Inperyalis UK-USA Konplot Nuvo Versyon Ansyin “Plan B” pu Diego Garcia-Chagos
23.01.2024
Le 19 Desam 2023 lor websayt Parlman UK, nu aprann komkwa so Komite apel Foreign Affairs Committee’s Sub-Committee on Overseas Territories pe lans enn “lanket” parmi Chagosyin. Zot pu kolekte temwayaz ek evidans lor langazman Gran Bretayn dan British Indian Ocean Territory (BIOT).
Ki sa vedir? Ki sa inplike? Ki zot pe konplote de nuvo? Rapel ki rol UK dan listwar Diego Garcia, li enn seri konplo surnwa, enn apre lot, ki res kasyet kuma “sekre deta” pu 50 an. Lerla ki gayn prev kont zot pu zot konplo! Lerla gran-gran ziz, dan gran-gran Lakur Lazistis dan UK expoz zot konplo 50 an avan pu seki li ete: konplo inperyalist.
BIOT, rapel, li samem fabrikasyon kolonyal kree par Gran Bretayn kan li demantel Chagos depi teritwar pei Moris an 1965 zis avan Lindepandans. BIOT ti ilegal depi tultan. Lezot pei dan lemond zame finn rekonet li, apar USA ek UK. E, ariv 25 Fevriye 2019 apre buku banane tu kalite lalit, Lakur Internasyonal ICJ finn fini dekret BIOT ilegal dan so zizman ki donn “Lopinyon” Nasyon Zini so pli gran Lakur, ICJ.
E, zordi an Desam 2023, Gran Bretayn ena tupe persiste avek so BIOT? Li persiste avek so lokipasyon ilegal Chagos e li kontinye persiste lwe Diego Garcia ki pa pu li, pu permet USA kontinye ena enn baz militer-nikleer lor teritwar Moris. UK ek USA pe azir kuma “Leta Bandi”, pe avoy lalwa internasyonal enn gran promne. Purvi zot gard zot baz militer, zot avan-fortres lor Diego Garcia, pu zot trale lager ilegal, sirtu odetriman lepep Mwayen Oryan.
Pli pir. Swit-a Zizman ICJ, ariv 22 Me 2019, Lasanble Zeneral Nasyon Zini pran enn vot masiv kont UK-USA pu zot aksyon ilegal. UN kondann UK, donn li enn dele 6-mwa pu li ek so konplis USA, kit Chagos, ale. Ar zot ti ena zis atol dan Pasifik, Israel, Ostrali ek Laongri.
Apre sa, zizman ITLOS an Zanvye 2021 inn rann sa vot Lasanble Zeneral baynding lor tu pei.
Zordi, plis ki 4 banane plitar, UK-USA tuzur pe okip Chagos-Diego Garcia militerman e an flagran deli vyol lalwa internasyonal lor dekolonizasyon.
Pa zis sa, UK-USA pe tripot enn nuvo plan pu relev sa ansyin “Plan B” zot ti tultan garde, setadir pu konturn lalwa internasyonal e pu sey donn enn sanblan verni legalite. Zot viz pu fer enn referenndem ilegal kuma enn tantativ pu maske zot krim. Kumsa zot pe viz kree enn nuvo “kad legal” pu kasyet zot ilegalite. [Pu plis detay serch “Plan B” + Chagos www.lalitmauritius.org]
Asak fwa ONG otur Single-Issue vinn Alimant UK-USA so Ansyin Plan B dan so tantativ pu Gard Kontrol lor Diego Garcia ek Chagos an-antye
ONG “Greenpeace”, Park Marin Ilegal ek Prev dan Kab Wikileaks UK-USA
An 2010, dan sa moman presi kan LALIT pe fer bild-ep ver nu “Konferans pu Aksyon Internasyonal lor Diego-Chagos”, ki Guvernman Britanik fer? Li lans enn “konsiltasyon piblik” Nov 2009 a Mars-2010 dan UK osi byin ki dan Moris parmi Chagosyin lor so plan pu fer enn Park Marin anba sapo enn rezo lorganizasyon lanvironnman, apel “The Chagos Archipelago: Its Nature and the Future”. Sa nuvo lanket bidon ki fek anonse an Desam la, li byin resanble sa lanket avan la dan sans ki li pe tuzur sey kasyet, sey maske, konplo inperyalist UK-USA pu kontinye so minmiz ilegal, e dekrete ilegal, lor Diego-Chagos.
