Linondasyon Belal dan Gran Rivyer Nord-Wes – Ki li ule dir?
26.01.2024
Omilye zenosid ki pe perpetre kont lepep Palestinn, finn ena anmemtan enn gran linondasyon pandan Siklonn Belal ki finn afekte plizir landrwa Moris, inklir Gran Rivyer Nord-Wes otur Kanal Dayot setadir Larivyer St. Louis.
Dan sa lartik la, nu pu partaz seki finn arive anterm linondasyon le 15 Zanvye 2024, e enpe listorik ki amenn ziska la, depi pwindevi bann lorganizasyon ki servi batiman Ledikasyon pu Travayer (LPT) dan GRNW, sirtu LALIT, Muvman Liberasyon Fam, Fim Klib, grup exersis, ek enn seri Fron Komin ek travay militan ad hoc.
Seki finn arive, se dilo linondasyon kan pon Kanal Dayot deborde finn fer dilo monte 5 pye oter andan dan batiman LPT, dan so redsose. Anfet, apre LPT so ka Lakur Siprem kont Guvernman an 2013, anplas gayn enn zizman pu Leta kas miray otur OASIS deryer batiman LPT, kuma LPT ti revandike, finn gayn enn zizman pu Guvernman met enn dodann dan lantre LPT plis enn “sluice-gate”. Sa finn fer dilo, kan Larivyer St. Louis deborde, al ranpli dan Lakur Legliz Misyon akote LPT, monte, monte, monte, ziska so miray, kuma enn sel pan 25-met longer, 2 met oter, finn kase kuma enn ladig kase, e finn rant gran-vites dan nu lakur ek dan nu batiman. Byin danzere. Alor, kumsa dilo finn rant 5 pye oter andan. Li finn enn dezast pu linprimri LPT, total loss, pu labutik liv LPT enn dezast, lasal reynion pu tu lorganizasyon ki servi li tu meb fini, e enn parti arsiv LALIT detrir.
Dan nu mesrum ek lakwizinn, ki enn pye pli ba, dilo ti monte 6 pye. Ena tuzur mark lor miray pu temwayn sa nivo linondasyon andan ek dan lakwizinn.
Alor, zordi apre 11 zur, avek mobilizasyon enn 35 dimunn sakenn so kudme, nu finn tir tu meb rwine ek tu dokiman rwine, zete. Seki nu ti oblize zete ti fer 3 vwayaz gro kamyon. Nu finn lwe enn Bobcat pu tir labu otur batiman – avek 12 dant nu pe fer travay ris labu. Sa ti fer 2 gro kamyon labu. Trwa manb komite LPT fini fer deklarasyon lapolis, kuma sipoze pu enn tel zafer. Nu pena okenn lasirans, alor nu pa pe ekrir sa lartik la lor kestyon larzan lasirans. Nu pe ekrir lor kimanyer sosyete Moris anzeneral pu bizin fer fas bann tel kriz – kot ena enn melanz ant lefe alonterm sanzman klima akoz sistem kapitalist so destriksyon ek polisyon lanvironnman ki pe anmemtan amenn siklonn pli sever ek linondasyon pli grav, anmemtan mont nivo lamer, e lefe pli resan devlopman sovaz anterm bus tu kurdo natirel, enn apre lot, malgre protestasyon pandan 25 an depi lorganizasyon kuma nu-mem, ek lezot osi.
La, apre Belal, nu pe pran desizyon pu kite. Nu pe kit landrwa GRNW.
Nu pe “maygreyt”, pu servi langaz dizital ki sorti dan langaz zwazo. Pu pa dir evakye depi sa zonn la.
Antretan nu pe kontiyn sap dokiman – par enn metod ki nu finn aprann apre gran flash-flood 30 Mars 2013 – e pe opere tanporerman depi premye letaz – dan horl LPT lao. Nu pe reflesi kimanyer kumans deza desantralize. Komite Santral LALIT pu petet re-kumans zwenn dan lakaz manb aturderol, kuma lontan. Komite MLF deza abitye ar sa pandan buku lane. LPT fini deside pu ferm prodiksyon liv, anterm prinnting ek distribisyon, e pu re-fokes lor so bi prinsipal, setadir literesi ek promosyon langaz maternel, tulde avek bi pu emansipasyon klas travayer. E kan enn dant nu lorganizasyon fer kit evennman, nu pu lwe, kuma dayer nu fer parfwa. Dayer, deza ena sa tradisyon la dan tu sa trwa lorganizasyon la. Fim klib pu bizin reflesi kan li zwenn kimanyer kontinye.
Apre tu, lafors nu trwa lorganizasyon, li sirtu sak lorganizasyon so bann kad. Enn kartye zeneral finn byin ed LPT, LALIT ek MLF dan lepok zis apre enn gran up-turn dan lalit deklas, e finn ede pu avans klas travayer so lalit pu sosyalism. Me zordi dan enn down-turn, li mwin inportan, e kan kartye zeneral truv dan enn zonn linondasyon, li riske vinn enn kontrint, e mem enn danze.
Lekter pu kontan kone ki LPT ti amenn enn kanpayn vizavi lotorite pandan plis ki 20 an lor danze debordman dan sa but otur Kanal Dayot la.
LPT finn ekrir enn seri let, petisyon ek revandikasyon depi omwin 2002, kot nu finn ekrir RDA, Minister Infrastriktir Piblik, Minisipalite Port Louis, Minister Lanvironnman, etc, etc. E finalman, kan Guvenrman li-mem finn eriz enn miray 4 met otur so Oasis Centre deryer batiman LPT, e kareman bus enn kurdo natirel (ki ti sulaz Kanal Dayot depi tultan). malgre nu protestasyon, petisyon, let, mem enn ka Lakur Siprem, nu pa finn reysi obliz Leta get problem dan enn fason olistik.
Seki bizin se pu etidye landrwa – kuma Port Louis, enn kote, ek GRNW otur Kanal Dayot, lot kote -- anterm tu montayn ek lakolinn, e kot so dilo linondasyon ti ale natirelman lepok avan e kapav re-liber so sime. Sa inplik travay kase-demoli buku konstriksyon batiman ki finn erize dan enn fason ireflesi.
E si li pa posib pu kontiyn reste ubyin opere depi enn landrwa, Leta bizin organiz pu evakye tu abitan ek lorganizasyon ek lantrepriz ki afekte.
Ala nuvo realite ki sistem kapitalist finn, e pe kontiyn, etablir. Natirelman, nu bizin anmemtan lite pu sanz sa sistem kapitalist anarsik, anti-demokratik, ek anti-lanatir.
Tusala pu explik lekter websayt LALIT ek Facebook, ki finn arive dan kartye zeneral sa trwa lorganizasyon la dan dernye kinzenn.
Lalit kontiyne!
Siyne: LALIT, LPT, MLF, le 26 Zanvye 2024.
