki ete sa bombardman ki rod aneanti Gaza. Nu finn organiz usi dan Moris, plizir veye solidarite ar Palestinn dan enn lalyans larz, ansam avek individi inklir ansyin Prezidan Cassam Uteem, plizir federasyon sindika, ek osi lasosyasyon. Sa finn permet klas travayer organize partisip dan sa travay pu devlop sa konsyans anfaver solidarite internasyonal onivo sekter travay, e azir osi onivo kartye kot travayer reste. Sa travay la ti travers par enn lepok kot nu ti apel BDS Mauritius, pu zwenn kanpayn internasyonal pu boykot, dezinvesti e sanksyonn Israel, e sa finn vinn SOMALP (Solidarite Morisyin ar Lepep Palestinn), dan tradisyon SOMAAP avan li.


Vizit Pei kot finn ena tantativ Revolisyon


Nu finn ena osi lezot form travay internasyonalist. Par exanp, 2 militan LALIT finn al Kiba ek Venezuela ansam ar militan depi Ostrali pu temwayn seki pe pase dan pei kot finn, e pe, ena enn revolisyon. Zot finn gayn lokazyon zwenn dimunn ki ena lexperyans larevolisyon laba. Anmemtan nu finn kordinn sutyin pu sa laturne la depi lorganizasyon sindikal ek sosyal dan Moris.


Met dibut enn “Internasyonal” depi labaz


Swit a Open World Conference dan Barselonn an 1990 ki reini parti politik ek sindika degos depi partu dan lemond, 2 manb LALIT prezan ti zwenn delege enn parti dan Sid Afrik, Workers’ Organization for Socialist Action, e reysi plitar met dibut Rezo Losean Indyin kot ena lorganizasyon ek individi degos depi Komor, Larenyon Sid Afrik, Moris. Sa ti enn seyaz pu kree enn “internasyonal” depi rezyonal. Li ti byin marse pu 2-3 an.


Kont Inperyalis Franse dan Larezyon


Dan bann lane ’80 nu finn amenn kanpayn kont inperyalism Franse e pu dekolonizasyon Losean Indyin, sirtu Larenyon, Mayot, Tromlin. Nu finn mobiliz etidyan ek zenn kont test nikleer Franse dan lamer Nuvel Kaledoni. Nu finn kritik penetrasyon korperan ki antrav devlopman langaz Kreol dan laparey deta Moris.


Kont Neo-kolonyalism lalwa AGOA


An 2003 militan LALIT donn kudme kree People’s Forum, enn platform pu amenn kanpayn kont AGOA, enn lalwa USA ki azir kuma enn form neo-kolonyalism. Sa platform la ti organiz konferans ek manifestasyon kont vizit planifye (e anile plitar) Prezidan George W. Bush kot plizir lorganizasyon ek aktivis degos dan Sid Afrik ek Losean Indyin ti partisipe.


Artikilasyon ant lalit klas travayer ek lalit anti-imperyalist


Kan nu pe get lalit internasyonalist dan Moris, laspe santral ladan se rol ki klas travayer bizin zwe kuma enn lavangard lalit kont inperyalism. Lor kestyon Chagos, se klas travayer Moris ki pu bizin vinn divan-divan dan sa lalit pu konbat prezans militer Leta Zini lor nu teritwar. E sa enn kontribisyon ki LALIT nu pe kontiyn fer dan nu travay militan tulezur anmemtan ki nu lezot aksyon politik.


7 Ut 2024.