Sityasyon Politik Lokal lepok Fet Travay par Alain Ah Vee
09.05.2024
Sityasyon politik onivo lokal li pa evolye dan enn vakim, li infliyanse par seki pe pase dan lemond. E sa, lor letan. E zordi dan kad Fet Travay kan nu pe gete ki sityasyon klas travayer, ki lobstak ki pe frenn lalit li bizin amene fas a diktatir kapital, dan so lalit pu so prop emansipasyon, nu bizin lye li ar kontex internasyonal, e sa osi, lor letan.
Sistem kapitalist onivo global pe travers par enn kriz profon. Lekonomi mondyal pe kontiyne degrade depi kriz kapital finansye 2007-08. Zame li pa finn re-fer dan enn fason profon.
Travay preker finn etann lor tu kontinan, somaz pe agrave e lamizer zeneralize. Sa finn antrenn enn deteryorasyon rapid dan kondisyon devi klas travayer, ek osi dan tit-burzwazi. Anplis lefe kriz ekonomik, ena lefe deregleman klima e osi danze lager zeneralize – depi dan Mwayin Oryan, depi dan Lerop e/ubyin depi kot Lamer Lasinn – pe bulvers nu lavi, e met ankestyon nu prop lexistans antan ki imin.
Lamerik ki konsidere kuma sinbol ‘sikse’ lekonomi kapitalist finn degrade net. Laplipar so infrastiktir osi delabre ki enn pei ‘tyermond’. Me, malgre sa, samem Lamerik, li tuzur ena so vize inperyalis. Li ankor alimant lager dan lemond. Li tuzur pe arm Israel e formant zenosid ki Netanyahu e IDF pe komet dan Gaza kont lepep Palestinyin. Inperyalis Amerikin samem pli gran danze pu klas travayer mondyal zordi.
Me anmemtan dan Lamerik nu pe truv enn mobilizasyon etidyan anfaver liberasyon Palestinn dan plizir liniversite kuma zame finn truve depi lepok manifestasyon imans kont lager Vietnam. Aster ena zenn travayer kuma dan lizinn otomobil Texas e lezot landrwa pe fer lagrev an solidarite.
Rasinn tusa problem la, ki li zenosid Palestinyin, tandans lager zeneralize, kriz ekonomik e deregleman klima, li truv dan sistem kapitalist global limem. Pena lot solisyon apar ranvers kapitalism e so Leta ki tini li dan sak pei. E sa, se sirtu “klas travayer”, ki so zur Fet Travay li zordi, ki responsab pran lidership dan sa travay politik la, dirize par lavangard avek lexperyans lor sayt dan sa klas travayer la, ansam avek enn parti revolisyoner, kuma LALIT.
Dan Moris
Dan Moris okenn parti parlmanter ni okenn grup extra parlmanter, apar LALIT, pena enn program ki chalennj sistem kapitalist. Purtan, se sistem kapitalist ki veritab responsab difikilte, degradasyon kondisyon devi, danze ki klas travayer pe fer fas. Buku dirizan lopozisyon pe koz anfaver “sanzman sistem” an parol, me anfet zot pe zis ule sanz dirizan pei, zot ule zis ranplas Premye Minis. Sa explik lager pos, e lager tiket. Tusa lider e parti lopozisyon la ankor dan lozik “BLD”, setadir tir enn Premye Minis, tu pu korek. Dayer avan mem zot prezant zot program politik, plizir lider dan lopozisyon finn uvertman dir zot ule vinn Premye Minis. Parmi ena N.Ramgoolam, N.Bodha, B.Laurette, S.Singh, R.Bhadain, R.Valayden. Sa bann dirizan politik la truv zot-mem “meyer zesyoner” ki Pravin Jugnauth. Zot tu finn amenn kanpayn “BLD” kont P.Jugnauth parski, dapre zot, li pa enn bon Premye Minis, zot akiz li fer koripsyon, akiz li mal-zer lekonomi pei, setadir lekonomi kapitalist. Zot tu akiz Pravin Jugnauth e MSM “diktater” me demokrasi zot pe propoze li byin limite. Zame pa tann zot koz demokrasi depi anba, demokrasi dan lekonomi, demokrasi lor sayt travay, kontrol travayer lor zot lantrepriz, e sirtu zot pa koz ranversman sistem kapitalist ek so Leta.
Terin lalit politik domine par tit-burzwazi ankoler
Me, pur-lemoman, pa klas travayer ki pe azite, ni determinn lazanda politik.
