Zenosid Blog 45 –Revolisyon Ris inn fors Deklarasyon Balfour?
29.05.2024
Ram ek mwa ti pe plote kont sa divan glasyal dan Ragoo Lane, kan nu pe get sa seri trwa lekcher fantastik IlanPappé lor youtube dan trwa diferan liniversite dan USA dan kumansman sa mwa la. Istoryin Israelyin IlanPappé explik rasinn lobi Zionist pran depi kumansman bann lane 1800, kan li pa ti ena okenn lyin avek kominote Zwif. Mo pa ti kone ditu lor sa listwar Zionism Evanzelikal.
Tutfason, kozri Pappé inn fer mwa ule konpran kimanyer ariv, lane 1917, nu pu truv siynatir “Deklarasyon Balfour”, kot leta Britanik, atraver so Minis Zafer Etranzer Arthur Balfour, pu kokin later Palestinyin, e donn li a kominote Zwif Lerop ek Lamerik, atraver enn lider sosyo-kiltirel oto-proklame, kuma nu ti pu apel Lord Rothschild zordi dan Moris.
Lerla kan mo al fer inpe resers mo dekuver kimanyer Britanik inn bataye pu gayn, e li resi gayn lezot pei “onnbord” avan mem Deklarasyon* la vinn piblik. Britanik inn insiste pu gayn lakorite anekri depi USA (Woodrow Wilson ti sinye) ek Lafrans (Premye Minis Ribot donn fever so Minis Zafer Etranzer pu siyne). Ziska Vatikan (via Benedict XV) ti donn so benediksyon.
Gran Bretayn pa ti kapav al tusel.
Parey kuma zordi, Israel ek USA pe bataye pu gayn alye vinn ar zot. Israel ek USA, ankor plis ki zame, pa kapav al tusel. Mem si zot resi gayn pei kuma Nauru, Mikronezi, Liberya. Se pu sa rezon nu mobilizasyon ena telman gran linportans, dan sak enn pei partu. Israel ek USA pe tulezur perdi alye– dan plizyer fason anterm pei, parti politik dan sak pei, e mem ziska seksyon antye lepep onivo mondyal, inklir dan zot prop leta. Inn ariv ler asterla pu travayer dan sak diferan sekter pu sutenir travayer Palestinn dan zot sekter – travayer lasante, zurnalist, ONG, profeser, etidyan. Sak grup kapav organiz enn manifestasyon – grander pa inportan. Zis fer nu kone.
Nu return dan listwar.
Enn zafer mo finn aprann depi trwa lekcher Pappé: Rasinn Zionism, li explike, li ti anpremye dan Kristyanism Evanzelikal dan kumansman 19em Syek, sirtu parmi “Restorasyonist” Amerikin, enn espes desandan bizar Krwazad, zot kwar, antrot, komkwa bondye ena enn proze planifye kot mesi pu returne kan Zwif “return dan Palestinn” e lerla, apre sa Kristyanism pu trionfe. Sa tip Zionism – ankur tuzur pwisan, sirtu dan USA kot limem pli gran baz sosyal zordi dan lobi USA-Israel – lerla sa tip Zionism al simant ansam avek enn dezyem lafors Zionist pwisan: lintere zeopolitik Lanpir Britanik. Lanpir Britanik ti ule gayn kontrol lor Mwayin Oryan – nu pu rapel loto ti fek komersyalize e tu surs karbiran petrol ki ti kone alepok ti truv anba later Lanpir Otomann – e usi gayn kontrol lor larut maritim ver Lest, Loryan, kuma Kanal Suez.
Se nek byin pli tar, Pappé dir, zis avan kumansman 20em Syek ki sa muvman la rekrit enn-de – enn ti minorite – dimunn kominote Zwif dan Lerop, kuma enn fason pu konbat anti-semitism.
Alor, Zionist, ziska lerla, ti sirtu Evanzelik al ansam avek seki ti pe konplote dan lintere lanpir Britanik.
