16.12.2023
Etan li sezon lapli – dan Bambous nu finn gayn 85 mm lapli lot zur – u kitfwa ena inpe letan pu swiv enn-de lartik pli long, lartik zar-fakt-cheking lor web konsernan zenosid Israelyin lor Gaza.
Mo pe sigzere, par exanp, u pu kapav interese pu swiv Ali Abunimah. Li ko-fondater enn sayt byin-nome apel “Electronic Intifada”.
Li ek so lekip donn enn kudey rasyonel, onet, avek konpasyon lor bonbardman kontinyel Israel, deplasman forse e politik faminn kont lepep Palestinn, ki asterla pe forse andan enn kan konsantrasyon, enn band minyatir dan “Gaza Strip” depi kot Israel ena lintansyon expilse zot tukur – amwins nu aret sa. USA ek Israel finn, li ankurazan pu remarke, sibir enn veritab rakle dan Lasanble Zeneral Nasyon Zini Mardi swar – 153 pei inn vot anfaver enn sese-lefe. Zis 8 mizerab pei inn zwenn ar USA ek Israel. (Pu u linformasyon, sa 8 la inklir de Guvernman extrem-drwat dan Lamerik Latinn ek 3 tipti vale-USA dan Pasifik.)
Tutfason, pu aret sa masak zanfan, fam, vye dimunn dan Gaza, nu bizin kapav konpran realite laba, e sa ule dir de-kod propagann. Electronic Intifada ed nu pu fer sa. Zot ena enn websayt parey kuma enn lagazet ek enn program layv-striym tulezur. Manb LALIT Kisna Kistnasamy ti zwenn Ali Abunimah kan zot tulede ti parmi dan Gaza Freedom March pu sey vizit Gaza an 2009. Tulede ti parmi seki finn swazir pu pa al Gaza, kan guvernman Ezipsyin ti pe donn permi pu zis 100 lor 1,300 manifestan, ki ti deza dan Lezip pare pu al Gaza pas par Rafah Crossing. Pu aksepte pu et parmi zis 100 ti ule dir aksepte kondisyon inpoze par Lezip lor enn but teritwar Palestinn. Kuma li ete, Israel pa les personn rant dan Gaza atraver okenn lezot krosing, u par lamer u par avyon, mem a sa lepok la.
Tutfason, dan zot edisyon 4 Desam, lekip Electronic Intifada analiz sa nuvo vag propagann Israel lor “vyol an-band” le 7 Oktob kan Hamas fer 29 bresh dan Israel so miray inprenab otur Gaza e Hamas ek lezot apre zot, inn rant dan Israel. U finn sirman truv sa lor bann program TV meynstrim. Ti ena, alepok, alegasyon vyol, me asterla enn nuvo relans sa kanpayn finn demare depi apepre enn semenn. Sa nuvo vag swiv apre ki finn totalman demoli Israel so presedan seri mansonz “zistwar orer”. Malgre sa, Mardi swar dan Lasanble Zeneral Nasyon Zini, reprezantan Israel Ilan Erdan kontinye deblatere lor so alegasyon “orer” kan li dir, “Kifer u pa dimann kont ar bann vyoler ek mertriye zanfan?”
De pwin prinsipal Electronic Intifada fer, premye, kuma fos propagann, vinn azute lor veritab atrosite ki finn komet, inn fabrike pu fer li telman orib, telman atros, pu li lev ase listeri pu li asontur dan enn fason vinn “zistifye” zenosid Israel dan Gaza. Sa ofet li enn trik servi par koloni-par-pepleman, finn seye ek teste pandan plizyer syek, e finn servi dan linsaz Klann dan Lesid USA ziska resaman, kuma nu finn mansyone dan enn blog presedan. E dezyem, propagann la refiz aksepte ki Hamas ti ena veritab obzektif militer – kree bresh dan miray, atak solda Israelyin ek zot fortres pu met KO baz militer Israelyin, e pu pran prizonye, preferableman militer, kuma enn mwayin pu liber tu Palestinyin ki anprizone san zot finn pas lakur uswa zot finn pas divan enn lakur militer par Israel – obzektif militer kot anfet zot pa finn perdi, e okontrer turn atak Hamas a enn zafer irasyonel e mem mwins ki imin, ankor enn fwa pu zistifye Israel so ripost totalman imoral, disproporsyone, e mem ilegal: enn zenosid. Anfet, nanye pa zistifye enn zenosid, pa mem pli pir zistwar orer.
