Galleries more

Videos more

Audio more

Dictionary more

Julian Assange – Diego-Chagos – Zenosid Israel dan Palestinn: Seki ena puvwar rod tuf Laverite pu Kontinye Komet Krim dan Inpinite

29.02.2024

Ena enn interkoneksyon inportan ki finn expoze zordi-mem pu tu dimunn truve ant tu sa diferan pwin dan program LALIT, kuma lanprizonnman zurnalist Julian Assange, dezarwa USA-UK otur persistans zot lokipasyon militer lor Diego Garcia ek Chagos antye, ek zenosid Israel kont lepep Palestinn. Sa trwa zafer paret disparat, separe. Me tu klwazon ant difer san-de-lit ena tandans kolaps pandan enn lepok kriz kuma nu pe viv zordi.


Sa interkoneksyon la li-mem finn mem vinn lor azanda politik meynstrim zordi-mem. Kan pe koz Julian Assange, nu pe koz dimunn ki finn expoz krim de-ger USA-UK, inklir lor Diego Garcia. Kan pe koz lokipasyon Israel dan Palestinn divan ICJ, pe koz ka Moris lor Diego-Chagos.


Anmemtan sa nuvo realite la, kot interkoneksyon li expoze e tu lalit kont inperyalism kuma stad siprem kapitalism, zot vinn inifye, li montre kimanyer mobilizasyon lor letan lor sa bann pwin stratezik Program LALIT finn prodir enn momenntum ki ed nu konpran sa interkoneksyon la, kan li vinn lor azanda meynstrim.


Kimanyer Zurnalist Julian Assange zordi truv li dan prizon ot-sekirite Belmarsh dan UK? Li laba, e sa semenn la-mem nu pe atann zizman final dan so lapel a Lakur Britanik lor eski bizin extrad li dan Lamerik, kot li riske 175-an lane anprizonnman, mem penn demor? Kimanyer sa li liye ar lalit Diego-Chagos, ar lalit kont zenosid Israel dan Palestinn? Kimanyer tu sa liye, interkonekte, artikile? E kimanyer tusala, tu sa interkoneksyon la, osi anseyn nu lor limitasyon ONG, ki spesyaliz dan get enn sel isyu, kan zot azir dan lalit politik?


Se zurnalist Julian Assange, enn ero nu lepok ki ti bizin pe ed nu konpran sa lepok otan nuvo la ki anfet ferme dan prizon depi 2012. Julian Assange ek lekip Wikileaks ki li ti dirize, ansam ar gran-gran lagazet kuma The Guardian (UK) ek Washington Post (USA), ti pibliye, ant-ot, enn imans “lo” kab depi anbasader USA sirtu, adrese a Sekreter Deta Amerikin kuma Hilary Clinton, ansam ar lezot dokiman konfidansyel Amerikin, ki ti rann piblik par denonsyater kuraze, Chelsea Manning. Wikileaks finn pibliye par milyon sa bann dokiman sekre lor innternet. Travay Wikileaks, kuma zurnalist e peblisher, inn expoz Lamerik so seri krim deger, sirtu komet dan Lirak, dan Afganistann. Lerla, kisannla dan prizon kan tu sa bann krim la inn vinn piblik? Julian Assange dan prizon me veritab kriminel deger kuma Bush ek Blair, e zot bann zeneral, zot an liberte.


Lyin avek Diego-Chagos


Parmi kab Wikileaks rann piblik, ena enn ladan ki konsern Moris direkteman. Li enn kab kot montre Anbasader Amerikin stasyone dan Lond pe explike kimanyer Grand Bretayn pe anfet rasir Lamerik kuma, kan li finn dekret “Park Marin” otur Chagos an 2010, sa li zwe anfaver prolonz okipasyon ilegal BIOT lor Chagos, setadir lokipasyon militer lor Chagos, e pruve osi ki Leta UK finn reysi pyez enn trale grup ekolozist, inklir Greenpeace, pu vinn zot alye dan sa proze ilegal. Zurnalism kuraze Assange li seki pu donn lespas politik a Guvernman Navin Ramgoolam, avek Arvin Boolell kuma Minis Zafer Etranzer, pu reponn demand lor lekel LALIT finn mobilize pandan bann deseni: setadir, pu batir lafors pu met premye ka internasyonal divan enn Lakur Nasyon Zini. Guvernman Travayis inn met ka su UNCLOS (Tribinal Lamer) kont Grand Bretayn – e Moris finn gayne. UK finn perdi. Tribinal, dan enn zizman baynding, finn deklar Grand Bretayn so konbinn Park Marin kareman “ilegal”.


E sa finn uver sime, asontur, pu Aneerood Jugnauth e apre Pravind Jugnauth amenn ka divan ICJ, amenn ankor viktwar.


