Program LALIT lor Anplwa
30.06.2024
Problem anplwa li grav. Mem si Guvernman rod fer nu krwar lekontrer, larealite li la.
Guvernman anfet baz li lor sif statistik ofisyel lor anplwa, ki kontabiliz selman dimunn ki travay mwins ki enn-ertan par semen kuma “san anplwa”. Enn definisyon ki byin restrin e ki pa reflet larealite. Larealite seki anplis ki dimunn ki pena travay, ena plis ki 200,000 travayer, ki reprezant preske lamwatye nomb travayer dan pei, ki debruy-debruye kot gayne, ki travay ozurlezur, san okenn sekirite danplwa.
Kan travayer travay preker kumsa, pena posibilite transmisyon konesans depi enn zenerasyon travayer a enn lot. Transmisyon konesans lor travay-la li mem. Osi byin ki transmisyon konsyans deklas, setadir kimanyer travay an-korperasyon pu konpran travay telman byin ki li vinn posib pu rul sekter travay kolektivman san patron. Lerla-mem ki u kapav mazinn kimanyer enn sosyete kapav rule san enn klas dimunn explwat enn lot. Savedir enn sosyete sosyalist.
Kuma li ete aster travayer ki ena plas travay preker aspir gayn enn anplwa stab avek garanti enn lapey tule mwa.
Zordi se kapitalist ek so Leta ki determinn ki kalite anplwa pu kree e lor ki kondisyon. Sistem travay zordi ankor gard sertenn laspe kondisyon travay ki nu finn erite depi sistem esklavaz ek langazman.
Lalit an aksyon lor kestyon anplwa
LALIT depi nu existe finn tultan amenn lalit pu ki tu dimunn ena enn anplwa dirab avek bon kondisyon travay. Pandan lagrev UT 1979, militan LALIT ti angaze dan mobilizasyon ansam avek travayer dan lindistri sikriyer pu reklam “Non a fermtir mulen, Non a lisansiman.” Travayer ti pe dimann ki tablisman konverti infrastriktir mulin ver prosesing lezot prodwi alimanter, kumsa kapav prezerv anplwa. Mobilizasyon lagrev Ut 79, finn kal guvernman dan so desizyon pu donn permi patron pu ferm mulin Solitude ek Reunion. Sa ti reprezant enn viktwar. Me, plitar tablisman inn al delavan, ferm trwa-kar so mulin plito ki transform zot, gard artizan.
Dan bann lane ’80, LALIT, antan ki parti, finn kontiyn amenn kanpayn anfaver sekirite danplwa e kont travay bat-bate ki ti pe kumans rant dan tu sekter. Swit-a kanpayn elektoral 1987, travayer konstriksyon dan DWC ti fer apel a LALIT pu donn kudme pu amenn batay kont sistem travay lor kontra ki ti existe dan zot sekter. Travayer ti demann ki arete ar sistem kontra e ki zot vinn bann travayer permanan. DWC ti refize. Finalman travayer finn fer lagrev. Guvernman lisansye zot tu pu lagrev “ilegal”. LALIT, ansam ar tu sa travayer DWC manifeste, amenn ka, e gayn laviktwar! Guvernman ti bizin pey konpansasyon a tu travayer lisansye. Me, sistem bat-bate finn kontiyne agrandi dan konstriksyon.
Depi 2015, onivo LALIT nu finn amenn reflexion lor sanzman striktirel dan lekonomi e lor so lefe lor anplwa. Nu ti apel sa “zeografi ekonomik”. Dan sa kontex la an Ut 2015, LALIT ti fer enn sesyon reflexion e deba kot Ram Seegobin finn koz lor kuma sanzman o-nivo lekonomi finn afekte anplwa, sirtu dan rezyon riral.
Pandan pandemi Kovid-19, dan Moris sistem lasante ti lor rebor ekrulman akoz lopital ti pe fonksyonn avek mwins staf ki neseser. An Novam 2021, LALIT ti inisye enn lapel pu sutenir travayer sekter lasante e pu ki Guvernman rekrit plis travayer dan sekter lasante. Sa lapel la ti siyne par 11 Federasyon Sindikal. Me ziska zordi guvernman pa truv li kuma enn priyorite pu fer rekritman neseser pu ofer enn bon servis lasante a lepep. Mank staf li kronik dan sekter lasante.
