Navin Ramgoolam ek so Fars lor Eleksyon Trike
05.08.2023
Dan sa lartik la, nu pu sit trwa deklarasyon lider Parti Travayis, Navin Ramgoolam, ki asterla lider Lalyans PT-MMM-PMSD antye. Kumsa, nu pu sey konpran ki ena dan so latet lor kestyon eleksyon zeneral dernye, e ki ena dan so latet, osi, pu prosenn eleksyon zeneral.
Nu dimann lekter pran letan, etidye so prop parol. Lerla zize u-mem.
Premye deklarasyon nu pu site li ti fer a lapres apre pledwari avoka Suren Dayal divan Privy Council le 12 Ziyet 2023. Navin Ramgoolam dir, “Zizman la pa pu ena sa lefe ki dimunn pe kwar la. Nu nu kone inn kokin dan eleksyon. Nu pa pu tir sa dan nu latet.”
Navin Ramgoolam ena enn fason koze kot suvan u bizin devine ki li pe dir. Ki li exprim li an Kreol, an Angle, li koz an-kod. Nu krwar seki li pe dir se, “Zizman Privy Council pa pu ena sa lefe ki mo ti pe kwar la.” Alor, efektivman li pe dir Pravind Jugnauth so syez pa pu kase, kuma li ti panse. Ni syez so de kolistye. E seki li azute se sa: Mem si Dayal perdi so ka, “nu nu kone inn kokin dan eleksyon. Nu pa pu tir sa dan nu latet.” (1) Li paret pe dir li pa pu aksepte ki zizman la pu finalman vedir eleksyon pa ti trike, mem kan tu sa trale ka dan Lakur, enn apre lot, finn perdi. Dapre Ramgoolam, eleksyon trike mem. Li “kone”. Se saki li pe dir. Anfet, lekter kapav sey rod enn lot sinifikasyon. Fer nu kone, si u gayn enn lot interpretasyon.
Me, seki inportan se, ena enn nuvo eleksyon zeneral pe koste. Nu ena enn Guvernman MSM opuvwar ki na pena okenn program pu kree plis prodiksyon ni plis anplwa dan Repiblik Moris. Nu ena enn Guvernman MSM ki pe rod vann Diego Garcia ar Amerikin. Nu ena enn Guvernman MSM ki deplizanpli represiv. Me, fode pa nu ranplas li ar kiksoz politikman osi grav.
Alor, ki sa deklarasyon Navin Ramgoolam vedir pu prosenn eleksyon zeneral, alor? Li pe dir, si li gayne, tu korek. Si li perdi, eleksyon pu finn “trike” ankor? Lerla, ki li pu fer? Li pu re-dir Guvernman pa lezitim, re-turn an-ron ankor 5 an? Swa fer enn ku deta?
Antuka, avan li ti’nn tann pledwari dan ka Dayal, sa ka Dayal la ti byin inportan pu Ramgoolam. Li ti telman inportan, li ti rezon kifer li finn retir so prop ka lor eleksyon trike kot li ti kandida. Li ti krwar ka Dayal ti pu provok eleksyon parsyel, ki ti pu asontur provok eleksyon zeneral antisipe.
Ala nu sit so dezyem parol. Li ti lane dernye. Li ti dan enn kominike siyne Navin Ramgoolam e date le 6 Oktob 2022, avek lanblem lakle, tu. Li anonse li pe retir so prop petisyon elektoral kot li ti pe konteste eleksyon dan Sirkonskripsyon No. 10 kot li ti poze. Li dir komkwa Zizman Privy Council dan petisyon Suren Dayal, ena enn linportans “kapital” parski li pu determinn si pei pu al dan Eleksyon Zeneral avan 2024. Extre depi Kominike Navin Ramgoolam reprodwir an PDF lor paz Top FM:
“... plus fondamentalement l’appel de Suren Dayal, qui conteste élection du Premier ministre et de son colistier [sic] au no. 8, est déjà devant le Privy Council. C’est cette Cour qui va finalement statuer sur quasiment les mêmes points que nous allions aborder lors des débats concernant la pétition au no.10. De ce fait, la décision du Privy Council dans l’affaire Dayal v Jugnauth est d'une importance capitale car, c’est elle qui déterminera si nous allions ou non aux elections avant 2024.” (2)
Sa vedir li ti krwar ki sa zizman la pu desid tu. Zizman la, Ramgoolam ti panse lane dernyer, ti pu kas syez Jugnauth, Dookun ek Sawmynaden, larg nuvo eleksyon parsyel avan 2024. Me, selman, kan li finn fini ekut derulman ka Dayal, li finn oblize re-sezi. Li finn oblize sanz lide. Lerla ki li vinn dir, “Zizman la pa pu ena sa lefe ki dimunn pe kwar la.” Sa “dimunn” la se li-mem.
