Program LALIT pu Enn Veritab Ledikasyon
04.06.2024
Inpe partu dan lemond, la la la an 2024, akumanse par lor kempes dan Lamerik, ena bann “ennkempmennt”, setadir etidyan liniversite ki pe azir pu sutenir lepep Palestinn kont lokipasyon, apartheid ek zenosid. Laba, dan ennkempmennt zot al reste dan latant, organiz tu kalite nuvo pedagozi. Zot ule konpran lemond net. Nu kumans avek sa, parski buku fondater LALIT ti etidyan lepok Me ’75, gran rebelyon etidyan. Parmi seki pa ti etidyan ti ena osi buku ki ti profeser inplike dan sa muvman la. Me ’75 dan Moris li ti parey kuma ennkempmennt ete zordi dan sans li finn remet an-kestyon definisyon-mem “ledikasyon”.
Alor ena manb LALIT finn akerir lexperyans ek konesans lor pedagozi ki sa muvman Me ’75 finn kree pu chalennj pedagozi ki ti kolonyal, nuri konpetisyon malsin, viz vinn lorea, gayn gran gran “sertifika”, pedagozi ki dan realite prepar zanfan pu rant trankil, san poz kestyon, dan zot “ran” dan sosyete, ubyin “merit” promosyon dan enn “ran siperyer”. E depi sa lepok lamem, nu finn nercher sa challennj kont sistem ledikasyon.
Sa muvman Me ’75 la ti donn nesans, ant ot, enn lorganizasyon otozere apel “Lekol Koperativ” kot buku nu fondater ti manb osi. Li ti enn lasosyasyon rule par lansanb zelev, profeser ek paran etidyan kolez. Tu kalite nuvo fason aprann ti met an pratik. Travay an-grup. Kozri ek “teach-inn”. Resers pratik, kuma mini-sondaz. E ti ena kalite nuvo size ki ti diskite formelman. Veritab bi enn bon ledikasyon ti kumans vinn kler: bi pu ankuraz zanfan ador aprann, pu ankuraz zanfan lite avek diferan form lozik, lozik lineer ek lozik dyalektik, pu kontan partaz e devlop analiz ek argiman, pu dekuver kimanyer rod konesans, aprofondi konesans.
Sa nuvo pedagozi ki ti pran nesans dan Lekol Koperativ finn byin vit transmet ar lezot lorganizasyon ki ti ne depi Lekol Koperativ. Ladan osi manb LALIT ti aktif e tuzur aktif. Nu pe koz sirtu Ledikasyon pu Travayer ek Muvman Liberasyon Fam,
ki tulde finn ena kontribisyon profon dan nuvo pedagozi.
Ena plizir manb LALIT ki ti aktif dan Federasyon Playgroup, enn lot form lorganizasyon otozere, ki finn infliyans pedagozi preskoler, pu profeser sa nivo la, e pu paran. Bambous Health Project, ki ne mem mwa ki rebelyon etidyan Me ’75,
li osi finn pyonye dan nuvo fason pedagozi pu lamedsinn prevantif, e ti devlop kur enn an “Fizyolozi ek Patolozi”, sa osi, dan enn pedagozi nuvo.
Dan sa kad istorik la, ki LALIT, li-mem, ti fer so seri lekol diswar ek sesyon ledikasyon politik, sa osi dan nuvo pedagozi.
E nu finn devlop anmemtan enn Program pu Ledikasyon ki ankre dan sa lexperyans e sa konesans pratik la.
