Zenosid Blog 37 – Plis Pir ek lerla ankor pli pir ...
22.03.2024
Eski kapav ena pli pir kan Leta Israel bonbard fam ek zanfan, vye ek infirm, aze ek seki finn blese dan dernye reyd bonbardman? Mem kan sif pe kontinye ogmante ziska plis ki 100,000 Palestinyin mor ek gravman blese? Wi, kapav ena. Nu finn temwin Leta Israel pe literalman lasas fami Palestinyin dan Gaza, kumsidire zot betay, amas zot atraver seri bonbardman, ziska extrem Sid Gaza, prepare pu expilse zot dan Dezer Sinai dan Lezip. E pandan sa dernye sink mwa, deza pli pir, ena ankor pli pir posib, delibereman orkestre enn faminn pu afam popilasyon Palestinyin pu krev-defin. E, malgre Netanyahu ek so Smotrich ek Ben G’Vir zot bann bandi fasist, bann fanatik ki’nn vinn fuka akoz inpinite Leta Israel inn benefisye pandan 75 banane, me ki pe ariv Prezidan Joe Biden li? Biden, li, li pe kontinye mem furni armaman pu komet bonbardman zenosider? Biden li, li pe garanti larzan pu anpes lekonomi Israel efondre? E kisannla fer so reprezantan dan Nasyon Zini asiz laba dan Konsey Sekirite e lev so lame pu veto tu rezolisyon an faver enn sese-lefe ki ti pu kapav protez tipti zanfan? Eski tu sa masak la, eski sa karnaz, eski sa faminn orkestre Palestinyin, so plan sa, Biden so plan, plan USA, kuma enn Leta, anmemtan li usi Israel so plan, anfindkont? E li pa selman plan enn Leta Israel dezekilibre?
Sa reflexion efreyan, fer per.
Me eski enn lot explikasyon posib existe?
Kifer Biden pe kontinye avek furnitir zarm? Li pa enn inbesil. Kifer li pe aret finansman samem UNRWA ki furni manze tipti zanfan? Eski li enn sadik? E kifer li pe permet Israel blok tu kamyon manze?
E lerla, kifer onondisyel USA larg gro balo manze depi avyon dan ler, kot riske tuy dimunn anba balo, e kree enn kafuyaz danzere parmi Palestinyin afame?
E kifer Biden inn vinn propoz enn plan farfeli kot pu pran 2 mwa pu ranz enn pon flotan pu permet aprovizyonnman rantre, kan deza ena par santenn, nu repete “santenn” imans kamyon ranpli avek manze, pe fer lake pe atann pu kapav rant dan Gaza? Kifer permet Israel blok sa bann kamyon furnitir nesesite debaz? Dan de mwa, komye tibaba ek dadi pu inn mor defin? Sel repons se USA ule, parey kuma Israel, eliminn Palestinyin – nepli kapav pran kont USA so bann parol dan vid komkwa li pe sanse fer lekontrer –e pu ferm UNRWA. UNRWA limem sa sel institisyon ki finn gayn sa rol pu fer travay Israel e pe pran swin popilasyon ki pe viv su lokipasyon Israel, rol pu atenye sufrans Palestinyin lasas par expre par Israel depi 1948, ek Israel so lokipasyon Palestinn depi 1967. Li kler USA pe ed Israel pu detrir UNRWA e pe met dibut enn “alternativ” bankal – larg balo manze depi avyon dan ler ek plan stipid enn pon pu pran de mwa pu konstrir, e lerla tuzur san okenn plan lor kimanyer pu fer distribisyon manze – osi lontan li napa UNRWA? Israel ek USA ena sa lide fu si zot detrir UNRWA, ki okip bezwin refizye Palestinyin, kumsa zot pu eliminn totalite sa konsep Palestinyin zot bann refizye.
Li ti deza lus kan, sa moman Israel anons so akizasyon bidon kont UNRWA, USA anplas anplas tutswit kup so finansman a UNRWA. Biden pa ti bizin mem pran letan pu dimann Blinken. Blinken pa finn gayn letan pu dimann Austen. Biden nek kup USA so kontribisyon a UNRWA. Nek enn sel ku kumsa. Wadire sa ti finn fini deside byin avan. E USA finn ramas 17 lezot pei inbesil, wadire li finn deza amar zot ar sa atraver kit form SOFA (State of Armed Forces Agreement konkokte par USA pu sa kalite sityasyon la), pu kup zot finansman literalman dan lespas kelke ertan. Zot, usi, pa finn pran mem enn fraksyon enn segonn pu diskit li. Sa pa finn pas dan zot lespri si sa pu kapav vinn sa but evidans ki pu kulut zot serkey kan zot pu niye zot “konplisite avek zenosid”. Sakenn parmi sa bann Leta sibaltern finn azir avek enn rapidite vites zekler ki napa posib dan langrenaz birokrasi leta. Zot kup finansman tutswit anplas anplas. San mem enn su prev.
