Guvernman Jugnauth Bizin Kup Relasyon Diplomatik ar Leta Israel
09.11.2023
Kumsa nu Azut Presyon pu Aret Zenosid Palestinyin!
Kumsa ede pu asir seselefe Imedya dan Gaza!
Guvernman Jugnauth bizin kup relasyon diplomatik ar Leta Israel deswit. Kumsa nu dan Moris nu kapav azut presyon pu fors Israel aret sa zenosid kont Palestinyin. Kumsa nu kapav asir enn seselefe imedya dan Gaza, e osi enn lafin leta-desyez. Kumsa Guvernman kapav reponn absirdite kriminel Anbasader Israel Eliav Belotserkovsky ki vinn dir “pena kriz imaniter dan Gaza”, li dir robine pe kule dan Gaza, li dir kamyon par santenn pe rant Gaza ar nuritir. Li mem dir sanse Israel pa pe inpoz enn blokis lor Gaza. Li dir larme Israel sanse pa pe lager kont lepep Palestinyin, mem li ferm zot, bonbard zot, priv zot dilo ek dipin.
Anfet Leta Israel pe persiste perpetre, divan nu lizye, enn veritab zenosid kont lepep Palestinn. Depi plis ki enn mwa larme Israel finn ferm tu rantre-sorti totalite Gaza, pe aplati li ar bom tulezur san repi. Anmemtan li finn bar aprovizyonnman manze, dilo, elektrisite, karbiran. Sa li vinn apre 17-an leta-desyez deza. Larme Israel e setler vyolan pe kontiyne asasinn Palestinyin dan WesBank. Zot pe kontiyne fors Palestinyin fwir Zerizalem-Es. Israel so bi: pu fer Palestinyin fwir par milyon. Li finn deza fer sa an 1948. Saki apel “Nakba”, gran katastrof. Li finn deza fer li an 1967. Loksidan finn ankuraz li, arm li. Asterla, li pe fer pli pir ankor: zenosid.
Inn ler pu lemond fors Israel aret so masak.
Israel kapav persiste ar enn tel zenosid, ar enn seri krim kont limanite enn pli kriyel ki lot, selman akoz li asire sutyin san-fay leta Oksidantal, sirtu USA ek UK. E sa li posib selman akoz mank enn leve-de-bukliye mondyal pli for. Par exanp, Repiblik Moris ankor rekonet anbasader Israel.
Tu sa konplisite la bizin arete.
Dapre sif ofisye Nasyon Zini, dan Gaza, larme Israel finn tuy plis ki 10,000 Palestinyin. Parmi ena 4,100 zanfan. Plis ki 70% zot zanfan, fam ek vye grandimunn. Avyon Israel pe bonbard san distinksyon lopital, lekol, batiman Nasyon Zini, bulanzri, lakaz dimunn, blok apartman, lanbilans, pirog peser, sime, rezervwar dilo. Zot pe bonbard ziska kan-refizye. Enn kan-refizye li dernye plas kot u panse dimunn pu sibir bonbardman depi avyon dan ler. Li sinbol-mem sufrans lepase, sufrans aktyel, Palestinyin. Li sinbol-mem sa opresyon, dominasyon Israel kont Palestinyin. Kan-refizye sinboliz sa 75-an kolonizasyon ek 56-an lokipasyon militer Israel lor Palestinn. Gaza-mem, so popilasyon li plis ki 70% refizye deza avan Israel kumans so bonbardman. Zordi pe fer tu sa refizye, re-fwir ankor, al vinn refizye dan Sid Gaza. E avek bi pu fer popilasyon an-antye kit Palestinn pu debon, al anba latant dan dezer Lezip? Zordi nepli ena okenn plas ansekirite pu Palestinyin dan Gaza. Kan zot fwir ver lesid, bonbard zot laba osi. Lanpler sa bombardman sovaz avyasyon Israel kot li pe kraz Gaza City ek sa Band Gaza, sa but Palestinn antye, fer nu rapel destriksyon lavil Guernica par larme fasis Alman ek Espanyol an 1937. Li fer nu re-truv bom-dife ki USA-UK ti large lor lavil Dresden kan Lalmayn fini sibir defet. Li fer nu re-truv bom atomik ki USA finn large lor Hiroshima ek Nagasaki kan Zapon fini sede, pe al ver siyn lakor.
Lamerik ek tu so pei alye dan Lerop ek lezot koloni-setler pe kontiyne koz “drwa Israel pu defann li-mem”. Me u bizin poz u-mem lakestyon ki vedir drwa oto-defans? Eski bonbardman enn teritwar peple par 50% zanfan konstitye oto-defans? Eski aplati enn lopital ar bom, tuy ti baba, malad, blese, ners, dokter, atenndent, nuvo-neanbilansye, refizye li enn ak oto-defans uswa enn krim deger? Seki larme Israel pe perpetre dan Gaza pena nanye pu fer ar oto-defans me li enn aneantisman enn lepep, li enn zenosid. Dayer lalwa internasyonal spesifye, e sa fini deside par ICJ, ki fode Israel pe defann kont enn “leta” pu li pled “self-defenns”. Li pena okenn defans pled “self-defenns” anver enn lepep ki li gard su lokipasyon. Pa zis lalwa, me li lozik elemanter.
Dan lemond antye, ena dimunn pe proteste kont Israel. Travayer lizinn dan Langleter kot fabrik zarm ki exporte ver Israel pe fer lagrev. Zenn Amerikin inn bar geyt lizinn Boeing pu li pa export bom ver Israel. Ena mem o-kad UN finn demisyone parski zot refiz kosyonn zenosid Israel pe komet dan Gaza.
Demand Irzan
LALIT dir ki Guvernman Moris bizin pran enn pozisyon ferm pu kondann krim Israel kont Palestinyin. Li bizin kontribiye dan lapratik dan izol Israel. Parey kuma Sid Afrik, Bolivi, Hondiras, Zordani, Latirki, Bahrein, Tchad, Kolonbi, Shili, ki finn sispann ubyin kas zot relasyon diplomatik ar Israel. Ena deza enn 30 pei ki napa rekonet Israel kuma enn leta. Leta Moris finn deza enn premye fwa an 1976 ti kup tu lyin diplomatik ar Israel. Li ti retablir relasyon an 1993 apre Lakor Oslo. Lerla an 2009 Moris ti “zel relasyon diplomatik” ar Israel pandan enn lot bombardman Gaza. Anmemtan Moris bizin pran pozisyon ferm anfaver enn seselefe imedya e san kondisyon dan Gaza. Kumsa nu pu zwenn nu lavwa ar protestasyon ki pe leve dan lemond pu dimann stop zenosid Palestinyin dan Gaza. Kumsa nu kapav al ver lafin lokipasyon, lafin leta-de-syez, lafin Apartheid ki Israel pe inpoze, lafin miray ki Israel finn konstrir andan dan Palestinn, e lafin kolonizasyon Palestinn, e ver enn nuvo realite politik – kot ena lazistis, lape lor enn baz demokratik.
Alain Ah Vee pu LALIT, e antan ki manb SOMALP (Solidarite Morisyin Ar Lepep Palestinn)
9 Novam 2023
