Zenosid Blog 27 – Lor Sanzman dan Balans Defors
31.01.2024
Tu pe anmemtan sanze lantman ek vit-vit. Parfwa lant e lerla vit-vit, lezot fwa tulede anmemtan. Lapli inn tonbe, tipti grin pandan siklonn Belal kinzenn dernye, komsidire sanzman lant gut-par-gut, amezir dilo akimile deryer enn miray konstrir isi-laba, lerla miray asontur defonse e kree linondasyon ki ranpli drin natirel ek drin kinn konstrir e deborde kuma toran ver lamer, pas dan ek atraver lakaz, biro, lizinn, parking, Caudan Waterfront. Seki inn pran letan pu batir dusman-dusman, enn sel kut vinn enn inondasyon danzere. Kot biro LALIT dilo inn mont 5-pye oter andan redsose batiman, kan Lasanble Dedye so miray akote finn defonse, e tu dilo akimile pa finn truv enn sime pu sorti pu ale akoz enn imans miray beton-arme konstrir par Guvernman otur shelter Oasis deryer batiman LPT kot LALIT ete. E tu sa dilo la, avan li fer enn inondasyon, finn tonbe gut par gut. Alor, mem avan global warming koze par kapitalist zot polisyon indistriyel planet, ena enn problem lor blok pasaz natirel dilo seki dan Kreol nu apel kur-do. Kur-do existe akoz dilo tultan rod galup ver zot. Nu sosyete pa kapav blok zot.
Me, sanzman lant ek sanzman enn-sel ku travay ansam, kuma nu finn truve pandan inondasyon.
Li parey kumsa, ena lepok dan listwar politik, usi.
Dan lemond pu lemoman nu truv nu dan sa kalite lepok la. Lepep Palestinyin inn derasine par lafors depi zot later, parfwa vit e par santenn milye kuma an 1948 ek 1967, e lerla lantman, sanses ziska zordi – par kolonizasyon Zionist ek Leta Israel avek baking kapitalist Oksidantal. E pandan 3 mwa depi Al Aqsa Flood, Linondasyon Al Aqsa, atak lant kont Palestinyin finn ankor enn fwa akselere. Popilasyon Palestinyin dan Gaza, deza trwa-kar parmi zot se bann fami refizye depi 1948 vini mem, finn deplase, de u trwa fwa, ena plis fwa, ver enn ti but later dan Lesid Gaza, e menase avek enn masak anmas akoz IDF pe zet bom lor zot, uswa menase avek expilsyon ver dezer Sinai dan Lezip. Sa finn deza arive avan. Palestinyin dan West Bank e Les Zerizalem finn perdi zot later, zot lavi, zot liberte a enn vites akselere depi le 7 Oktob. IDF reyd zot lakaz, dinamit zot lakaz, detrir zot lakaz, anprizonn fami antye, buldoz sime pu kup dilo ek elektrisite, e koloniz ankor e ankor plis andan dan Palestinn, deplas popilasyon e fors zot kite-ale. Enn kolonyalism dominan ki ankor kontinye benefisye benediksyon USA ek Lerop ziska zordi, an lane 2024. Wi, nu pe viv enn zenosid perpetre avek larzan, armaman, e volonte politik Joe Biden, Rishi Sunak, Emmanuel Macron e Olaf Scholz ansam avek marsan zarm deryer zot.
Nu bizin aret sa. Nu, sakenn ant nu, ena enn rol politik dan aret sa.
Omwin asterla, nu pe kone lor la. Nu tu pe temwin. Li difisil pu vinn niye apre sa. Li difisil pu turn nu ledo a bann orfelin, tu sa mor antere dan lafos apenn ena ase profonder, e tu seki pe tranble avek terer mem kan zot lekor pe kriye pu enn buse manze ek inpe dilo akoz Leta Israel finn kup furnitir dilo ek manze.
Gaza, sa parti Palestinn ki dan enn leta-desyez 17-an inpoze par Leta Israel, finn temwin sufrans Palestinyin e zot lalit pandan sa 17 long banane. Gaza inn vinn enn kan konsantrasyon, dan veritab sans sa mo kan konsantrasyon. Israel inn pus Palestinyin pu konsantre laba, e asterla pe fors zot pu konsantre dan rezyon Rafa dan Gaza. Sa fason anserkle popilasyon par dizenn milye, par santenn milye, par milyon, li enn zenosid pe perpetre divan nu lizye. Anserkleman, ferme andan enn tipti plas, bonbarde, e afame. Eski enn Leta kapav fer pli pir ki Leta Israelyin? Wi, kitfwa sa bann leta ki finans li, arm li, defann li, kuver pu li, e servi zot Veto dan Konsey Sekirite zot pli pir?