Me, kanmem sa, eleksyon, Ramgoolam mintenir, ti trike-mem.
Lerla pli resaman li fer so trwazyem deklarasyon. Li ti dan Miting Mare D’Albert Vandredi 28 Ziyet 2023, kot li pe koze kuma lider pa zis PT me osi nuvo lalyans PT-MMM-PMSD. Dan so diskur li dir: “... Kifer nu ansam la? Pu anpes sa Guvernman MSM la returne, nu priorite se retir Pravind Jugnauth kom Premye Minis. ... Apre nu pu gete. ... U kone, ena dimunn pe dir li pu al vot tel parti, tel parti, tel parti, bann nuvo sa. U pu gaspiy u vot parski zot pa pu eli zot, me seki zot pu fer se zot pu fer ‘le jeu du MSM’. ... Ena pe dir u kumsa zot pa pu al vote, zot anvi nuvo, zot. Zot pa pu al vote. Mo fer zot kone, kan zot pa al vote, se Bangladeshi ki pe vot dan zot plas, e pe vot MSM. Zot bizin konpran sa. ...” (3)
Navin Ramgoolam, ki pe koz antan ki lider enn lalyans PTr-MMM-PMSD, pe kareman prepare pu al dan prosenn eleksyon zeneral, prezante kuma Premye Minis e, si li perdi, li pu ankor enn fwa konteste eleksyon. Li pu mem mintenir tu so koze zenofob ki viz blam travayer “Bangladeshi” pu sanse trikmardaz imaziner dan eleksyon.
Abe, si Ramgoolam na pa kwar dan sistem elektoral, si li na pa kwar dan zidisyer, e nu pa kone dan ki li kwar, buku kestyon poze kuma li pu diriz pei, li. Eski li pu azir kuma enn lerwa, enn anperer? Dan ki li kwar?
Nu rapel li ti kwar Sai Baba ti fer so bag sanze depi oval ziska oblong, sipa oblong ziska oval, me apar sa, dan ki li kwar?
Eski Lider MMM, Paul Bérenger, Lider PMSD, Xavier Duval, tu sa lezot manb dan ladireksyon Parti Travayis ki ena otan konesans lor prosesis elektoral, zot pa futi rapel Navin Ramgoolam alord? Kifer zot permet li fer sa bann deklarasyon kont sistem elektoral? Kifer zot permet li koz koze zenofob kumsa?
Kifer zot pa futi apel li alord? Kifer zot les li trenn zot dan enn tel kales kase? Pandan dernye 4 banane apre eleksyon zeneral, zot tu finn swiv li dan sa fos-rut kriye “eleksyon trike”, kan li pa ti trike, e zot byin kone li pa ti trike.
Anplis, zot prop kandida finn byin eli, e finn al syeze dan Parlman. Si, li ti trike, zot ti pu fer sa?
Eski Navin Ramgoolam pa kone fode u nom inskrir lor Rezis Elektoral pu u kapav vote? Li koze kumadir li pa kone ki sak lane fer enn nuvo rezis elektoral. Li kapav innyoran kumsa? Li koze li ondire pa kone ena port-a-port pu re-anrezistre dimunn sak lane. Li koze ondire li pa kone ki drwa devot li liye direkteman ar sirkonskripsyon, enn fason demokratik pu fer eleksyon. Li koze li pa kone ki li responsabilite sak elekter pu cheke. Li koze li pa kone li responsabilite sak parti politik pu fer so manb ek elekter al cheke.
Eski li pa kone ki zur eleksyon sak elekter rant dan lasal vote, dir so nom divan tu azan tu parti politik, inklir so prop parti, enn ofisye re-dir so nom, pu ki pa zis ofisye elektoral cheke, me azan sak parti cheke, sipa sa dimunn sa? Kimanyer li kapav persiste-mem ar so koze, zenofob anplis, ki par milye dimunn finn al vote kan zot pa lor rezis?