Avan sa, sa dokiman Wikileaks ti deza aksepte par Lakur Britanik kan Olivier Bancoult, Grup Refizye Chagos, ti amenn sa kuma enn prev pu montre movez fwa ek konplo UK dan krim kont limanite, krim derasinnman forse popilasyon Chagosyin. Pli avan an 1979, Sindika Doker dan Oland ti fer nu gayn enn kopi bill of lading ki pruve ena materyel nikleer lor Baz militer Amerikin lor Diego. Sa finn ed nu dan nu kanpayn politik pu fors Navin Ramgoolam su Guvernman PT an 2010 pu pran pozisyon pu dimann inspekter IAEA pu inspekte Baz Amerikin Diego. Dan sa long kanpayn politik kot revandik ferm baz militer-nikleer USA lor Chagos-Diego-Garcia akoz li vyol “Trete Pelindaba pu enn Lafrik san Zarm Nikleer”, e li reprezant enn menas pu lepep dan Lafrik ek dan lemond antye, nu finn liye sa ansam ar lalit pu dekolonizasyon e kont lokipasyon UK-USA.


Kontex mobilizasyon


Tusala pa arive par limem dan enn fason izole. Ena enn kontex enn mobilizasyon a-long-alenn ki LALIT finn fer. Anu get enn ti apersi.


An Desam 2010, kan Wikileaks met sa kab lor lor Innternet, LALIT zwenn e partaz travay rode ladan ki konsern diferan lalit ki nu pe amene. Nu al truv sa kab lor kimanyer Park Marin li enn konplo pu UK gard Chagos. Nu reprodwir kab komtel. Nu reprodwir li, an stop-pres, lor kuvertir andan nu Revi LALIT no. 97 pibliye an Desam 2010.


LALIT ti fini truv linportans politik sa konplo UK-USA expoze dan sa kab la. Zis avan an Novam, Deklarasyon GRNW 2010 ti sorti. Li ti prodir pandan LALIT so “Premye Konferans-pu-Aksyon Internasyonal Diego-Chagos” ki so bi sete pu galvaniz sutyin nasyonal ek internasyonal pu met presyon lor Guvernman Moris pu azir pu ferm baz militer USA Diego, pu re-inifye Repiblik Moris ek drwa retur e ful reparasyon pu Chagosyin, e parmi pu al ICJ. An Novam, 2010 LALIT nu fer manifestasyon protestasyon dan Port Louis kont prezans Laprinses Anne dan Moris, ki Britanik ti organize expreseman, exakteman enn mwa apre ki zot finn met anviger zot “Marine Protected Area” otur Chagos. Nu Premye Konferans Internasyonal lor Diego ek Chagos 2010, ki ti pe prepare pandan 18 mwa avan, ti ena lefe politik imedyat. (1) Dan lespas enn mwa Guvernman Moris, ansam ar presyon ki piblikasyon kab Wikileaks finn mete, ti fini al depoz so ka kont UK lor kestyon Marine Protected Area divan Tribinal Nasyon Zini. Ariv nu 2yem Konferans, mem kalite lefe politik imans. Sa Konferans osi, li ti pe prepare piblikman pandan plis ki enn an, nu gayn mem kalite lefe politik ki kwinsid ar li. Ariv 2yem Konferans, Guvernman Moris atraver Linyon Afrikin finn fek met ka divan Lasanble Zeneral UN pu al ICJ lor Chagos. Tu nu travay militan, enn travay furmi alabaz akote aksyon – petisyon, veye, let uver, let a lotorite, konferans – li azute ar lezot evennman pu ena lefe.


Kab Wikileaks Devwal kuma ONG Greenpeace Tom dan Pyez Inperyalist UK-USA


Par nu aksyon politik, nu finn anmemtan reysi expose kuma ONG fer enn travay bizar. Zot bar lespas lalit politik e, anmemtan, zot donn lespas pu UK-USA manevre pu kontinye zot seri krim pu anpes ena enn solisyon politik lor Chagos-Diego.


Alor, LALIT finn azir. Nu finn ekrir enn let uver a ONG lanvironnman Greenpeace, ar lekel nu ti deza ena enn long kontak (Zot ti pu mem amenn LALIT ek Chagosyin Diego dan lane 1999 dan zot bato Arctic Sunrise). Kan Greenpeace finn sutenir Park Marin ilegal UK, lor baz ki komkwa li pu bon pu lanvironnman, nu finn kritik li an piblik. Greenpeace pa ti remarke ena enn baz militer-nikleer USA ilegal lor Diego omilye sa Park Marin la. Li pa finn remarke ki sa lamer Chagos pa pu UK, me pu Repiblik Moris. Wikileaks inn expoz kuma UK inn manevre pu gayn sutyin muvman lanvironnman dan UK inklir Greenpeace par kareman trik zot. Greenpeace finn tom kareman dan pyez bann Leta inperyalist. E pa zis sa. Ziska ler li pankor vinn delavan pu fer so otokritik apre kab Wikileaks vinn piblik e pruve ki li ti tom dan pyez la.