Kriz 2007-8 dan sekter finans li finn prolonze, e sa finn apovri buku dan tit-burzwazi. Zot pa benefisye depi mezir pu “bann pov”. Lerla pandemi Covid finn vinn apovri enn gran seksyon tit-burzwazi plis ankor. Zot finn dan dezarwa, zot inn perdi prestiz e privilez deklas zot ti zwir. Lakoler e lamertim ki sa finn kree dan sa klas sosyal la finn, e pe kontiyne, minn terin politik. Zordi li sirtu tu kalite preokipasyon tit-burzwazi ki dominn lasenn politik. Anu get 4 mobilizasyon resan ki demontre sa tandans la:
(i) Finn ena lamars an-omaz 11 pasyan dyaliz desede an 2021 pandan Covid. Alepok ti ena mobilizasyon otur sa trazedi la, me ki ti domine par kritik nefast kont servis lopital piblik e gratis, ki ti anfet pe reysi kontenir lepidemi Covid e sov lavi buku dimunn. Sekter lekonomi ki investi dan lasante prive e dan lasirans tuzur pe ponp tu mekontantman kont lopital dan sa mem fason nefast la. Zot demann prinsipal ankor santre otur ki rann piblik rapor Fact Finding Committee lor sa bann dese la. Parmi partisipan dan sa manifestasyon la ti ena Lormesh Bundhoo (PT), Rajen Narsinghen (PT), Seeven Seeloyee (ex-MSM). Mobilizasyon ti pran form enn revandikasyon ti-burzwa, pa ankre dan enn program klas travayer pu enn sistem lasante iniversel e gratis ki ot nivo.
(ii) Finn ena mobilizasyon otur enn but terin parmi terin leta dan Reduit. Ena enn regrupman ‘Rann Nu Later’ ki pe mobilize pu ki guvernman return zot porsyon later leta ki zot ti gayne su “diyl Illovo” an 2001. Anfet, seki ti arive se Guvernman alepok ti alwe plizir porsyon krawnlenn pu, antrot, 4 lorganizasyon sosyo-relizyez: Mauritius Tamil Cultural Centre Trust (MTCCT), Indo Mauritian Catholic Association (L’IMCA), Hindi Speaking union, Urdu Speaking union. Anfet zot pa finn servi sa bann porsyon later la. Zot pa ti kumans konstrir. Plis ki 20 an pase, zot pa finn konstrir. Alor Minister Lozman finn desid pu repran sa kat porsyon later la pu so proze devlopman dan sa rezyon la, e anretur, finn ofer zot nuvo terin sakenn dan Cote D’Or. Zis L’IMCA ti refiz lof guvernman. MTCCT ti’nn aksepte me plizir lasosyasyon dan Federation Tanp Tamil finn dir ki pa finn konsilte zot avan. Alor finn ena kreasyon “Muvman Rann Nu Later” (ki inklir Tamil Council, Tamil Force ek L’IMCA) anime antrot par Devarajen Kanaksabee ek Rajen Narsinghen, ki finn fer manifestasyon e met enn ka lakur kot zot pe reklam domaz Rs 75 milyon a guvernman. Zot finn osi anons enn lagrev lafin. Li vo lapenn note ki parmi terin leta ki pa finn itilize dan Reduit ena enn porsyon pu PMO ki Minister Lozman finn repran. Sa mobilizasyon la, ankor enn fwa, li pa get pu tu dimunn, me dan enn fason sekter, zis pu seksyon tit-burzwazi kot zot truv zot-mem.
(iii) Finn ena manif kont re-anrezistreman Sim Card organize par enn regrupman ‘sitwayin’ otur Percy Yip Tong, Linda Lam e lezot manb grup Anti-Vax, ki amenn kanpayn kont vaksin Covid. Ena osi enn ka lakur ki avwe Pazhany Rangasamy finn mete e kot, dan enn premye ruling, Lakur Siprem finn deside pu etann dat limit re-anrezistreman pu le 13 Me 2024. Ankor enn fwa, li enn mobilizasyon kont represyon ek sirveyans ki bon, me li res su lidership enn grup tit-burzwa oportinist.
(iv) Finn ena mobilizasyon kont lelvaz zako pu laboratwar resers syantifik. Ena enn fron inn met dibut “Stop Monkey Massacre in Mauritius” dan lekel ena Ivor Tan Yan (Linion Moris), Mansa Daby, Rede Chamroo, Linley Moothien. Sa osi, li finn plito enn mobilizasyon tit-burzwa.
Tu sa bann mobilizasyon domine par tit-burzwazi e sertin aktivis diferan parti lopozisyon. Zot pa vremem konsern problem priyoriter ki lansanb klas trvayer e dimunn mizer pe fer fas. Antretan guvernman finn deside pu kree enn French Speaking union ki paret viz pu sey rekiper inpe dimunn dan sa klas tit-burzwazi la ki plis anfaver langaz Franse.
