Blog 8 – Lor Ferblantye dan Gaza ek dan Bambous
21.11.2023
Li enn zur ordiner. Mo pas kot ferblantye pu gete si mo de larozwar finn pare. Ferblantye Bambous dir, “lot semenn”. Kuma ti atann, ankor enn fwa “lot semenn”. Mo finn pas komann pu enn per larozwar dapre mo model, malgre pa telman irzan, kitfwa mo pu al regrete. Letan mo ti vini avek sa lide pu enn per larozwar dapre mo model, mo finn explike ki mo ule enn per lor mem dimansyon so kategori mwayin, selman oval pa ron. Laz fer mem seki leze vinn plis lur. Alor enn larozwar oval fer pwa plis pre avek mo lekor, kumsa li mwin lur pu leve ek sarye. Kan u panse mo ti abitye travay dan karo plantasyon, sarye de gro larozwar depi basin kot karo korperativ Laferme ziska plantasyon tomat, ale vini pandan enn zurne. Tutfason, ferblantye kareman refize. Li fer zis seki ron, li dir. Alor, mo dir li, kan mo pe reflesi vit-vit, “Abe si mo amenn u enn patron enn form oval?” E li dir, “Dakor!” Alor, so semenn apre mo amenn mo patron kupe avek presizyon dan enn but kartron, an form enn oval rise lor longer. Li pran li ar mwa ek li dir, “Vini lot semenn.”
Mo ti ale. Li re-dir mem zafer.
Mo re-ale ankor. Li re-dir mem zafer ankor.
Antretan, mo kumans gayn kosmar ki li kapav ranz de larozwar avek sorti pom lor so kote long olye lor so kote kurt. Ram dir, li usi finn pans sa depi moman mo finn pas sa komann la. Alor, mo ti pe atann so repons avek inkyetid kan mo finn al get li sa trwazyem fwa la. Li finn dir, “lot semenn”. Me li finn azut, “atann”. Li disparet par deryer so letal ek returne avek enn prev. Li montre mwa li finn kumans travay lor enn. Tru pu sorti pom inn byin plase. Alor, mo fer enn surir, anbale. Efektivman, li finn fer sa travay difisil pu ranz enn model patron pu sak but prodiksyon. Li ena lintansyon pu gard patron sak but li fer, pu li kapav fer ankor enn-de larozwar lor sa nuvo model li pe invante la, pu anbeli so zoli expozisyon lor Rut Rwayal, kot so labutik, li dir.
Alor, mo pu re-pase dan lot semenn. E natirelman mo atann pu tann “Vini lot semenn!” Anne, mo ser Anne, to pa truv nanye pe vini? Erezman lapli pe tonbe preske tulezur dan Bambous. Alor, pa pu tro bizin larozwar.
E, tu bann refleksyon zordi zur, vire turne fini lor Gaza, mo dimann momem si ena ferblantye dan Gaza? E eski zot pe kontinye travay? Zot ankor vivan? Enn zenosid dir pu siporte. Mo google “tin smiths in Gaza”. Wi. An Me sa lane la, UNRWA ti pe rod ferblantye pu meyntenenns so bann batiman. Mo reflesi lor travo meyntenenns. Okenn ferblantye pa pu kapav mazinn travo reparasyon sa 26 lor enn total 35 lopital dan Gaza akoz finn telman detrir par bom, grenad ek artilri. Zot finn swa detrir uswa forse pu aret fonksyone akoz pena kuran, ni dilo, ni manze, ni loxizenn, e ni furnitir medikal. Plizyer lekol UNRWA finn telman bonbarde ki enn ferblantye kanmem komye skil li ete pa pu kapav repare. Mo lestoma vire kan mo reflesi lor sa stratezi pu detrir lopital ek lekol lamas dimunn. E bonbardman 60% lakaz ek flat, tuy inpe, priv lezot de swin lasante, alor sa asontur fer leres abitan sove, atann ankor bom pu eklate.
Me, mo finn kumans reflesi.
Kifer organism Nasyon Zini ena batiman ek pe ofer swin lasante a Palestinyin dan Gaza? Ki nu ti devet kone kan nu pe get nuvel zenosid lor Gaza komet par leta Israel?
Repons se deza ti ena telman buku Palestinyin refizye ki, an 1949, ti met dibut UNRWA pu zot. Pa pu personn lot – avan uswa ziska zordi. Dan Gaza, e usi dan “West Bank inklir Est Zerizalem”, dan Zordani, dan Liban ek Lasiri. Anfet, UNRWA ankor existe, enn parmi pli gran organism Nasyon Zini, zis pu refizye Palestinyin. Pu zot byinet. Sa li enn siyn kuma kominote internasyonal, Nasyon Zini, limem responsab pu zot kalver. Nu, usi. Israel okip Palestinn, inklir Gaza, ki li pe okipe par enn leta-de-syez depi 17-an, me se Nasyon Zini ki finans tu depans, pa Israel. Se Israel antan puvwar lokipasyon ki sipoze ena responsabilite ek kuver tu bann depans. (Pu info, led a refizye Palestinyin ki res andeor sa sink zonn la, zot kuver par UNHCR [United Nations High Commissioner for Refugees O-Komiser pu Refizye Nasyon Zini], ki ena responsabilite pu okip refizye partu dan lemond). UNRWA ti kree an 1949, e li ti ena enn manda imaniter ek devlopman pu “ofer led ek proteksyon a refizye Palestinn anatandan ariv enn rezolisyon zis ek dirab zot kalver”.
“Kestyon Palestinn ti vinn lor azanda Lasanble Zeneral pu premye fwa an 1947. Avek Rezolisyon 181 (II), Lasanble Zeneral deside pu partisyonn Palestinn an de leta, enn Arab ek enn Zwif, avek Zerizalem plase su enn stati internasyonal spesyal.” Sa sitasyon la sorti depi websayt Nasyon Zini.
Leta Israel inn kree an 1948, kuma planifye, kan kolonizater Britanik retir li.
Leta Palestinn ziska zordi zame pa finn existe.
Samem linzistis la. Palestinn zame pa finn dekolonize. So lepep finn okontrer deplase, forse pu abandonn zot lakaz sove, e vinn refizye okipe par UNWRA uswa, si pa sa, viv su lokipasyon militer permanan, uswa si pa sa su enn “lokipasyon total” uswa leta-de-syez permanan, kuma dan Gaza pandan 17 banane.
Seki Hamas inn fer nu rapel le 7 Oktob se sa: “Anne, mo ser Anne, eski to truv kitsoz pe vini? Pu sov nu?”
Lepep Palestinn finn ase atann. Wi, zot exist. Viv lalit Palestinyin!
Lepep dan Palestine, inklir Gaza, dimann enn kitsoz: “Abe nu?”
Lindsey Collen
pu LALIT. Lindi 20 Novam 2023
Tradiksyon: BK avek kudme AA
Si kikenn ule enn bon introdiksyon a bann isyuz an kestyon (if not tinkers), ekut istoryin Israelyin poste Liniversite Exeter, Illan Pappé. Lor YouTube, zis tip “ilan pappé berkeley university” e u pu gayn enn kozri li ti fer otur trwa semenn desela. So kozri briyan ek limanite.