Pa fini la. LALIT nu finn osi bizin ekrir enn let uver e pibliye li partu-partu pu kritik Human Rights Watch, enn lot ONG, ki so pozisyon danzere net. Li pe kareman negosye avek Guvernman UK lor drwa retur ek konpansasyon pu Chagosyin. Abe, ki li pe al fer? Chagos pa pu UK, alor ki li al negosye ar zot? ICJ fini statye. Me, li pa konpran. Li al re-donn UK kredibilite. Map UN fini sorti pu dir BIOT pa existe, me ONG Human Rights Watch, li rekonet BIOT, li? Linyon Lapos fini anonse li pa rekonet tem BIOT, me Human Rights Watch respekte suvrennte lor Chagos e Diego, mem li ilegal? E li pa truve ena enn baz militer, enn baz militer nikleer laba, e sa enn menas pu drwa imin? Dan nu let uver, nu dan LALIT finn explike kimanyer li ankor enn pyez. Depi 300 banane, leta Britanik pe instal pyez pu li gard so lanpir. Depi pre 100 an USA-UK pe instal zot pyez konzwin pu gard zot lanpir konzwin, e sa bann ONG pa truve? HRW pa finn mem remarke ki Nasyon Zini ek tu so bann instans inn fini zize, fini kondann UK so ilegalite lor so lokipasyon Chagos inklir Diego Garcia? Zot pa remarke? Asterla mem Guvernman Britanik pe fer enn swadizan konsiltasyon parmi Chagosyin kuma enn tantativ pu konturn verdik Nasyon Zini kont li pu kontinye so lokipasyon ilegal Chagos e pu li sey perpetye Baz USA-UK lor Diego dan Chagos. Abe, zot pa truve ki zot bizin pran omwin de stenn politik kler: 1) Ki UK bizin kareman sorti dan Chagos, inklir Diego Garcia, kuma ICJ inn dir li fer e kuma Lasanble Zeneral UN finn dir li fer. 2) USA-UK bizin kareman ferm zot baz militer ki konstrir lor later kokin alor li ilegal, e li enn menas pu lape e pu drwa imin mondyal. 3) Chagosyin bizin ena drwa de-retur dan enn Chagos ki re-inifye dan Repiblik Moris, kuma ICJ inn dir, e Lasanble Zeneral UN inn dir.


Me, non. Zot prefer tom dan pyez ki Leta inperyalis enn exper dan instale pu lorganizasyon ki anvi tom ladan. Mem nu averti HRW, zot ekrir nu enn let ondire zot pa finn lir, ubyin pa finn konpran nu let. Sa osi nu finn pibliye. 


Travay Nob, Travay Eroik Zurnalist dan Gaza pu inform Lepep Lemond lor Zenosid perpetre par Israel


Parey kuma Julian Assange avek so lekip Wikileaks inn permet lemond konn lor krim deger inperyalist USA, zurnalist dan Gaza pe permet nu kone lor zenosid perpetre par Israel kont Lepep Palestinn, enn zenosid avek zarm furni sirtu par USA. Larme Israel pe sistematikman viz e sistematikman tuy zurnalist dan Gaza, Palestinn pu pena temwin e pu lemond pa kone lor so krim zenosid ek lor so seri krim deger li pe komet dan Palestinn. Kumsa, zot bi se pu Israel ek USA kontinye dan mem inpinite dan lekel zot finn fonksyone depi 1948, pu 75 banane, vini-mem.


Dapre CPJ (Committee to Protect Journalists) lor so websayt, nu aprann lor komye zurnalist ek travayer media vize e tuye par Larme Israel dan so lager zenosider apartir le 7 Oktob 2023.


Finn ena 88 zurnalist ek travayer media konfirme mor. Ladan 83 zurnalist Palestinyin, 2 zurnalist Israelyin, e 3 zurnalist Libane. Finn ena 16 zurnalist blese, 4 zurnalist porte mankan, 25 zurnalist arete. Sa seki konfirme, kapav-et ena ankor su dekonb bonbardman IDF. Azute lor la ena diferan kalite atak, menas, siberatak, lasansir kont zurnalist. Ena mem plizir ka kot IDF (larme Israel) viz e tuy fami zurnalist, kraz biro zurnal, e kraz lakaz zurnalist. Tusala dan so tantativ pu tuf laverite pu ki li pena pu rann kont.