Dan so seksyon introdiksyon, Electronic Intifada fer enn sirvol mansonz demagozik orizinal, kuma sa mansonz notwar “kup latet tibaba” – mansonz ki Prezidan Biden pe kontinye repete. Pena okenn evidans lor la. Li enn mansonz, Electronic Intifada dir avek rezon. Biden so bann konseye finn konsey li, kuma nu tu asterla kone, pu aret fann sa mansonz la, me li persiste. Lagazet Israelyin Haaretz finn konfirme finn ena enn sel tibaba inn mor sa zur la – li paret, li finn tuye par enn bal Hamas dan enn esanz kut fizi avek larme Israel. Pa 40. Pena kup latet. Li trazik finn tuy enn tibaba.
Haaretz, preske de mwa apre le 7 Oktob, le 3 Desam, kareman demaske tu propagann avan, kuma kup latet tibaba, e enn reporter apel sa bann “zistwar-orer ikonik”. An partikilye, Haaretz expoz zistwar swivan ki asterla finn pruve zot mansonz invante butanbut.
-- 40 tibaba finn dekapite. Enn mansonz.
-- Inn bril tibaba dan fur. Anfet sa ti bann but lekor bann adilt sirman tuye par roket dife-lanfer Israelyin. Sa mansonz la finn surse kan finn demaske mansonz tibaba dekapite.
-- Inn uver vant enn fam ansint e inn retir so fetis. Sa alegasyon makab paret ti enn mansonz “Fabrike dan Lenn”, kot enn-de seporterz Modi pe fabrik bann tel mansonz.
-- Zanfan finn atase ansam ek brile. Totalman invante.
-- Enn fam ansint “otaz” ti pe akuse. Ankor enn lot invansyon.
Tu sa mansonz la, Electronic Intifada dir, finn met an sirkilasyon par bann individi pro-Israel e media dan Israel, kuma kapav atann, me usi par Guvernman Israel limem. Haaretz asterla konsede ki sa bann rapor la ti feyk, e li finn kumans pibliye resers lor kisannla finn invant e sirkil zot. Tusala li kontex deryer sa nuvo seri alegasyon vyol an-band ki pe propaze asterla par leta Israelyin.
Swit a enn kestyon lor rol media oksidantal dan tusala, Electronic Intifada reponn: Seki plis trakasan se media oksidantal anplifye sa propagann la. Li pa exzize ki Israel furni evidans.
Media repet kuma peroke deklarasyon Israel komkwa finn tuy 1,400 Israelyin le 7 Oktob. Lerla zot diminye sif la a 1,200. Zot usi admet ena de san lekor kalsine parmi, zot anfet Palestinyin tuye par dife zarm Israelyin – misil dife-lanfer depi elikopter ek depi minisyon tenk. Sif lamor Israelyin asterla inn redwir ankor pu ariv otur 1,000 – dapre enn Twit Ofisyel.
Media oksidantal meynstrim pa poz okenn kestyon Israel. Mem kan nu gayn revelasyon depi andan Israel ki buku parmi sa 1,000 Israelyin finn anfet tuye par IDF, kan finn aplik Protokol Hannibal, kot tuy raviser ek zot prizonye kan li neseser. (Nu kapav azute ti ena apepre 300 solda, setadir non-sivil parmi 1,000 Israelyin tuye. Nu pa finn truv okenn sif lor komye rezervist militer ti ena parmi sivil mor. Nu finn usi tande ki sa sif 1,147 li inklir Israelyin ek “resortisan lezot pei”. Reporter Oksidantal bizin dimann repons presi a tu sa kestyon la apre 8 semenn finn pase.)
Asterla, ena enn gran forsing dan media depi lotorite Israel ek diferan lobi lor “vyol an-band”.
Propagandist pro-Israel Bari Weiss koz lor vyol an-band kuma enn sipoze stratezi Hamas. Jewish Chronicle, aparaman lor baz enn temwin okiler, fer bann alegasyon inkrwayab lor enn “zoli fam” li finn truve avek “8-10 konbatan pe bat ek vyol li”. New York Post le 3 Desam fer mem kalite alegasyon vyol e ena mem foto kot swadizan pe sigzere zot bann prev enn vyol kan klerman zot pa sa ditu.
Gal Gadot, enn akter Hollywood, finn al lor media pe plinye lor “silans” konsernan asolt sexyel komet par Hamas.