An Avril 2010, UK dekret enn “Marine Park Area”, enn espes Park Marin otur Chagos. Gran lorganizasyon lanvironnman, Greenpeace, ti al tom direk-direk dan pyez inperyalist ekolozik Britanik.
LALIT ti finn denons Greenpeace so pozisyon single-issue kot li pa finn remarke ena enn baz militer-nikleer ki prodir enn polisyon imans net, enn baz USA o-bon-milye sa swadizan Park Marin UK ilegal la. Greenpeace pa finn remarke sa Park Marin ilegal vyol Lalwa Drwa Lamer. Greenpeace pa finn remarke ki Park Marin al vyol Trete Pelindaba lor enn Lafrik San Zarm Nikleer.
Alepok, gran zurnalist Julian Assange, ki zordi dan prizon Britanik avek enn menas extradisyon ver USA akoz li finn rann piblik bann kab sekre inperyalist USA. Parmi sa bann kab ki Julian Assange avek so lekip Wikileaks ti rann piblik, ena kab ant UK-USA ki ti prezante dan Lakur Britanik kot finn devwal zot konplo konzwin pu dekret sa Park Marin la avek bi pu anpes drwa retur Chagosyin dan Diego ek totalite Chagos. An 2015, enn premye ka ti loze par Guvernman Ramgoolam divan Lakur Drwa Lamer. Zizman finn deklar sa Park Marin la ilegal. Greenpeace ti dindon delafars. LALIT ti ena rezon. Greenpeace ti ena tor.
[Pu plis detay kapav get Let Uver Ram Seegobin “Open Letter to Greenpeace not to Fall into UK Trap” date le 10 Fevriye 2010. Kapav usi serch Greenpeace, Wikileaks, UNCLOS, MPA lor nu websayt.]
Zordi ONG “Human Rights Watch” Tom dan mem zar Pyez UK lor Diego-Chagos
Le 5 Zanvye 2023, LALIT nu ekrir Human Rights Watch (HRW). Get nu let lor nu websayt “Urgent Open Letter to Human Rights Watch – Be Careful not to Fall into U.K. Trap on Chagos Issue!” kot nu prevenir HRW pu pa kontinye anfonse dan pyez inperyalist UK pe instale. Nu dir zot pe fer mem erer Greenpeace, par get zis “single issue”. Zot pe avans konplo UK-USA.
Kan nu get seki ena dan sa nuvo “Lanket” ki UK inn lanse an Desam 2023, nu truv kimanyer ONG ki konsantre zis lor single issue, zot asak-fwa prepar terin pu tu kalite konplo inperyalist, e lerla zot alimant konplo la.
Dapre kominike sa Su-Komite Parlman UK la, zot pe kolekte temwanyaz e evidans an-ekri lor langazman Guvernman UK vizavi diaspora Chagosyin, pu kan li desid lor lavenir BIOT, e lor fon Guvernman alwe pu sutenir kominote Chagosyin. Abe, BIOT ilegal. Li pena okenn rol a zwe ladan.
Azute ar sa, Su-Komite Parlman UK, li ule gayn temwaynaz lor ki posib konsekans si Guvernman UK pa tom dakor avek Repiblik Moris pu rann Chagos. Ondire, zot ule temwayaz lor kimanyer persiste ar enn konplo ilegal, ki ICJ fini dekrete ilegal, e ki UNGA fini dekrete ilegal.
