Blog 13 – Enn Eroinn Palestinyin
04.12.2023
Kan mo ti enn zenn aktivist, mo ti viv dan lepok lane 1960 ek 1970 kot ti ena buku bulversman. Nu ti ena ero ek eroinn sa lepok la, ankor vivan e desede, exsepsyonelman temerer ek popiler. Parmi mizisyin ti ena Jimi Hendrix, li, li ti ena kapasite pu fer enn lagitar elektrik sonn kumadir bom pe tom lor enn vilaz Vyetnam, e, kumsa, ede pu aret lager Vyetnam, ek Janis Joplin, li ti ena kapasite atraver enn sante devid sa “rev kapitalist” de tu so foste e sa finn ed enn zenerasyon liber zot depi kosmar sa fos rev la. Tulede mizisyin inn desede an 1970 de seki alepok ti apel “bern-awt” – li ule dir zot finn donn telman buku de zotmem. Zot finn anfet donn buku.
Parmi bann zean politik ki zot foto ti lor nu miray, ti ena akote ar Jimi ek Janis bann ero Revolisyon Kiba Che Guevara, asasine par CIA pandan li pe ankor amenn lalit dan Bolivi an 1967 e lerla Steve Biko asasine par lapolis Sid Afrik enn deseni pli tar an 1977. Mo ti zwenn Steve Biko kan nu tulede ti delege sakenn pu nu liniversite dan dernye konferans non-rasyal National union of South African Students pandan Aparteid ver lafin bann lane 1960. Alor, li, usi, personel.
Me ena enn trwazyem eroinn ki finn fer mwa pans lor tu sa bann ero sa lepok la, kan mo pe asize pu ekrir sa blog la zordi. Li ti seleb pu bann aksyon li ek lezot finn planifye ek fer dan peryod ant asasina Che Guevara ek Steve Biko.
Li apel – wi li ankor vivan - Leila Khaled.
Li enn Palestinyin.
Telman li ti ekzaspere kan lemond pe refiz rekonet detres lepep Palestinyin, li, enn manb dan Popular Front for the Liberation of Palestine, an1969 ayjak Vol TWA 840 depi Rom a Tel Aviv, fors li pu aterir dan Damas. Personn pa ti mor ni mem blese. Me lalit Palestinyin enn sel kut vinn dan lavan-plan dan lespri dimunn partu lemond antye. Enn sel kut sufrans invizib Palestinyin vinn santral. Li vinn vizib. Li ti vinn vizib pu lizye lamas dimunn ordiner dan lemond. E sa zenn fam Leila Khaled vinn malgre li sa zoli “vizaz lalit Palestinyin”. So aksyon ti ena mem lefe, dan enn sertenn sans, parey kuma kan Hamas resi pers 29 bres dan Miray Aparteid Israelyin rekoni pu et inpenetrab, le 7 Oktob e resi met KO totalite sa rezo onz baz militer Israelyin servi pandan Israel so leta-desyez pandan 17 banane pu anprizonn de milyon popilasyon Gaza. Palestinyin finn an permanans, me pu kit rezon sa finn res invizib, anprizone, tuye, derasine par lafors depi zot later ek san okenn drwa demokratik ninport kot sa zot ete lor planet, e asterla, apre tulede sa aksyon la – de aksyon separe enn depi lot par 54 banane– tusala finn vinn vizib. Invizib inn vinn vizib.
Ayjaking 1969 ti usi tutswit kree sa mem kalite bres dan inpinite Leta Israelyin so opresyon anpermanans, invizib-an-plin-vizibilite lepep Palestinn. Enn pinisyon kolektiv inflize par Leta Israelyin depi 1948.
E bann ayjaker, alepok, ti sibir mem kanpayn denigrasyon ki Hamas pe sibir dan Lapres zordi. Mo “ayjaker” ti ena mem rezonans alepok ki “terorist” ena zordi. E purtan sa denigrasyon par seki detenir puvwar pa ti futi anpes epanwisman repitasyon integrite Leila Khaled, ek so bann koleg dan lalit sa lepok la.
Tusala pu dir Leila Khaled tutswit vinn enn sinbol lalit Palestinyin. Li vinn enn sinbol lalit fam e lalit anti-inperyalist e lalit anti-kapitalist. So foto ti partu. Kwaki li vinn enn sinbol malgre li.
E tirer-delit Israelyin pa ti resi ni aret li ni tuy li.
Li ansam avek so bann koleg sa ku la – ankor pli temerer – ayjak enn avyon Israelyin, Vol El Al 219 an 1970. Pilot ateri dan Lond, e li ti large apre depi prizon dan enn esanz prizonye. Li pe tuzur viv dan enn kan refizye Palestinyin. Wi, li ankor tuzur res enn aktivist ziska zordi. Avek imilite e konsistans. Mo ti lor enn mem panel avek li an 2004 dan enn Forum dan Mumbai pandan lasanble muvman mondyal anti-baz militer. Li, parey kuma totalite lepep Palestinn, enn inspirasyon pu tu bann zenn zordi.
Kifer mo pe partaz sa bann zistwar la. Li inportan nu rapel kontribisyon dimunn kuma Leila Khaled. Liv listwar pu rapel li. Li inportan pu konn tu seki finn rant dan lalit arme, kuma enn dernye rekur, kan tu lezot aveni inn ferme. Nelson Mandela ti parmi. Li, usi, ti taxe “terorist” par USA, ki limem sarye feray so pu met etiket.