Kanpayn elektoral large
Eleksyon zeneral pu ena lye sa lane la. Guvernman MSM finn akseler so bann linorgirasyon infrastriktir piblik inkli nuvo site NHDC. Anmentan MSM pe fer sertin manev onivo Parlman e sey amenn nuvo proze delwa kuma Political Financing Bill ki so bi paret sirtu pu kree divizyon dan lopozisyon. E MSM pe kontiyne servi MBCTV plin-plin kuma so bwat propagann.
Kote lopozisyon avek kasir e rekonpozisyon lalyans PT-MMM, Xavier Duval e seki reste ar PMSD finn res anpandan. PMSD finn anfet kas an 2, enn grup Nouvo Demokrat finn al zwenn ar layans PT-MMM. Ladan ena Richard Duval, Veronique Leu, Kushal Lobine, Varen Andee, Rouben Mooringapillay. PMSD Xavier Duval ena ar li antrot Aurore Perraud (nuvo Prezidan), Adrien Duval, Malini Seewoksing, Jacques Panglose, Mamade Maudarbaccus.
Konfrontasyon pu prosin eleksyon zeneral paret pe pran form enn batay ant blok MSM-ML-Linite Militan (Obeegadoo-Ganoo) ek blok PT-MMM-ND. Lalyans PT-MMM-ND zot lafors li sirtu dan sirkonskripsyon lavil. Par exanp dan No.1, 2, 3, 4 (P.Louis) PT ena 5 depite, MMM ena 3. Dan No 15 a 18 (Vacoas-Phoenix, Q,Bornes) PT ena 4, MMM ena 1, ND ena 1. Dan No.19 ek 20 (B.Bassin-R.Hill) MMM ena 5. Seki vedir valer dizur PT-MMM-ND ena 19 depite lor 30 dan lavil.
Parmi lezot regrupman lopozisyon, ena Linion Moris ki regrup Rama Valayden, Nando Bodha (Rasanbleman Morisien), Dev Sunnasy (100% Citoyen), Jose Moirt, Padma Utcahnah (Raliement Citoyen pour la Patrie), Sylvio Michel (Les Verts Fraternel), Jean Claude Barbier.
Ena Patrick Bellecourt so En Avant Moris ki finn anonse ki so grup pe met kandida dan 5 sirkonskripsyon lavil (No. 14, 17, 18 , 19, 20 ) ek enn lakanpayn (No. 6).
Ena Roshi Bhadain so Reform Party ki pe met 60 kandida. R&A pe rod enn plas dan lalyans PT-MMM-ND. Ena koze ki zot pu gayn 2 tiket pu Subron ek Parapen.
Seki kler kan get tu sa bann parti lopozisyon extra parlmanter, zot pena vremem enn program. Zot ule ki Pravin Jugnauth e MSM ale e zis ranplas so guvernman par enn lekip ki dapre zot pli konpetan pu zer sistem kapitalist anplas.
LALIT demark li depi sa kalite lopozisyon
Dan LALIT nu ena enn program ki viz pu amenn sanzman sosyalist. Nu pena nek enn lalis mezir ki nu pu fer, me plito enn plan ek stratezi pu kontiyn e akseler lalit deklas. Nu program depann lor mobilizasyon klas travayer. E, nu militan azir lor baz sa program la ki tultan pe devlope atraver nu Revi e diskisyon demokratik dan nu bann Brans dan sak rezyon Moris. Nu program atak lakoz problem, e lakoz sufrans klas travayer ek tu dimunn mizer. Li viz pu asire ki tu dimunn Repiblik Moris ena dabor travay stab, manze ki neseser ek lakaz an sekirite. Li viz pu amenn plis demokrasi sirtu dan lekonomi. Nu ule ki klas travayer dan so lansanb ki pran puvwar, pa lider Parti parlmanter uswa extra partlmanter. Sirtu nu ule ki klas travayer ki ena puvwar deside e planifye ki e kuma pu prodir. Politik ki sa bann dirizan PT, MMM, PMSD, MSM, finn aplike kan zot dan guvernman finn tultan anfaver klas kapitalis. Zot politik finn tultan shifte fardo kriz ekonomik, fardo kriz lanvironnman, fardo lager lor ledo klas travayer e dimunn mizer. LALIT enn parti internasyonalist ki viz amenn lafin reyn poyne kapitalis milti-milyarder alatet gran konpayni ki kontrol e posed teknolozi, finans, e prodiksyon, osi byin ki distribisyon, e ki dikte politik ekonomik global.
Sa LALIT so diferans ar lezot, nu pa opoz zis rezim opuvwar selman, me kapitalism e so leta ki deplizanpli otoriter, represif, militarist e gerye.