“Les Palestinyin krev defin!” li sel interpretasyon posib desizyon USA ek desizyon so bann swiver.
Israel pa finn, ziska zordi, prodir okenn evidans so akizasyon kont UNRWA. Si Israel ti ena prev, zot ti pu fini montre li – kler ek net lor CNN ek BBC ek Deutsche Welle ek France 24. Nu sipoze pena okenn evidans.
E si ti ena usi, abe kiena? Abe ki ena? Abe ki ena si ena otur enn duzenn anplwaye UNRWA parla lor tu so totalite 30,000 anplwaye (nu redir li, trant mil anplwaye UNRWA pu totalite popilasyon refizye Palestinyin), ti parmi seki ti partisip dan evazyon masif depi sa prizon, pu sorti depi sa kan konsantrasyon ki Gaza inn devini atraver enn leta-desyez, seki sa inkirsyon dan Israel ti ete? Personn sindespri pa ti pu kup finansman pu milyon fami refizye zis akoz enn duzenn dimunn finn dan kit fason inplike dan kit krim non-spesifye? Seki u ena pu fer u fer apel pu fer enn investigasyon, e lerla u met sarz kont seki u pe akize inn komet kit krim pu lekel u ena evidans. Sa ti pu enn reaksyon sivilize.
Me, kan, le 7 Oktob, Israel sibir so pli gran imilyasyon militer, tu regleman enn sosyete sivilize inn voltize orbor dan dilo.
Regleman sivilize ankor tuzur orbor dan dilo. Rezilta se sa zenosid la.
Kan Hamas, Islamic Jihad, Popular Front for the Liberation of Palestine ek Democratic Front for the Liberation of Palestine met KO sa defans iltra-otomatize Israelyin tutolong miray anserkleman Gaza, zot tuy 300 solda IDF dan divizyon Gaza, enn divizyon larme IDF ki ti dominn popilasyon Gaza pandan 17-an inklir tuy otur 7000 abitan Gaza. Konbatan rezistans Palestinyin, enn fwa zot finn detrir miray defans Israelyin, zot finn usi uver 40 bres dan miray ek fennsing Israelyin. Kumsa, zot pu kapav akonplir zot bi militer pu pran prizonye. Ariv sa pwin la, parkont, piblik anzeneral usi inn kumans travers atraver sa 40 diferan tru dan miray la. Laplipar piblik ki rantre, probableman ti rantre pu al get later zot dada dadi ki ti lasas ek expilse an 1948, obliz zot fami pu sove al dan kan refizye dan Gaza kot zot ti pe ankor viv depi sa.
Me ena konbatan Hamas ek lezot konbatan, uswa kitfwa mem bann gang, finn tuy sivil – 695 sivil Israelyin finn tuye sa zur la, dapre statistik Sekirite Sosyal Israelyin.
Parmi sa sif 695 sivil, asterla li finn pibliye dan lapres Israelyin, finn tuye par larme Israel, IDF –kan elikopter Apache larg misil dife-lanfer inn provok lamor par brilir grav enn bon nonb sivil Israelyin ki nu tu finn lir lor la, ek lezot finn tuye par kut kanon depi tenk IDF amezir zot pe repran kontrol depi konbatan Hamas ek lezot konbatan rezistans. Israelyin tuye par IDF li form parti sa ansyin doktrinn sekre Doktrinn Hanibal kot larme Israelyin dimann so solda pu tuy Israelyin si neseser pu anpes pran zot kuma prizonye otaz. Ena temwin okiler Israelyin inn donn temwaynaz dan lapres Israelyin lor sa kalite tuye IDF.
Me, finn ena plizyer sivil tuye par konbatan Palestinyin, e sa ule dir finn ena krim deger ki pu bizin investige.
Sa pa ule dir, onondisyel, USA bizin kontinye finans, kontinye sir-arm, e kontinye donn baking zeo-politik a seki klerman enn zenosid pe perpetre par Israel.
“Trete Prevansyon ek Pinisyon Krim Zenosid”, stipile tu Leta kuma USA sarye responsabilite pu PREVENIR zenosid. Sa ule dir Trete la obliz nu tu pu apel enn zenosid “zenosid” AVAN mem ICJ deside si Israel kupab u non de zenosid. Sa li sel interpretasyon rezonab lor kimanyer nu pu PREVENIR zenosid. ICJ dan so Lord Dirzans finn statye enn zenosid “plozib” pe perpetre par Israel, e finn ordonn Israel aret so tuye ek so mitilasyon Palestinyin e aret detrir mwayin sibzistans Palestinyin. Israel finn kontinye mem dan komet zenosid. ICJ dan so Lord finn warn tu leta kuma USA ki “konplisite” avek zenosid li enn krim zenosid.
Anze telman ot.
Anze telman ot ki USA pe kumans panike so rol pu vinn okler.