1. Veritab Bi ledikasyon ti Oredi pu ankuraz zanfan ador aprann
Veritab bi sistem ledikasyon ti oredi napa pu dornt zanfan, napa pu fer li aprann obeir, ni pu fer li asiz anplas enn zurne, res trankil. Veritab bi ti oredi pu ankuraz so tandans natirel pu ador aprann nuvo kiksoz. Bi se pu gid zanfan pu li devlop so kapasite servi lozik, ki imin natirelman ena kuma enn “don” atraver nu “langaz natirel”, ki nu spiyshiz akord nu. Veritab bi enn sistem ledikasyon ti oredi osi viz redwir fardo lor paran individyel, e lor fami, pu grandi zanfan. Kan Lekol partaz sa sarz la, sirtu si lekol vinn enn linstitisyon su kontrol demokratik, sa permet enn egalizasyon sertin laspe sosyete buku pli vit ki lezot mwayin. Pu tusala arive selman, fode nu mobiliz zelev, profeser ek paran zordi pu lite pu sa dime, sirtu parmi paran dan gran lamas dimunn, setadir pa zis dan elit. Sa mobilizasyon bizin viz pu sanz pa zis sistem ledikasyon, me osi sosyete li-mem, anmemtan. Lefe sa kalite sanzman la, se zanfan pu pli kontan servi so kapasite inn-ne pu li reflesi an-profonder, pu pli kontan aprann lir-ekrir, e gayn plezir lektir, pli kontan zwe ar sif, e pli interese pu konpran imin anterm so listwar ek so biolozi, pli kontan definir problem e kalkile kimanyer rezud li. Ledikasyon pu viz pu evey kiryozite natirel tu zanfan ena. Anseynman lozik, li pu devlop refleksyon dan metod syantifik. Kumsa, tu dimunn aprann pu remet ankestyon tu form siperstisyon e fos krwayans.
2. Langaz ki nu koze, nu bizin realize, samem nu zuti refleksyon. E li enn zuti natirel. Alor, bizin kumans servi langaz maternel dan lekol – tu nivo – kuma medyom. Pa zis oral, me osi ekri. Devlop li ot nivo, pu li azir kuma lesafodaz pu milti-lingwism ot-nivo iniversel dan pei.
Pu zanfan ador aprann nuvo kiksoz, fode li gayn akse dan so langaz natirel, setadir so langaz maternel, Kreol, ubyin dan sertin landrwa, Kreol ek Bhojpuri. Zanfan ki sipozeman pli briyan, seki gayn 4 A+ pu benefisye, akoz zot pa pu bizin aprann “par ker”, kuma zot oblize fer kan donn zot konesans atraver enn langaz etranze. Zanfan ki sipozeman pli lant, dan “Extennded Program”, zot osi, pu benefisye parski zot pu konpran langaz ki pe servi e pu kapav fer progre par zot-mem. Kumsa ki zot nivo Angle, Franse, nerport ki lezot langaz, pu vinn ot nivo, li osi. Tu pedagozi dan lemond pruv sa.
3. Tu lekol bizin egalman ot-nivo
LALIT rod solisyon dan realite. Nu propoz, par exanp, enn sistem pu re-os nivo dan tu lekol ek tu kolez. Nu viz seki dimunn apel “nivelman par lao”. Manyer ki kapav fer sa dan lapratik se par partaz “premye ‘swa’ pu kolez” dan sak rezyon egal-egal ant paran dan sak lekol primer, e osi partaz tu laburs liniversite egal-egal ant sak Kolez HSC. Kumsa, paran pu avoy zanfan lekol ki pli konvenab, plito ki koronp sistem rezyonal par galup ver “star school”. Nepli pu bizin represyon ki viz pu anpes paran servi fos papye lalimyer. Tu lekol primer pu vinn “star school”, e tu kolez pu vinn “star kolez”. Paran pu met lord dan tu lekol. Nu tu kone ki, dan sosyete inegal zordi, paran ki dan enn klas sosyal pli ot ki klas sosyal profeser, ede pu exziz enn bon nivo dan lekol, tandi ki paran ki dan enn klas sosyal pli ba ki klas sosyal profeser gayn difikilte fer sa. Alor, si met enn sistem ki ena tandans egaliz lekol ek kolez kumsa, li pu enn egalizasyon ki ogmant nivo partu, fer li ot-nivo. E li pa enn demand tro revolisyoner: dayer, deza ena enn “sistem kota” ki existe: pu garson-tifi, pu Rodrig, pu enn-de zanfan sak lekol primer. Nu dir bizin zeneraliz li. Pu ariv a sistem kota, fode nu mobiliz paran, profeser ek zelev dan landrwa mizer. Laba, ena lintere pu demokratiz konesans. Dan landrwa pli eze, kot paran dan enn klas sosyal pli ot ki profeser, zot – fosman – per ki sa kalite demokratizasyon pu fer zot zanfan ditor. Anfet, li pu avans tu zanfan, san distinksyon.