Alor, asterla anu gete par ki kalite kustik sa listwar la pu ariv fer Gran Bretayn siyn sa “Deklarasyon Balfour” notwar an 1917 ver lafin Premye Ger Mondyal, atraver lekel Gran Bretayn pu pran posesyon Palestinn e “donn” li a lider kominote Zwif Eropeen?
Mo ti rapel, kan mo pe ekut lekcher kaptivan Profeser Pappé, enn dokimanter mo ti gete enn fwa kot montre kimanyer leta inperyal Britanik ti move kalite rod enn pretex pu re-negosye enn ti parti sa Trete notwar Sykes-Picot 1916 avek Lafrans, san antrav leres sa Pak sekre fer pandan Lager e ki apart sa ti byin dan faver Gran Bretayn. (Pu rikord, Sykes ti enn Britanik, ek Picot ti enn Franse, tulede negosyater ti gayn responsabilite konzwin pu dekup konket lager enn fwa bann Alye – Gran Bretayn, Lafrans ek Larisi – fini infliz enn defet kont Lanpir Otomann.) Se sa pretex telman esansyel ki pu amenn ver siynatir Deklarasyon Balfour. Trete Picot-Sykes ti usi tom dakor, antrot, komkwa trwa Puvwar, pa zis Lafrans ek Gran Bretayn ki ti gayn laplipar konket teritwar, me usi Larisi, kot tu le trwa ti pu bizin tom dakor lor kisannla pu gayn kontrol lor Zerizalem apre Lager. (Ankor enn fwa, pu mwa li rezonn kuma Krwazad Eropein orib pran depi lepok dan Mwayenn Az ziska bann lane 1600.)
Me mo tuzur pankor kone ki finn provok siynatir an katimini enn ti let absird depi Minis Zafer Etranzer Britanik a enn notab Zwif ekrir lor enn but papye ordiner e plitar pu gayn apelasyon grandyoz “The Balfour Declaration”. E purtan se sa parti “listwar” ena, ankor ziska zordizur, enn lyin inportan dan seri evennman deryer lakoz zenosid Israel pe inflize lor lepep Palestinn zordi.
Sa vilger tibut papye, pa mem lor enn lantet e san mem enn stanp, degize kuma “dokiman la” atraver lekel gran Leta Britanik avek laglwar so Lanpir anbark limem pu anpremye kokin Palestinn e lerla fer li vinn enn koloni pu dimunn Kominote Zwif dan Lerop kapav vinn etablir. Sa dokiman la, pa plis ki enn paragraf. Ala seki dokiman-enn-paragraf dir: “Guvernman so Mazeste akey favorableman etablisman dan Palestinn enn pei pu lepep Zwif, e pu fer tu so posib pu fasilit realizasyon sa lobzektif la, li byin kler ki pa pu nanye ki kapav port prezidis a drwa sivil ek relizye kominote non-zwif existan dan Palestinn, uswa a drwa e stati politik dimunn kominote Zwif deza ena dan ninport ki lot pei.” [“ His Majesty’s Government view with favour the establishment in Palestine of a national home for the Jewish people, and will use their best endeavours to facilitate the achievement of this object, it being clearly understood that nothing shall be done which may prejudice the civil and religious rights of existing non-Jewish communities in Palestine, or the rights and political status enjoyed by Jews in any other country.”]
Enn “kontra” evidaman absird ant enn Minis Britanik ek enn bizinesmenn dan kominote Zwif fer referans a enn pep (Britanik) ki pankor pran kontrol lor sa teritwar li pe pretann pu sed sa teritwar la ki deza apartenir a enn lot pep (Palestinyin) avek enn trwazyem grup dimunn (dimunn Zwif Eropein) ki viv dan diferan pei – lor enn but papye, aparet enn kut kumsa dan ler. Li date le 2 Novam 1917, me li rann piblik dan Lapres nek le 19 Novam.