Laverite lor lokipasyon Palestinn par Israel pandan 57-an zordi pe expoze divan ka ICJ kont lokipasyon ilegal Israel. Bann lyin aktivist alabaz ant LALIT ek bann lorganizasyon dan Palestinn, kuma BDS (Nasyonal) dan Palestinn finn ede pu Palestinn met sa ka la. E LALIT finn milite pu Guvernman al depoze, ki li finn fer. Sa ka la, ki ti mete depi avan, pe derule dan Lakur amemtan Israel pe perpetye enn zenosid dan Gaza.


LALIT nu finn sutenir lalit Lepep Palestinyin depi nu lexistans akoz Palestinn reprezant sa mem “laliyn fraktir” dan larmatir inperyalist oksidantal ki Chagos-Diego reprezante. Nu truv sa interkoneksyon sa de pwin programatik, kan Palestinn e lerla Moris, e lerla Linyon Afrikin, al depoze divan ICJ kont lokipasyon Palestinn par Israel dan semenn ki fek pase. Plizyer lezot pei ki finn depoze divan ICJ pu sutenir Palestinn finn, zot osi, sit viktwar ka Moris kont UK lor Chagos.


Konn Laverite Permet nu Avanse dan lalit kont Konplo Inperyalism pu tuf Laverite


Tusala pu dir ki nu, parey kuma par milyon atraver lemond, ena enn gran det anver Julian Assange.


Li finn expoz krim kont limanite, kuma derasinnman forse Lepep Chagosyin. Manb LALIT nu finn siyn petisyon internasyonal pu liber Julian Assange e nu finn persiste pu dimann lapres lokal, zurnalist pu pran pozisyon lor liberte linformasyon, lor liberte pu dimunn kone. Parey kuma nu finn fer pu dimann zurnalist lapres lokal pu pran pozisyon lor zurnalist tuye par IDF Israel dan sa zenosid dan Gaza-Palestinn. Nu tu ena enn gran det anver zurnalist dan Gaza, e dan Wes Bank inklir Zerisalem Les, pu ki nu kone – omwin an parti -- ki krim Israel ek USA pe perpetre dan Palestinn.


Alor tu liye – lalit pu liberte lapres liye ar lalit kont baz, lalit kont kolonizasyon-ek-lokipasyon liye ar liberte dexpresyon.


E li akoz mobilizasyon politik lor pwin programatik ki anfindkont viz pu ena enn revolisyon sosyalist kot lape li baze lor egalite ek lazistis pu tu ki anfet amenn progre. Lalit kont Leta militarist, kont prodiksyon zarm ek kont lekurs zarm, lalit kont baz militer, lalit kont “konplex militaro-indistriyel”, lalit kont lokipasyon, lalit kont zenosid, li enn sel. Li enn lalit pu ki sa bann lafors klas kapitalist internasyonal, zot nepli kapav dikte azanda politik. E li enn lalit ki obliz nu liye tu so laspe ansam dan enn “tu” si nu ule fer progre. Nu lennmi, li gran. Me, li pe kumans degringole. Nu ena zis nu koerans politik, e potansyelman tu sa klas oprime dan lemond, kuma nu lafors. Nu bizin mobilize avek sa an-vi. E, kan klas dirizan mondyal kumans sibir tu kalite kontradiksyon intern, lerla klwazon ant tu sa diferan lalit la, zot grene, e buku dimunn enn sel ku kumans truv kler. Nu petet dan enn tel lepok.


BK, pu LALIT


Not: Resers depi lor Website LALIT


(1) “Even before the [2010 LALIT International Action] Conference Declaration has been submitted to the Minister of Foreign Affairs, but after press reports and radio bulletins on the Conference, Mauritian Prime Minister Navin Ramgoolam announced, the day after the Conference ended, that the Government is no longer going to just hold ‘talks’. He accused the UK Government of being ‘liars’, ‘hypocrites’ and ‘tricksters’. He has announced that the Mauritian Government will call for IAEA inspections under the Pelindaba Treaty, as the Conference Declaration called for it to do, and has announced a form of Regional Assembly for Chagos similar to the one for Rodrigues, another demand of the Conference. He for the first time, and using language used in the Conference, accused the British Government of a ‘crime against humanity’ for the forced deportation of the Chagossians. Speaking of the ‘Marine Protected Area’ that the British Government has implemented in Chagos but excluding Diego Garcia, the Prime Minister said, ‘Diego Garcia houses nuclear submarines, and there are warships there. When a nuclear bomb explodes one day, that’s OK by them. War ships are there polluting the sea in the region, that’s also OK by them. Then they say they will protect fishes and corals. Fish and coral are more important to them than people. We will not accept this!” (written up on lalitmauritius.org in the News section archive of 10 Nov 2010)