Kan nu sutenir lalit Palestinyin, li vedir, amezir nu ralye lafors, nu ede, nu usi, pu uver aveni lape lalit la. Li enn fakt ki lepep Palestinyin finn res invizib, dan USA pena mem drwa pu mansyonn li lor buku platform, samem vinn lakoz vyolans. Lopresyon vyolan ki zot sufer, si nu kontribiye pu gard li kasyet, li vinn lakoz pu enn lalit vyolan.
Si nu, lepep “leres lemond” nu ti selman kapav anpes guvernman USA pu li aret furni zarm, aret finans e aret sutenir Leta Israelyin, sa par li tusel ti pu sanz balans defors e kree lespas pu lepep Palestinyin lite pu demokrasi par servi bann mwayin pasifik ordiner. Me, sityasyon inn telman anpire ki nu redevab ankor plis a lepep Palestinn. Nu dwa pu anpes Israel pu oprim zot.
Nu note dan Moris, osi byin ki SOMALP ek LALIT, ena usi sindika, individi manb SOMALP, ena intelektyel ki finn piblikman azut zot kontribisyon: Ena Ansyin Prezidan Repiblik Cassam Uteem, ki pe konstaman pran pozisyon. Ena Jean-Claude Bibi, Assad Peeroo ek Suhasini Mukan ki finn zwenn dan sa inisyativ remarkab par avoka Gilles Devers pu reyni enn milye avoka pu azir kuma enn “larme avoka” pu amenn purswit kriminel kont lider Israelyin divan ICC, Lakur Kriminel Internasyonal Nasyon Zini. Ena Jean-Marie Richard ek so bann koleg dan Friends of Al-Aqsa Moris, finn tultan pe rod bann fason pu azir. Ena Jean-Meé ek Jennifer Desveaux, finn pran pozisyon kuma individi. Ena akademik Khalil Elahee ki ekrir lor Palestinn. Ena plizyer lavwa politik kuma Rama Valayden, Vijay Makhan ek Milan Meetarbhan. MMM inn met bandrol pu apel anfaver enn SESE-LEFE. Parti Travayis finn pran enn stennd anfaver enn sese-lefe – onivo internasyonal. Le 19 Oktob, mem depi lerla, Osman Mahomed, Direkter Relasyon Internasyonal Parti Travayis finn ekrir O-Komiser Drwa Imin Nasyon Zini pu fer enn apel pu enn “sese-lefe tutswit”. E Nando Bodha depi Linion Moris inn fer apel, dan enn let, a Premye Minis kuma Lider Haws pu vinn avek enn rezolisyon dan Parlman anfaver sese-lefe. PMSD, limem, finn pran pozisyon avek lepep Palestinyin. Ansyin Levek Donat Legliz Anglikan finn pran pozisyon. E, Guvernman MSM inn vot anfaver enn sese-lefe dan Lasanble Zeneral Nasyon Zini.
Me, sa pa sifi.
Ler inn arive pu Guvernman Moris azir avek plis fermte.
Li bizin sispann tu relasyon diplomatik avek Israel, kuma LALIT inn dimande dan so dernye let a Premye Minis, Pravind Jugnauth. Mo site depi sa let la: “nu dan LALIT ki usi enn manb dan fron komin larz apel Solidarite Morisyin ar Lepep Palestinn pe dimann u antan Lider Haws pu introdir enn rezolisyon irzan divan Lasanble Nasyonal pu gayn enn apel inanim anfaver enn sese-lefe permanan dan Gaza, anfaver anlev leta-desyez militer, ek anfaver sispann relasyon diplomatik avek Israel ziska li met fin a so lokipasyon militer dan Palestinn e anfaver dekolonizasyon konplet. Enn tel stenn pu donn Leta Moris stati kuma enn pei ki pare pu dibut ferm lor prinsip lalwa internasyonal.”
Li enn demand telman modest: sinpleman pe dimann pu respekte lalwa internasyonal. Sa li strik minimem ki enn Guvernman kapav dimann Israel.
Nu ena pu kree felir dan sa inpinite Israel inn benefisye depi, akoz so rol dan Mwayin Oryan finn favoriz USA – pa inikman so ezemoni politik dan lemond, me usi akoz so lintere ekonomik. Pandan 100 banane USA ti depann lor petrol depi Mwayin Oryan. Ansemoman ena enn imans zizman gaz zis andeor lakot Gaza ki Lamerik ek lezot konpayni pe met zot grif lor la.
E, antretan, bonbardman Israelyin pe kontinye. Enn bom anti-tinel-suterin (bunker-bomb) gro kalib “made in the USA” kapav e finn anfet aneanti 200 Palestinyin, enn blok batiman enn kartye antye andan enn kan refizye, akoz militer Israelyin pretann zot ti pe target zis enn sel militan Hamas. Sa li absoliman skandale. Nu pa kapav les enn tel zenosid kontinye. Nu bizin separ nu depi sa, par sispann tu relasyon avek Israel – par kumans avek lyin diplomatik. Nu tu bizin rod enn fason pu kontribye nu but. Lavenir limanite li reel dan sa moman kan nu pu bizin angaz nu, dedye nu, a enn lalit lor long term. Leila Khaled finn kontinye fer so travay alabaz kuma enn aktivist dan so lanturaz dan enn kan refizye. Li finn anseyn nu pasyans revolisyoner. Par enn kwinsidans inatandi, ena enn intervyu avek Leila Khaled dan magazinn The New Internationalist le 25 Ziyet sa lane la. U kapav lir li onnlayn.
Lindsey Collen
Pu LALIT, Samdi 2 Desam 2023
Tradiksyon par BK, avek kudme AA