Ki finn arive ant sa de dat la, dan lespas sa enn semenn la, kitfwa kapav explik draftaz kumadir pe bur-brit sa ti “Deklarasyon” grotesk la.
Se pandan lager 1914-18 (deseni plitar pu apel li “Premye Ger Mondyal”) e Britanik ti pe okip Zerizalem sa lepok la. E byin vit Gran Bretayn, Lafrans ek Larisi Tzarist, dapre Trete sekre kalke lor Sykes-Picot so lane presedan, pu deside ansam ki pu fer avek Palestinn. Remarke li inklir Larisi. Site depi Sykes-Picot, parafraze dan zargon kolonyal, Galile pu kontrole par Lafrans; Haifa ek Acre par Gran Bretayn, e parti omilye, inklir Zerizalem, pu vinn su kontrol ‘enn form ladministrasyon internasyonal ki pu deside’ atraver konsiltasyon avek bann Alye, inklir byin inportan Larisi Tzarist.
Alor, lerla mo al fer resers lor inpe dat sa lepok la.
Revolisyon Ris Oktob (li Novam dan Kalandriye Oksidantal) met Bolshevik opuvwar e Leon Trotsky pran sarz Zafer Etranzer, ti tom dat 7 Novam. Trotsky tutswit deklans resers dan bann tirwar pu met lame lor seki ti pe dute depi lontan Trete sekre Larisi ti siyne, e tutswit larg deba pu rann sa bann dokiman minab la piblik, kuma ti finn promet pandan mwa Revolisyon, depi Fevriye 1917.
Alor, dat Bolshevik pran puvwar li le 7 Novam. Deklarasyon Balfour ti date le 2 Novam e ti dan lapres le 9 Novam.
Servis sekre Britanik, byin aktif dan Larisi a sa lepok la, ti pu tutswit aprann lor seki Trotsky finn dekuver. Tutfason, lintansyon Bolshevik ti deza piblik pandan tut long lane 1917. Zot ti ena lintansyon pibliye tu bann trete sekre, expoz piyaz, e amenn lafin Lager.
Le 9 Novam, de zur apre sikse Revolisyon Ris, kot klas travayer pran puvwar, Gran Bretayn degaze pibliye Deklarasyon Balfour. Me, let la date le 2 Novam.
Alor, nu kumans devine seki finn arive.
Trotsky rann sa bann Trete la piblik de semenn apre le 23 Novam 1917 apre li finn depoz zot dan Parlman Ris so lavey.
Tayming la explik laparans “prese”dokiman sinye par Arthur Balfour.
Larisi ti nepli Larisi “Tzarist”. Revolisyon ti opuvwar. Britanik pa ti ena ditu lintansyon pu konsilte Larisi Revolisyoner lor lavenir Palestinn. Zot pa ti mem ule Franse kontrol Palestinn. Tutfason, apre Trete Sykes-Picot 1916, ti met Misye Sykes ansarz pu evins drwa Lafrans dan Palestinn dapre Sykes-Picot, e etablir enn lalyans solid avek lider Zionist Zwif avek bi pu vinn avek enn priz pozisyon komin. Sykes konplote, a sa moman la, avek enn lider Zionist-Polone-Ris ki ti pe viv dan Lond apel Nahum Sokolow. Sykes kumsa resi dezwe Lafrans, e apre sa sezi kontrol lor totalite Palestinn. Sokolow anfet reysi fer Lafrans siyn enn let an Zin 1917, sink mwa avan Deklarasyon Balfour, kot dir, Franse pu aksepte “nationalité juive” pu seki “finn expilse depi bann syek avan”. Let konsantman Lafrans ti siyne par Cambon, Sekreter Zeneral dan Minister Zafer Etranzer Lafrans avek lotorite Premye Minis Lafrans. Ariv Septam 1917, Prezidan Amerikin Woodrow Wilson finn usi fini donn so lakor an ekri.