Atak lor drwa aki konsernan anplwa
Avek guvernman so politik liberalist ekonomik, drwa aki travayer pe demantele. Zordi enn gran seksyon klas travayer dan sekter kuma konstriksyon, agrikiltir, transpor ek lotel pe travay su kondisyon travay preker kot pena sekirite danplwa. Sa reprezant enn rekil par rapor a gran viktwar travayer tablisman dan muvans lalit pu lindepandans. Sa lepok la travayer tablisman ti mobilize kont sistem sezonye, kont gayn travay zis pandan lakup. Travayer finn gayn enn viktwar avek garanti travay pandan antrekup avek introdiksyon “sistem kart”, an 1964. Zordi, nu finn rekile pli par deryer ki 1964 anterm sekirite danplwa.
Dan sekter transpor ankor pe rekrit travayer bis, kot ena enn gran proporsyon travayer ki “rilif”, pa anplwaye. Ena travayer transpor fer 5 an, parfwa plis ankor, avan ki li konfirme, avan ki li gayn enn saler regilye. Ena osi anplwa ki menase par introdiksyon “one person operated bus”, setadir bis san kontroler. Kontroler, kuma LALIT finn fer resers, fer buku plis ki “tay kart” pasaze.
Dan lotel, ena problem ki buku travayer anfet “stazyer”, setadir zot afebli tu travayer dan sekter.
Zordi patron pe ankuraz travay depi lakaz avek sistem Work From Home (WFH). Sa enn sistem kot travayer servi so lakaz ek fasilite pu so fami pu ogmant profi patron. Anmemtan li enn sistem ki izol travayer individyelman, anpes travayer zwenn ar so matlo pu sosyalize e regle problem dan travay. Pena transmisyon lexperyans ek konsyans deklas.
Guvernman finn desid pu liberaliz “inportasyon mindev” (remark langaz esklavazis ki pe normalize) swit-a presyon patrona. Patron aster kapav rekrit travayer pli fasilman e bes nivo kondisyon danplwa ek lapey. Pu patron, travayer lot pei disponib 24/7 e kapav sumet a tu exizans patron. Li enn retur a sistem langazman kot patron fer santaz ar travayer e mem konfiske zot paspor.
De lot kote nu truv ki ena buku zenn, par milye, pe kit pei pu al travay deor dan krwazyer ek dan lotelri akoz pena anplwa ki pe atir zot isi. Zot vinn parey kuma travayer lot pei isi. Setadir zot bes nivo lapey, zot bes kondisyon pu travayer laba. Apel sa “nivle ver leba”.
Guvernman pe truv tit-antrepriz kuma enn pilye pu kreasyon anplwa. Nu kone ki tit-antrepriz byin vilnerab a kriz, zot ferme bonnaveni, zot pa resi tini pu lontan.
Lot sekter kot ena gro investisman prive konsern sekter imobilye. Ladan, nu truve ki kondisyon anplwa byin penib pu travayer. Bizin travay dan bann rezyon lwin depi transpor piblik e an izolasyon dan ‘Gated Community’. Anplwa ki disponib ladan, li konsern anplwayed mezon, zardinye ek kwizinye. Apel sa “intandans”. Ondire finn return lepok lontan kot travay dan lakur misye la, e dan vila misye la, su kondisyon pa lwin depi lepok esklavaz.
Zordi klas travayer ena pu fer fas a nuvo chalennj ki teknolozi AI reprezante. Travay ki imin ti pe fer pe ranplase par program kompyuter. Klas travayer ena pu fer fas a sa nuvo chalennj onivo mondyal. Me, li pa ti bizin enn “chalennj”. Devlopman nuvo teknolozi informatik ti bizin plito liber letan pu epannwisman travayer. Fode pa ki patron truv li kuma enn mwayin pu ogmant “so” prodiktivite ek “so” profi, lisansye travayer, gard tu lavantaz pu li. Olye sa, bizin plito diminye lertan travay, e o-kontrer kree nuvo anplwa dan sa domenn la.