Kan Hamas ti kas miray leta-desyez ki Israeli Defence Force kontrole avek zot lekipman elektronik plis sofistike ek otomatik dan lemond, e kas miray la dan 40 plas, nu pe aprann asterla li anfet 40 bresh dan sa miray la e non pa 29 kuma nu ti kwar avan, enn sel kut li vinn kuma ladig inn defonse.
E nu tu pe truv sanzman enn sel kut.
Defans Leta Israel inn ekrule. Larme IDF pa ti kone ki pe arive. Zot kominikasyon inn kupe. Tu zot lekipman elektronik inn detrir. Kelke milye zom Hamas inn infliz enn defet kont sa onz baz militer ki kontrol sa miray leta-desyez, inklir so baz militer prinsipal dan Erez. Zot finn tuy kelke santenn solda e finn pran enn-de duzenn prizonye, pu servi pu larg Palestinyin depi anprizonnman ilegal Israelyin. Sa ti Hamas so bi militer. Finn usi ena sivil finn mor pandan sa inkirsyon la, Lotorite Israelyin finn reviz zot sif nonb mor a inpe plis ki enn milye – solda ek sivil. Par santenn finn tuye, asterla pe al ariv kone e IDF mem pe admet – kan misil dife-lanfer depi Elikopter Apache IDF inn tire kont baz Erez ek kont veykil hayjak depi konser ki ti pe sarye prizonye sivil Israelyin pu return Gaza, osi byin kan tenk IDF tire lor bann lakaz, tuy tu seki andan, Israelyin ek Palestinyin – amezir li re-pran kontrol lor parti Israel anvahir le 7 Oktob.
E dan so replik, Leta Israel inn vinn fuka. Li finn desene dan enn laraz ek enn vanzans deranze. Li finn larg mansonz ek propagann komkwa ti ena “dekapitasyon 40 tibaba”. Pena okenn tibaba finn dekapite, asterla zot pe admet. Zot finn larg mansonz komkwa finn ena vyol an-band. Okenn ka vyol pa finn sutenir par temwanyaz viktim u mem mansyone dan enn kit lanket formel. Propagann lor “bril vivan” finn teyn akoz li for probab dife-lanfer misil IDF ki finn kalsinn tu sa bann loto nu finn truve dan zimaz depi konser. Me, IDF finn alimant langaz zenosider, e dan so siyaz, finn tuy 25,000 Palestinyin dan enn frenezi zenosider, sirtu fam ek zanfan. IDF inn bles plis ki 50,000 e inn kit kitfwa ankor 10,000 anba dekonb bonbardman. Asterla, par expre, Leta Israel pe literalman anserkle, uswa puse par lafors, preske 90% popilasyon Gaza, lor enn tibut later pre kot Rafah Crossing kot ena pasaz avek Lezip. Leta Israelyin so lintansyon se pus Palestinyin andeor Gaza. E li finn piblikman menas pu afam zot, pu provok zot lamor par lepidemi pu al pli vit avek so plan. Tu dimunn kone lor sa zenosid pe derule la, mem amezir li pe anpire. Zordi, li nepli posib pu demanti, pu niye, mem si USA ek Lerop pe ankor sey dir pena zenosid.
Me ka guvernman Sid Afrik inn mete divan ICJ finn gayn enn zizman preske inanim. Sa zizman la fer tu tantativ pu niye ki pe ena enn zenosid vinn kuma enn fars trazik. ICJ finn solonelman e an lakorite prononse li plozib ki Israelyin pe komet zenosid kont popilasyon Gaza. Lakur dir ena enn risk irzan e enn risk iminan enn zenosid. Lakur finn kareman ordonn Leta Israelyin pu aret tuy Palestinyin, aret bles Palestinyin, e aret detrir mwayin sibzistans Palestinyin e aret andomaz zot mwayin reprodiksyon zot sosyete. Lakur finn dimann Leta Israelyin pu pran aksyon kont retorik zenosider, ki bann ziz ICJ finn site, parmi so bann lider ek partu dan so sosyete. Alor, lider USA – e lider Lafrans, UK ek Lalmayn – ki pe furni leta Israelyin armaman ek zarm inn vinn su sirveyans pu zot aret et “konplis” dan zenosid. Biden, Blinken ek Austin pe deza ena pu fer fas a ka dan lakur USA pu zot konplisite. Asterla zizman ICJ inn vinn azut so pwa.
Tu finn sanze. Loksidan an kriz. Sa vye proze kolonyal, kan asterla nu get so lepase, pe expoze pu so zenosid pandan plizyer syek, amezir nu temwin sa zenosid dan 21em Syek.
Israel ek Loksidan pe invant kont-atak, mem amezir li pe ebranle su sok.