Deklarasyon Balfour ti posib akoz lakor formel, sekre, anekri par Lafrans ek USA.
Lepap Benedict, li usi, anfet dir Sokolow responsab pu lobi Lepap anpersonn, sa plan enn Leta Zwif ti “providansyel; Bondye ti ule li” (depi Sokolov so nots verbatim).
Tusala pu dir, sa konplo la dire lor plizyer mwa, avan Gran Bretayn gayn Lafrans ek USA pu siyne. Me Revolisyon Larisi presipit versyon final.
Seki inportan se sa kalite manigans ek konplo internasyonal li fason, parey ziska zordi, kan Israel, so USA ek so UK finn manevre, pu zot azir ankonser pu sutenir Israel e lerla ris lezot pei alatrenn. Zot konivans finn erezman ariv so dat expirasyon. Zot nepli kone ki zot pe fer apart sem lamor ek destriksyon parmi lepep Palestinyin.
Me, antretan, limanite pe bizin pey enn pri byin ot. E asterla mem, li sirtu Palestinyin ki pe sarye tu fardo, anterm lavi imin, osi byin ki blese, mwayin sibzistans e infrastriktir lanvironnman lavi. Nu bizin travay pu met fin a sa konivans malsin ki pu oprim nu pu debon, si nu pa aret li.
Get lexanp pli resan sa kalite konivans inperyalist:
U pu rapel kuma, kan ICJ anonse ena zenosid “plozib” dan Gaza, Israel ti sey sanz size atraver fann enn ti rimer grosye komkwa ena 12 travayer UN anplwaye par UNRWA finn inplike dan inkirsyon Hamas le 7 Oktob, kimanyer san furni okenn prev, san okenn detay lor ki ete pe fer referans, enn lalist 17 gran pei Oksidantal resi sirmont lanter abityel zot birokrasi e tutswit kup zot kontribisyon a UNRWA, enn sekur sirvi vital Nasyon Zini dwa Palestinyin akoz retar 76 banane pu kree enn leta Palestinyin?
USA, UK, Kanada, Lostrali, Nuvel Zeland, Lalmayn, Lotris, Laswis, Laswed, Rumani, Lityuani, Lestoni, Latvya, Island, Laoland, Finland, Litali e mem Zapon tu finn zis kennsel zot kontribisyon mem kan anmemtan Israel pe inpoz faminn lor Palestinyin dan Gaza.
Tu sa pei sipozeman diyn, pei suvrin ti deza ena an preparasyon enn plan kadnase an avans pu kup kontribisyon fini arme e pare pu tire. Zot finn exekit sa plan kuma enn trupo tipti masinn pre-programe. Sa li pa akoz puvwar Israel. Li ti arive akoz puvwar USA. USA kup so led. Sa otomatikman deklans enn seri lezot pei pu kup zot led. Oblize ti deza ena enn lakor ant zot pu permet enn tel sinkronizasyon. Li ti bizin an sekre. Li sirman an ekri, usi, par la, E asterla, sakenn dan sa lalist pei la, finn gradyelman realize degre foli total amare dan enn tel barbari, e inn rekumans pey zot kontribisyon. Ena zis USA ek UK ankor pa pe vers zot kontribisyon.
Mem big bos la, USA, finn kapitile dan enn fason surnwa, pey inpe kontribisyon a UNRWA atraver enn kit kalite ONG. USA ek UK inn res apandan kuma de ridikil ek barbar.
E asterla Israel inn deklans prosedir pu deklar UNRWA, veye pu sa, “enn lorganizasyon terorist”. Li telman inkrwayab seki nu truve kan nu gete.
Lindsey Collen pu LALIT. Lindi 27 Me 2024
Tradiksyon: BK avek kudme AA
*Bakgrawnd, Listwar ek kontex interesan lor Deklarasyon Balfour ekrir 100 banane aprehttps://scholar.harvard.edu/files/martinkramer/files/forgotten_truth_balfour_declaration.pdf