4. Pedagozi bizin rann lavi zelev ek profeser ere, anplas plito fer zot truv lekol kuma pinisyon
Bizin ena enn pedagozi ki permet zanfan “dekuver” lemond – ki li kote fiziks, simi, ki li kote listwar, ki li kote zeografi, ekolozi, biolozi, literatir, matematik. Metod aktyel, ki swiv lozikman depi inpozisyon langaz etranze kuma medyom, li rod plin latet zanfan avek enn seri fe plizumwin dekonekte. Zanfan bizin pasivman absorb konesans dan so latet san konpran li, ni manye li, ni remet li an-kestyon. Bi enn bon pedagozi se pu ed zanfan kontan aprann servi so latet pu manye konsep difisil. Zanfan – par natir imin – kontan fer tu kalite pezel. Pedagozi bizin rekonet sa. Pedagozi bizin donn lespas ek letan pu kreativite lib – anterm lide. Bizin lespas ek letan pu spor. Pu lar. Pu Lamizik. Dan ler lekol osi byin ki dan ler apre lekol.
5. Bizin aktivite apre lekol kot zanfan epannwir
Ler lekol formel bizin relativman kurt, pu kit letan lib pu aprann zafer ki zanfan anvi, ubyin pu fer zafer ki zanfan swazire. Me, zurne lekol bizin inklir sesyon informel ant, dizon, 2er a 6 er kot zanfan swazir diferan tem ek aprantisaz, dan kad lekol: par exanp, zwe ches, brij, karom, fer teat, drama, aprann instriman lamizik ek sante, fer skilptir, lapintir, instalasyon, aprann ladans, aprann naze, zwe futborl ek lezot spor, kuma ping-pong ek badminntonn, fer atletism. Tanki ena “pwin” lexame pu lezot size, pu sa kalite “size” la osi kapav ena “pwin”. Kumsa, paran ki fini travay tar, pena traka, zot, nonpli. Kumsa zanfan aprann kisannla li ete, vizavi so kamarad, vizavi so diferan animater tanto la. Pu dernye de-trwa lane lekol, li kapav pran form “bording-skul”, baze lor lexperyans telman anrisisan ki zanfan ti ena kan zot ti kanpe pu enn semenn ar profeser pandan konze, dan Pte Jerome, Flic-en-Flac, etc. Li sulaz paran, enn kote, e li permet zanfan aprann “layf-skil” lot kote. Tu zanfan gayn lokazyon devlop zot prop personalite, e zot lindepandans depi lafami nikleer, ki suvan etuf zanfan. Sa osi eparyn zanfan vyolans familyal, kot fami la instab.
6. Adilt
Anmemtan, LALIT promuvwar servi tu batiman ek lakur lekol ek kolez apre 6er tanto pu “lekol diswar” pu adilt – tu kalite kur, sesyon teat, lamizik.
7. Bizin aret divizyon zanfan lekol anterm relizyon
Listwar kolonyal finn leg nu enn sistem kot ena sertin divizyon maladiv lor baz relizyon ki reste dan sistem ledikasyon. Tu zanfan bizin ena drwa enn ledikasyon sekilye, dan tu landrwa.
Konklizyon
Seki nu propoze, li ase minimal me li inklir anmemtan enn seri “dinamik” ki al ver sanzman profon dan sosyete, mem si sa sanzman profon la pu anfet arive selman ansam avek enn remiz an-kestyon sistem ekonomik ki pe kontrol sistem ledikasyon – kuma ena zordi dan sa bann ennkempmennt la partu dan lemond lor kempes liniversite – parski sa sistem ekonomik la li pe exziz format zanfan ki pu kapav ranpli diferan kalite lizinn, sant ICT, labank, birokrasi, kan zot kit lekol. Me, ena kontradiksyon dan sistem existan.
E avek A.I. ...
Avek A.I. asterla, dan lekol nepli pu kapav depann lor sistem evalyasyon tradisyonel, kot fer ese, asaynnment, tez, etc parski A.I. fer tusala kuma naryin. Etidyan pu oblize aprann reflesi par zot-mem. Petet evalyasyon pu bizin oral, kuma lepok Plato! Ala enn kontradiksyon intern interesan.