Pwin inportan pu rapel se pena personn, pa mem enn, ki pe afirme li enn viktim vyol.
Tu seki finn furni nu, Electronic Intifada dir, se deklarasyon non-verifye, temwin anonim, uswa zistwar pa depi surs orizinal, exsepte dan dernye ka, lor lekel nu pu revini pli anba dan sa blog la. Enn rezon done lor labsans temwin se, akoz Lapolis Israelyin ti anonse formelman, zot pa an prezans okenn viktim vyol.
Le 19 Novam, CNN ti ena enn gro-tit dramatik, Electronic Intifada raporte, “Israel pe fer investigasyon lor vyolans sexyel komet par Hamas parmi orer le 7 Oktob”. Dan item nuvel CNN, lapolis Israelyin efektivman inn dir pa finn idantifye okenn viktim. Personn pa finn dir zot finn sibir asolt sexyel. Lerla li drol kuma propagandist Israelyin pe koz lor fenomenn “vyol an-band”.
Non selman pena viktim idantifye, me pena okenn evidans forennzik nonpli.
Lagazet Times of Israel le 9 Novam deklare, “Evidans vyol par Hamas an Oktob pe al perdi”. Sa lartik la, ek plizyer lezot lartik similer dan Washington Post e mem dan Haaretz, kumanse lor baz ki finn ena enn imans nonb vyol ek asolt sexyel, me lerla zot explike an detay kifer pena evidans pu pruv sa fakt la. Times of Israel dir, “Pa ti kolekte evidans forennzik asolt sexyel depi bann lekor” akoz lapolis ti deborde dan sa moman la. Me, malgre bann lotorite Israelyin afirme ena de-trwa dimunn, uswa lekor, montre siyn finn ena asolt sexyel, lapolis pa finn kolekte evidans forennzik depi zot. Zot osi afirme ki ena lekor ti tro brile. Me laplipar lekor kalsine pa ti Israelyin, me zot ti lekor Palestinyin insinere par IDF.
Konsernan alegasyon nu pe kontinye tande komkwa konbatan Hamas finn swadizan fer video kan zot pe vyol bann fam, pa finn truv okenn sa bann video la. Si zot relman existe, personn pa finn truv sa bann video.
Ena buku alegasyon – diferan manb lekip premye sekur finn truv kikenn avek disan lor li, e panse kikenn zot finn truve kapav et inn vyole. Zot pa dimunn kalifye pu fer enn tel afirmasyon. Alor nu pena, ziska ler, okenn evidans forennzik, ni okenn viktim spesifik ki pe dir zot finn sibir asolt. Tu seki ena seki zot inn tann enn tyers personn dir e akizasyon sansasyonel. Suvan sa bann zistwar la inn met an sirkilasyon par manb IDF, samem bann dimunn pe perpetye zenosid kont Palestinyin e zot dezespere dan rod kit “zistifikasyon” invante.
Alor, pena okenn rapor – e sa malgre 2 mwa finn pase.
Dan dernye semenn, bann lotorite Israelyin finn organiz pu vizyonn enn konpilasyon video 45-minit kot aparaman montre atrosite komet par Palestinyin le 7 Oktob. Selman enn ti grup zurnalist dapre zot kriter ti invite pu vizyonn sa fim la. Enn zurnalist parmi Owen Jones depi lagazet UK The Guardian, malgre li aparaman degos, suvan li plito balans dikote Israel. Li ti pu sirman ena tandans pu atir latansyon si ti ena kit eleman ki inkriminn Palestinyin. Electronic Intifada pe asime. Zurnalist Jones ti al vizyonn Israel so resan video ofisyel, e dan so prop video apre, li dir: “Si ti ena vyol e vyolans sexyel, nu pa finn truv li dan fim nu finn vizyone.” Ti ena enn fim lor enn fam, Jones dir dan so video klip, ki ti ena pu idantifye lekor enn pros ki ti brile buku, ki pa ti ena so suvetman. Jones avek rezon dir, “sa pa enn evidans vyol”.
Me, malgre pena okenn nuvo evidans, uswa ni okenn evidans tukur, propagandist pro-Israelyin inn deklans enn nuvo forsing pu propilse zistwar “vyol an-band” dan gro-tit media. Ankor tuzur pena okenn viktim idantifye ni evidans forennzik.