Eski li pa kone ki bizin montre prev idantite, kuma ID Kard, divan tu dimunn?
Eski Parti Travayis pa pe mobiliz e prepar so lefektif pu prosenn eleksyon zeneral, deza? Kifer pa? Eski zot pa pe antrenn zot azan ki pu al dan sak sa 2,500 lasal vote kimanyer cheke? Anseyn lezot kimanyer vey bwat, cheke kan met sele, kan kas sele lor bwat pu fer kawnting, lerla vey kawnting ziska moman proklam rezilta? Eski zot pa pe deza antrenn zot kad ek azan, ki ankre dan sak landrwa, pu vey sak biltin, setadir, depi ki enn elekter divan zot-mem, pran li avek ofisye elektoral divan zot lizye, ziska remet li dan bwat transparan? E depi lerla, ale-mem, veye mem? Se sa ki rann eleksyon demokratik.
E, kifer Navin Ramgoolam, kuma enn zenofob rasist, persiste ar so bann atak kriyel kont enn grup travayer lot pei, travayer Bangladeshi? Kifer tu lezot lider Travayis, tu lider MMM ek PMSD, pa futi ramenn li alord, kan li atak sa seksyon klas travayer ki pli feb dan Moris, pli feb akoz zot pena mem enn lavwa politik? Kimanyer zot permet enn tel deriv dan zot nom?
Tu petisyon elektoral Lopozisyon finn rezete par Lakur Siprem. Enn par enn. Ena finn demaske kuma bann petisyon kareman baze lor mansonz. Ena finn retire, kareman, akoz zot ti vid. Finn ena rikawnt, ki finn tom plot.
Mem ka Suren Dayal ti fini rezete par Lakur Siprem. Me, li, Suren Dayal avek ankurazman Navin Ramgoolam finn trenn so ka divan Privy Council. Nu finn swiv argiman avoka Suren Dayal layv kan li ti derule Lond. Buku dimunn dan pei finn swiv. Privy Council pankor rann so zizman.
Si Dayal perdi so ka – ki paret Ramgoolam pe predir sa, kan piblik fini tann seki ka vreman kontenir e kan demaske tu sa listeri-demas otur eleksyon trike – Ramgoolam pu aksepte? Ubyin li pu tuzur krwar eleksyon ti trike, kuma li pe dir dan premye sitasyon li pu tuzur krwar? Ki li pu fer kan prosenn eleksyon vini? Si li gayne, eleksyon pa trike, si li perdi, eleksyon trike?
Anfin.
Eski kumsa ki nu pu met guvernman Pravind Jugnauth deor? Par ralye deryer enn Navin Ramgoolam ki pa respekte ni sa tigit demokrasi ki nu finn reysi gayne par lalit lepase e ki li finn dakor pu rantre, ni li pa respekte zizman lakur kot li-mem li al met ka. Dabor, so bann koleg dan Travayis bizin ramenn li alord. Answit, so bann alye dan MMM ek PMSD, parey.
Dan LALIT, nu kone ki progre anterm demokrasi ek anterm liberte, li kiksoz ki batir lor enn program pu amenn li. Program la bizin baze lor konpran seki deza ena dan sosyete, lerla tom dakor lor kimanyer sorti dan sa realite zordi e ariv kot nu anvi. Kimanyer nu kapav sutenir parti politik ki pe rod vann Diego Garcia ar USA?
Dan LALIT, nu anvi viv dan enn sosyete egaliter, setadir san diferan klas sosyal, e nu anvi viv dan liberte, setadir san represyon depi Leta. E nu program viz analiz kot nu ete zordi, pu ki nu kone kot pu apiye pu ariv dan sa sosyete egaliter ek lib.
(1) Surs: Toptv 12 Ziyet 2023. Linnk: https://www.youtube.com/watch?v=oKrmM467T6k
(2) Linnk: https://www.topfm.mu/wp-content/uploads/2022/10/Final-Communique-Dr.-Navin-Ramgoolam.pdf
(3) Linnk: https://www.youtube.com/watch?v=Av5pLsaVqq0