Chuck Schumer, top Senater Demokrat, finn pran pozisyon e finn dir Netanyahu li enn obstak a lape e li bizin ale. Mem nu remarke li finn azute “enn fwa lager la al fini”. Komsidire enn “lager” li, kuma enn revey, kapav “aret li”, e pa kapav aret “enn zenosid” ki pe purtan perpetre gras ar Chuck Schumer so furnitir sanses armaman, larzan ek veto. Ki kalite tantativ kover-ep pu so konplisite.
Alye USA, usi, pe kumans santi danze konplisite avek zenosid. Zot pa ule paret kuma inbesil e atann ki USA larg Israel brit, lerla, kumadir mazik, zot usi pu larg Israel.
Pa etonan Kanada finn aret furni zarm Israel. Pa etonan M. Borell finn anonse deza ena faminn dan Gaza, pe warn Linyon Lerop pu napa konplis. Pa etonan Lord Cameron finn deklare Langleter kapav pu rekonet Leta Palestinn avan mem ena enn lakor depi Israel. Li enn sityasyon “bur brit”.
Lamwatye popilasyon mondyal viv parmi pei ki finn fer lapel anfaver enn sese-lefe imedya. E finn fer lapel pu enn sese-lefe depi plizyer mwa, pe trakase nu lor sime kot pu ena enn zenosid e pe seye pu anpes li.
Malgre sa Israel ek USA pe kontinye mem – tuy fam, mitil zanfan, afam tibaba, bonbard ki li lopital, liniversite ek blok flat, tu san distinksyon, dinamit lakaz popilasyon West Bank wadire li enn zwe video, konfiske lekor, e lerla livre konntener ranpli avek kadav dekonpoze dan Gaza, e pandan tu sa letan la pe zibile amezir lepidemi pe fane, amezir tipti zanfan pe deperi ek mor e, avek lot lizye, pe get sa lake kilometrik kamyon lor TV, kamyon ranpli avek seplay pu sov lavi, bloke avek enn kriote extrem par Leta Israel ki finn telman vinn deklinke kot mem so prop solda pe gayn plezir pu blok seplay rantre, al mem ziska montre zotmem lor Tik-Tok dan zot aksyon zenosider, pe sante-danse, al ziska tripot suvetman dimunn ki zot lakaz finn piye. Pa etonan USA pe interdir Tik-Tok. Sa pu maske enn-de pli pir foli destrikter manyak parmi enn so pli pros alye.
Anmemtan, Jared Kushner, zann ek advayzer Trump, finn anonse dan enn Kozri Liniversite Harvard komkwa kapav transfer Palestinyin dan Dezer Negev, me “avek diplomasi” zot kapav negosye avek Lezip pu Lezip aksepte pu pran zot, nu prezim dan dezer Sinai kuma Israel ena lintansyon fer. Li usi dir pri later pye-danlo lor lakot Gaza “propriete lor bordmer kapav ena buku valer.”
Enn spektak orib. Israelyin, avek lapwi Amerikin, pe montre nu seki pli pir dan limanite, e purtan nu per zot pu demontre seki ankor pli pir. Marke-garde.
E antretan, Palestinyin dan Gaza finn montre seki ena de meyer dan limanite.
Zot finn montre nu sink mwa pasyans dan sufrans. Zot finn montre nu 17-an pasyans dan sufrans. Zot finn montre nu rezistans. Zot finn donn nu prev nu limanite. Lor dinite imin. Lor pran swin seki finn blese. Lor partaz avek lezot sa de-trwa lamok manze zanimo pu azut dan deksi lasup plant sovaz pu anpes lulu koste akot laport. Sa koze lontan kuma “anpes lulu koste akot laport” rapel nu: lafringal, kranp vyolan lestoma, parey kumadir enn lulu pe devor u. E pe devor, u kone, u zanfan. Sirvivan sulevman eroik Geto Varsovi, enn sulevman kont fasism, ti apre ante par lafringal plis ki tu lezot sufrans zot finn sibir.
Espere nu pu kapav atan aret sa zenosid la pu kapav sov sa popilasyon telman zanti dan Gaza e esperon nu pu ed zot pu retruv zot lasante, lafors ek zwa-deviv, pu permet zot re-batir zot lekol, zot lopital, zot sime ek pon, zot lotel dite ek restoran, zot liniversite, zot bulanze, e kumans re-plant zot plantasyon zoliv, e mem kumans enn nuvo zu pu plezir bann zanfan – pu ed zot, zot mama ek papa, zot granmer ek granper, tantinn, tonton, kamarad dan lalit, koleg travay, tu Palestinyin, pu sirmont sa tromatism inflize lor zot par Israel, avek zarm ek kudme leta Amerikin ek lizinn armaman.
Lindsey Collen, pu LALIT. Merkredi 20 Mars 2024
Tradiksyon: BK avek kudme AA