Depi kot sa zistwar vyol an-band sorti? Li paret finn orkestre dan Israel, dan kulwar Leta. Nom paret suvan e asosye avek sa zistwar la se enn nome Dr. Cochav Elkayam-Levy. Dr. Elkayam-Levy prezante kuma enn akademik feminist e enn exper internasyonal dan drwa imin, limem pe diriz enn Komisyon sivil indepandan pu investig vyol an-band kuma enn taktik organize servi par konbatan Hamas le 7 Oktob. Enn sel kut so nom site inpe partu. Li ti fer enn long intervyu dan lagazet dan Israel Haaretz le 30 Oktob. U truv so foto anba enn gro-tit sokan ki dir, “Letandi Vyol dan Kanpayn Hamas Devwale, Temwaynaz apre Temwaynaz”. Lartik dir komkwa pena okenn dut, finn ena “vyol an-band ek abi sexyel”. Me, pena ni viktim ni prev forennzik. E definitivman pena okenn de temwaynaz apre temwaynaz.
Kisannla sa Dr. Elkayam-Levy ete?
Websayt Mondoweiss le1 Desam pibliye enn investigasyon inportan lor so bann alegasyon. Lartik la pran kuma pwin depar enn emisyon Jake Tapper lor CNN. Reportaz CNN kumanse avek Dr. Elkayam-Levy prezante kom enn “exper lor lalwa drwa imin”. Li enn exper me pa dan lalwa drwa imin. Li ti travay dan biro Atorne-Jeneral Guvernman Israelyin. Li ti inplike dan rod zistifikasyon legal pu ofisyel Israelyin ki vyol drwa imin, kuma kan prizonye fer lagrev defin. Li finn ekrir enn manyel detaye lor fors-fiyding, andotmo tortir. Li ti donn Guvernman Israelyin gaydlayn lor kimanyer komet tortir kont Palestinyin.
Mondoweiss fer remarke CNN ti invit Dr. Levy kuma enn “exper drwa imin”.
Lor CNN, Dr. Levy pa prezant okenn prev apart zistifikasyon pu kifer ena labsans fakt uswa evidans.
Pli inportan, CNN usi kasyet koneksyon ant Dr. Levy ek National Security Council Israel. Li Fondater e Direkter enn Institi ki konsey National Security Council. Dr. Elkayam-Levy finn travay pu IDF so yunit portparol. Li ti abitye fer propagann pu larme Israelyin. Ansom, li rule par bann pros kontak Biro Premye Minis Netanyahu.
Lartik dan lagazet Haaretz, anfet pena okenn temwaynaz malgre so gro-tit. Gro-tit lartik la dir “komisyon la pa finn pran temwaynaz direk”. Li kontinye mintenir vyol an-band, me san okenn temwaynaz.
Haaretz dir enn surs militer dir servis sekre Israelyin, repite pu servi tortir, finn larg rikording repons de prizonye Hamas kan finn dimann zot si zot finn gayn instriksyon pu vyol dimunn. Enn inn reponn wi zot finn gayn lord pu vyol e sali bann fam, e lot la finn dir zot finn gayn lord pu kup latet e komet vyol. Premyerman, anrezistreman depi interogatwar par servis sekre lapolis zot pa evidans, e dezyeman, lyin ant zistwar fos otur kup latet li indik kikenn pe admet kitsoz ki ti enn propagann mansonz, me ki finn fini demaske. Trwazyem, sa li sorti depi enn “surs militer”. Alor, se sa larme ki pe komet zenosid ki pe ofer sa kuma “prev”.
Dr. Elkayam-Levy dan sa lartik Haaretz plinye komkwa zurnalist indepandan pe dimann evidans. Li refiz mem donn enn estimasyon lor komye ka vyol li pe koze kan li dir finn servi “vyol an-band” kuma enn zarm lager. Li panse li ofansan pu zurnalist dimann komye ka vyol finn ena. San, enn duzenn, enn? Li usi dir, “Dan ka le 7 Oktob, zame nu pa pu konn letandi domaz. Nu pu kone gran mazorite parmi seki finn sibir asolt finn usi asasine. Si zot finn sirviv, plizyer deseni pu pase avan zot pu kapav batir ase kuraz pu koz lor la.” Lerla, propagandist kuma Dr. Levy antretan tu sinpleman alege finn ena “vyol an-band” orib. “Dan rar ka kot ena enn kikenn ki finn temwin zot sufrans,” Dr. Levy kontinye, “mo asime lerla pu ena de kestyon. Ki li finn truve, e eski li enn temwin kredib u non. Mo pena lintansyon rant dan sa zwe la.” Sa li ridikil. U bizin dimande si enn temwin kredib u non.