Israel finn intansyonelman asiz lor enn alegasyon ki li finn rann piblik zis apre zizman ICJ, kot ena enn 12 dimunn parmi 30,000 anplwaye UN dan Gaza (dan UNRWA - United Nations Relief and Works Agency pu Refizye Palestinn dan larezyon) finn dan kit fason inplike dan inkirsyon Hamas le 7 Oktob, e sa finn vinn pretex pu enn duzenn guvernman Oksidantal pu partisip dan zenosid atraver sispann zot kontribisyon dan sa fon UN la. Ki kalite reaksyon bizar! E asterla USA pe fer lemond antye vers zot larm krokodil lor stasyon TV li kontrole lor lamor 3 solda USA, trwa – wi, nu kapav trist par zot lamor, mem si zot solda adilt – me sa bann mem stasyon TV pa vers enn larm amezir zanfan ek zenn pe okipe avek anter zanfan ek tibaba Palestinyin par duzenn sak zur dan lafos apenn ena profonder, fuye dan later sable avek zot prop lame kuma zuti, pu anter zanfan ek tibaba masakre avek sanfrwa par Israel avek armaman USA.
Sanzman inn vini lantman, antretan, onivo mondyal amezir dimunn finn, tipti grup par tipti grup, inklir LALIT ek Muvman Sindikal Repiblik Moris e “Solidarite Morisyin Avek lepep Palestinn”, finn gard lor azanda lalit lepep Palestinyin. Ragini Kistnasamy e Alain Ah Vee finn al donn kudme ansam avek Palestinyin su lokipasyon militer Israelyin, e finn temwin lavi ek lalit lepep Palestinyin su lokipasyon militer Israelyin. Sa finn permet nu konpran realite lor terin dan Palestinn okipe.
E asterla, balans defors inn kumans sanze drastikman. Asterla tu dimunn okuran. Konesans li liberater. Asterla li nu devwar pu fer nu Guvernman kas lyin avek Guvernman Israelyin. Nu pa kapav gard relasyon diplomatik u komersyal avek enn pei ki vresanblab pe komet zenosid, kuma bann ziz ICJ finn formil li. Nu ena enn obligasyon, enn obligasyon legal, pu anpes zenosid. Sa but nu ena pu fer se fer nu guvernman sispann tu lyin. Anu tu travay lor la. Mem amezir nu retabli depi siklonn e inondasyon. Nu ena pu izol Israel e USA.
Parmi lepep Israel, ena alye Palestinyin. Nu ansam avek zot. Dan USA, asterla ena 67% ki anfaver enn sese-lefe (dapre Sondaz Harvard CAPS) mem si antretan zot Guvernman pe kontinye furni zarm Israel.
Zenn Amerikin sutenir Palestinyin. Sa sanzman la finn arive malgre lobi masif ki finn rasanble larzan defi diferan zar kapitalist dan enn monstriozite apel “AIPAC”, “American Israeli Public Affairs Committee”. Limem sa lorganizasyon Zionist prinsipal dan USA, e li organiz par duzenn manb eli Kongre dan Parti Demokrat e dan Parti Repiblikin pu vizit Israel, pu donn enn lexanp. Baz sosyal Zionism USA li sirtu, e kontrerman a seki dimunn ti kapav kwar, Evanzelik Kretyin, ki ena enn krwayans bizar komkwa Zezi pu returne kan Zwif pran kontrol totalite Palestinn, e usi, kuma u kapav atann, sa bann grup kominote Zwif ki travay anfaver kolonizasyon Palestinn, enn muvman prezan depi plis ki 100-an. Me larzan AIPAC li kapital Amerikin. Li sirtu kapital depi lindistri armaman e lindistri “sekirite”. Sa kalite fon masif, ti ilegal avan, inn vinn legal an 2010 apre zizman Lakur Siprem dan ka Citizens Unite, kot permet kapitalist pu brayb manb Kongre, politisyin a tu nivo, e lor enn lesel masif san li vinn ilegal. Sistem lobi – enn sistem deza moralman kestyonab – kumsa an 2010 finn desene. Tu lobi – lobi petrol, lobi armaman, lobi farmasetik, lobi pestisid – tu vinn fu, e institisyon politik USA rant dan enn puritir avanse buku plis ki avan. AIPAC form parti ladan, e ziska ler li finn resi gard enn kontrol sere lor kazi totalite politik meynstrim atraver mwayin kuma vwayaz gratis, atraver grup edikasyonel e finans kandida pu poz kont kandida avek lide degos. An Desam, enn media onnlayn dan USA apel The Intercept inn pibliye dokiman avek dediksyon tax buku parmi bann donater sekre ki finans biye pu manb Kongre an esanz pu “vwayaz” kuma NGO e Sindika apel li. Tutfason, tusala pe arive depi plizyer lane.
Aster li nu tu nu responsabilite pu fors Guvernman kas tu lyin avek Leta Israelyin, kumanse par kas tu lyin diplomatik, e kas tu kontra avek guvernman uswa para-etatik. Sinon lider dan Guvernman e tu lezot dan Leta kapav retruv zot pe vyol lalwa.
Lindsey Collen, pu LALIT. Mardi 29 Zanvye 2024
Tradir par BK avek kudme AA
