11.02.2024
Mem apre ICJ inn statye ena enn ka prima facie kont Israel pu zenosid, e finn dimann Israel pu aret tuy Palestinyin, Prezidan Biden pe ankor kontinye arm Israel, finans Israel, bak Israel. USA so anbasader dan Nasyon Zini Thomas-Greenfield pe ankor angaz li pu veto Rezolisyon Konsey Sekirite kont Israel – mem apre ruling ICJ. Konplisite dan zenosid pena limit. Me inpinite inn kase. E nu bizin expoz li. Nu bizin aret sa zenosid la.
Tu seki USA swazir pu fer fas a zenosid par Israel – li devet inn fer u perplex kan u tann sa lor TV – se pu inpoz sanksyon ekonomik lor kat mizerab, individi sitwayin Israelyin dan West Bank.
Li pe akiz zot “vyolans kolon” e menas zot “portmone” andeor Israel. Finalman, USA pe adres expropriasyon ilegal later, mem si li dan enn fason patetik e sinbolik.
Anfet vyolans kolon inn vinn buku pli epuvantab asterla.
Akoz vyolans kolon depi Oktob, sez kominote Bedwinn antye finn forse pu kit zot later dan West Bank, e ankor buku plis fami Palestinyin ki avan finn forse pu kit zot lakaz dan vilaz West Bank and Les Zerizalem. Kolon asterla pe arme par Leta Israel, avek zarm furni par Biden. Alor, li pa etonan Biden pe reazir.
Me, kifer sanksyon zis kat individi? E sa arive, mem apre ICJ finn statye ena enn zenosid “plozib” pe komet avek zarm Amerikin, u kapav poz u lakestyon?
Ala rezon. Inpe listwar resan pu neseser.
Barack Obama, kan li ti Prezidan Lamerik, ti pran enn aksyon kuraze konsernan Palestinn: so anbasader dan Nasyon Zini finn abstenir pu enn fwa dan Konsey Sekirite lor enn Rezolisyon kot kondann Israel. USA inn abstenir lor enn Rezolisyon “pu tutswit aret tu konstriksyon koloni dan West Bank, inklir Les Zerizalem.” Kumsa, enn Rezolisyon baynding Konsey Sekirite ti vote. Sa Rezolisyon baynding la ankor tuzur anviger. Obama ti azir de zur avan Nwel 2016 e li ti kit prezidans 30 zur apre. Alor ki Biden pa pe respekte Mezir Dirzans ICJ kuma “baynding” malgre zot efektivman baynding, paret li pe ezite pu defye sa Rezolisyon Konsey Sekirite la. Biden dan enn gran panik. Ki pu arive, si li kuma Prezidan kupab pu vyol enn Rezolisyon Konsey Sekirite? Deza, li sirman pe tranble kan li pans lor so konplisite dan zenosid, baze “selman” lor zizman pli ot lakur Nasyon Zini. Ena prizon ladan pli divan pu li ek so o-fonksyoner.
Problem la se Biden avek so bann chatwa Oksidantal finn resevwar enn warning an ekri depi 800 o-fonksyoner dan form enn petisyon formel pu dir seki zot pe fer dan Gaza li kont lalwa. Li al kont konsey profesyonel ki zot finn deza donn sa bann dirizan la, zot dir. O-fonksyoner dan USA, Gran Bretayn ek Lerop finn warn zot dirizan politik an ekri lor “vyolasyon grav lalwa internasyonal, krim deger e mem netwayaz etnik e zenosid” kan zot fasilit kondwit Israel dan Gaza. Zot akiz Israel li pe azir san “okenn limit” dan so invazyon Gaza ki finn provok par dizenn milye lamor sivil ki ti kapav evite, e dan so blokaz delibere led “ki pe menas santenn milye sivil avek lafaminn ek lamor lant.” Zot dirizan bizin “aret deklare an piblik komkwa ena enn rasyonal stratezik ek defandab deryer loperasyon Israel. Zot fors zot dirizan pu aret sutyin militer e inplemant enn sese-lefe pu permet furni plis led a Palestinyin.
Anmemtan, pu agrav risk purswit legal kont lider Eropein, nu lir dan EUobserver, anplis de sa petisyon la, “ena plis ki 1,500 fonksyoner finn siyn enn let warning a lider blok Lerop lor zot obligasyon legal pu kontribiye pu lape, pu protez drwa imin – inklir drwa zanfan – e pu asire lalwa internasyonal pe aplike dan Gaza, kuma enn siyn sa koler agrandisan e disansyon a linteryer bann institisyon Brixel lor politik blok la [Linyon Lerop]”. Let la finn avoye a Alexander de Croo, premye minis Belzik ki ti ena prezidans Linyon Lerop avan Some Linyon Lerop le 1 Fevriye.
Sa bann petisyon fer sak enn dirizan individyelman kuma Biden, Scholz, Sunak e Macron expoze a posib purswit kan zenosid arete. Zot konseye legal ek politik finn piblikman disosye zot depi polisi ki rann sakenn ant sa bann dirizan responsab e expoze.
Nu bizin expoz zot. Samem kifer li telman inportan pu met presyon lor Moris pu li zwenn dan ka Sid Afrik kont Israel pu zenosid. Mem kan nu kontinye nu lavi tulezur – okip nu fami, okip nu lisyin uswa sat uswa zwazo, e okip seki pli zenn, seki byin vye, seki malad e seki muran, mem kan nu pe al enn maryaz uswa enn laniverser.
Ena retonbe ki afebli Israel. Preske enn demi milyon (470,000) Israelyin finn kit Israel depi Oktob. E pena siyn zot ena lintansyon returne. Sa ule dir zot pa dakor avek leta Israelyin e pena lespas dan sosyete Israelyin pu seki pa dakor, alor zot pe kite. Me nu ena pu azir pu sov lepep Palestinn, dan Gaza an partikilye.
Lindsey Collen, pu LALIT. Vandredi 9 Fevriye 2024
Tradir par BK avek kudme AA