Dan sa lartik dan Mondoweiss (sa lartik lor Reportaz CNN par Jake Tapper), ena enn reportaz CNN lor enn video enn solda Israelyin, “G”, truv li selman depi ledo, dekrir limem kuma enn para-medik depi Israeli Air Force 669 Unit, ki ti fer lafuy bann lakaz dan Kibutz Be’eri apre inkirsyon Hamas. Li dir li finn uver enn laport enn lasam-a-kuse e li finn truv de tifi aze apepre13-an ek 15-an, enn ladan ti tuni avek sperm lor pli anba so ledo. Li fer sa alegasyon la, e li dir sa ti arive pandan konba. Me, kan examinn lalis viktim dan sa Kibutz la pa finn truv okenn ka zenn tifi Israelyin dan enn lakaz. Li kareman pa vre. Pena okenn evidans ki sa Unit 669 ti deza prezan laba dan Be’eri.
CNN ek lezot dir lapolis Israelyin inn zwe rikording enn temwin anonim dan enn Konferans Depres. Temwin la dir li finn truve avek so prop lizye, enn grup Palestinyin pe vyol enn fam Israelyin, lerla kup so sin, avoy li avek zot kamarad kuma enn bul. Enn zistwar vremem orib. Me, CNN ek lezot media pa raport enn lot pwin sa temwin la dir dan sa mem rikording la. “Mo finn truv enn parmi zot sarye enn tifi tuni lor so zepol, tandiki lezot ti sarye latet kupe kumadir enn demonstrasyon puvwar. Anfet, pena okenn alegasyon komkwa finn ena sa kalite dekapitasyon. Pa mem par guvernman Israel. Sa temwin la pena okenn kredibilite.
Dr. Levy koni pu propaz dezinformasyon. Ena enn video kot li pe prezant enn vye foto, depi Me 2023, kot ena enn fam konbatan asasine, ki pena okenn lyin avek Palestinn, e kot Dr. Levy pe alege fam dan foto se enn fam Israelyin ki finn sibir enn asolt dan konser Reyv Super Nova le 7 Oktob. Sa ti arive dan enn kozri dan Harvard.
Foto la li lor enn lot plas e enn lot dat.
Dan reportaz an sirkilasyon depi enn-de zur, inklir UK Sunday Times, nu lir sitasyon depi enn temwin okiler apel Yoni Saadon, limem ti dir li finn temwin sa vyol orib enn zoli fam. Avan 3 Desam, pa ti ena okenn referans a sa temwaynaz la. Li finn zis surse asterla, kan Israel so bann fos zistwar pe zwenn tase, kan tu sa “zistwar ikonik orib” finn demaske.
Li neseser nu supsonn sa kalite propagann vyolan, propoze expre pu insit zenosid. Li finn konsevwar, kuma tu lezot zenosid kolonyal, pu demoniz ek dezimaniz oprime, avek lespwar pu les zenosid kontinye san relas.
Exkize si sa blog la long. Mo ti ule introdir u a sa lekip Electronic Intifada, atraver demontre kimanyer zot travay li baze lor enn resers ek argimantasyon metikile. Mo pa ti ena okenn lide li ti pu enn travay osi chalennjing. Mem lerla, mo pa kwar mo finn rann zot zistis dan mo rapor.
Amezir nu ale, u kitfwa pu interese pu kone mo per larozwar oval lor komann finn pare kot latelye ferblantye dernye fwa mo ti pas laba. Zot byin zoli. Aster, kan aret gayn lapli, zot pu byin servi mwa. Enn parmi bann zom IDF ti dezabiye tuni kuma form parti larme so tretman degradan Palestinyin ti enn ferblantye byin rekoni dan Gaza City. Nu exprim nu solidarite avek li e avek tu lezot zom ki finn ena pu fer fas sa imilyasyon la. Laont la, nu asir zot, pa pu zot. Laont kareman tom lor Leta Israelyin e sa kalite aksyon pu amenn defet sa rezim Israelyin orib la. Seki neseser setenn demokrasi modern sekilye pu ranplas sa fabrikasyon Aparteid kolonyal, sa lokipasyon militer e leta-desyez kriyel. Nu bizin enn demokrasi kot tu dimunn ena drwa egal. Li osi sinp ki sa.
Lindsey Collen, pu LALIT Merkredi 13 Desam 2023
Tradir par BK avek kudme AA