Propozisyon LALIT lor kreasyon anplwa stab
1. LALIT finn amenn lalit depi nu existe pu ki ena kreasyon anplwa stab dan sekter ki viz pu asir suvrennte alimanter. Nu dir fode itiliz nu resurs later dan sa bi la. Bizin ena kreasyon anplwa, dan plantasyon modern, dan lizinn prezervasyon ek transformasyon, dan stokaz, dan resers, dan transportasyon ek dan servis exportasyon.
Si tablisman refiz sed later, Guvernman bizin prosed a akizisyon obligatwar.
Anmemtan mobilizasyon bizin kontinye pu ki lamas dimunn ena kontrol demokratik lor tu resurs later.
2. Bizin itiliz 2.4 milyon kilomet kare lamer ki form parti teritwar Repiblik Moris pu kreasyon anplwa dan lapes indistriyel sutenab lor gran lesel avek investisman dan laflot bato lapes modern, avek infrastriktir resers neseser. Tusala bizin asir ki protez lamer, inklir lagon. Tusala bizin su kontrol demokratik travayer sa sekter la. Sa pu zener par milye anplwa dan lapes, dan transformasyon ek prezervasyon pwason e fridemer, e pu exportasyon dan larezyon. Sekter la ena gran potansyel kree anplwa pa zis pu peser me usi pu teknisyen, profesyonel lamer, dimunn dan marketing ek dan diferan lasenn prodiksyon.
3. Prodiksyon lenerzi renuvlab, li kree anplwa. An 2030 nu sipoze pe prodwir 60% lenerzi renuvlab. Nu byin lwin depi sa bi la, an 2024 nu apenn 17% lenerzi renuvlab lor totalite ki nu itilize. Bizin ena investisman masif pu prodwir lenerzi ki prop ek renuvlab kuma lenerzi soler, lenerzi eyolyenn ek lenerzi lamer. Sa li pu kree buku anplwa, anmemtan ki li diminye polisyon e ekonomiz deviz ki ti pu depanse dan inportasyon fyuel.
4. Pu fer fas a gran mank staf dan sistem lasante, bizin ena rekritman masif e ofer treyning kot neseser pu asir enn servis efikas dan lopital piblik ek dan sekter lasante piblik prevantif. Resurs ti bizin servi dan sa direksyon la olye ki Guvernman sibvansyonn biznes prive dan lasante, kuma li pe fer aktyelman.
5. Dan sekter ledikasyon bizin donn treyning e rekrit profeser pu anseyn langaz Kreol e pu pare pu servi langaz Kreol kuma medyom dan lekol.
6. Pu asire ki lakaz ranze pa lor enn baz profi par kontra prive, bizin remet dibut enn institisyon kuma Central Housing Authority (CHA) ki pu ofer anplwa lor enn baz permanan ek bon kondisyon. CHA pu bizin ranz lakaz lor enn gran lesel pu ramas retar e osi okip meyntenens lakaz ki finn fini ranze. CHA kapav osi met enn plan pu ranplasman lakaz lamyant.
Konklizyon
Avek nuvo lepok zordi avek Sosyal Medya kuma Facebook ki pe itiliz algorit pu pran nu data ki nu donn zot, pu kategoriz nu e vann nu data avek bann gro firm, li ule dir nu pe travay gratis pu gran misye la. Nu finn return lepok esklavaz mem. Sa bann konpayni Sosyal Medya pe, san nu realize, fer nu travay gratis pu zot. E pa zis sa. Zot pe rant dan nu lavi tulezur e servi nu data pu apre vinn determinn nu bann “swa” dan lavi. Nu bizin res vizilan, pu napa les nu inflianse. Me, plis ki sa, nu bizin regayn kontrol demokratik lor innternet, e lor tu gro konpayni prive.
LALIT sel lafors politik ki, ansam avek klas travayer, pe kontiyn sa lalit pu chalennj sa sistem inzis la, pu ranvers li e ranplas li avek enn sistem sosyalist. Nu viz enn sosyete kolektiv kot pu nepli ena patron pu aste kuraz travay, nepli pu ena travayer ki vann so kuraz. Nu viz enn sosyete kot ena epannwisman tu dimunn dan travay ki zot pe fer, dapre zot kapasite, pu enn sosyete san klas, e pu lavansman limanite.