Sa “lanket” ek so apel pu temwaynaz usi kuver linportans stratezik zordi, e dan lefitir, BIOT osi byin ki linportans pu lanvironnman Chagos. Ala nuvo versyon sa ansyin “Plan B” UK revinn lor latab. So Plan B depi tultan, se pu konturn lalwa internasyonal ki dir, kan enn pei gayn so lindepandans, tu referenndem, tu konsiltasyon, tu lanket, li bizin anver koloni an-antye, setadir tu abitan koloni Mauritius an 1968. Pa gayn drwa swazir enn but, e koz gran gran koze “oto-determinasyon” lor enn but enn teritwar. Sa, ICJ fini deside dan ka Chagos.
Alor, UK pe anfet donn enn klak a tu sa bann lorganizasyon kuma Greenpeace ki get zis kestyon lanvironnman e kuma HRW ki get zis kestyon drwa imin Chagosyin. Anfindkont, UK reysi fer zot azir kuma enn kal ki retard lalit pu lape mondyal. Zot furni minisyon a inperyalist pu kontinye avek zot azanda militer. E anmemtan zot rod kas Repiblik Moris an morso.
Dan LALIT, nu finn mintenir nu 3 demand ki finn inifye lalit Diego-Chagos, e nu finn fer li lor plis ki 45-an:
Bizin dekoloniz Lafrik! Inklir Repiblik Moris, ki inklir Chagos! Bizin re-inifye Chagos dan Repiblik Moris! Drwa retur e lib sirkilasyon dan totalite Repiblik Moris pu tu dimunn ki apartenir a pei la! Ferm Baz Militer-Nikleer USA lor Diego Garcia! Li ilegal. UK-USA bizin fer netwayaz ekolozik pu permet lavi repran lor Chagos – ki li lor so later ubyin so lamer! Zis par inifye sa bann demand la ki nu pu kapav fer progre.
Lape mondyal inn vinn lor azanda: Repiblik Moris ena enn responsabilite pu ferm baz
Fas-a sa nuvo manigans pu relans ansyin “Plan B” UK-USA pu organiz enn konsiltasyon ar enn but ki zot-mem deside dan enn ansyin koloni, Premye Minis Jugnauth bizin tutswit retir so lof enn bay 99-an lor Diego Garcia an-esanz pu enn larzan lokasyon. Nu dir lof la pa zis ti pe kuyonn Guvernman Moris, me lof la li kareman kriminel akoz baz la reprezant enn menas permanan pu lape dan nu rezyon Lafrik e pu lape dan lemond. Agresivite uver UK ek USA, zot refi fye lor negosyasyon ek diplomasi, li notwar. Fode pa tom dan zot pyez.
Zordi zenosid Israel, arme e finanse par USA-UK, kont popilasyon dan Gaza met lape lor azanda mondyal
Dan lemond antye finn ena manifestasyon pu dimann enn sese-lefe imedya dan Gaza, pu inperyalist USA-UK ek so bann swiver dan Lerop pu aret arm Israel so zenosid kont popilasyon Gaza.
Anmemtan finn ena manifestasyon kont baz militer USA ek baz LOTAN. Finn ena imans manifestasyon kont baz LOTAN Incirlik dan Latirki, kont baz UK Akrotiri dan Saypris e divan lizinn prodiksyon zarm inpe partu. Finn mem ena aksyon pu anpes anbark bato avek zarm pu Israel. Parmi diferan plas kot finn ena bann tel manifestasyon ena UK, USA, Lespayn, Lostrali, Latirki, Zordani, Yemen, Lirak, Lostrali, Laholand, Belzik, Litali …
Nu, lepep Repiblik Moris inklir Chagosyin, nu bizin azut nu lavwa pu aret zenosid Israel dan Gaza: Ferm Baz Diego form parti dan enn lalit inifye. Nu bizin met presyon pu Premye Minis Jugnauth sutenir ka Sid Afrik divan ICJ kont Israel pu krim zenosid dan Gaza e pu inpoz enn sese lefe imedya dan Gaza.
LALIT, 23 Zanvye 2024
