Kimanyer nu ti ariv krwar Ka Travayis kont 3 Depite MSM No. 8 kapav tini?
24.07.2023
Dan LALIT, plizir dant nu ti asize, ekut totalite ka divan Privy Council ki Suren Dayal ti mete antan ki kandida bati eleksyon zeneral 2019. Sa ka la ti gayn ful sutyin Navin Ramgoolam, ki ti retir so prop ka pu sutenir sannlala, e ti gayn ful sutyin Parti Travayis, e ti form parti sa vag chalennj Lopozisyon PT-MMM-PMSD ek lezot ti-parti kont rezilta eleksyon zeneral.
Kan nu ekut ka Suren Dayal, ala febles nu truve, ki nu pa ti oredi atann 5 Ziz Angle poz kestyon pu nu realize ki defo potansyel ena dan so ka:
Lor Brayb Elektoral:
1. Seki Suren Dayal dir Pravind Jugnauth finn “ofer” kuma enn “brayb elektoral” (pansyon vyeyes, PRB pli vit ek bonis pu polisye ek ponpye), li kiksoz ki totalite elektora pu gayne, pa zis dimunn sirkonskripsyon Nimero 8, e ki ena swa vot pu Jugnauth ek so 2 kolistye ubyin Suren Dayal ek so 2 kolistye. Alor, kimanyer li enn kote enn “brayb” kan tu dimunn pu gayne, zot vot pu li, ubyin zot pa vot pu li?
2. Dayer, prezan dan SVICC Pailles, zur ti fer promes, ti ena dimunn tu sirkonskripsyon, pa zis Nimero 8? Alor, kimanyer, ankor enn fwa, li kapav enn “brayb” kan li pe ofer li tu dimunn? Mem seki pa kapav vot li.
3. Sa promes pu ogmant pansyon (plis promes deburs PRB boner, donn ogmantasyon polisye ek ponpye) ti fer o-kler, pa dan enn reynion sekre, sipa kasyet. Kimanyer li kapav enn “brayb”? Enn brayb li kiksoz diskre, mem an-sekre.
4. Kifer inn sey kas syez Minis Dookhun ek Ansyin Minis Sawmynaden dan sa ka la, san ki dir ki zot ena okenn temwayaz ki zot finn fer mem promes ki Jugnauth? Dan ki sans sa 2 kolistye la finn brayb sa laful la? (Li enn febles dan slogan “BLD”, ki ti moter sa kalite ka la, akoz li pa kler ki “L” ule dir.)
5. Si enn kandida pa kapav inklir enn plan pu ogmant pansyon vyeyes (ubyin amelyor kondisyon travay fonksyoner), abe ki ete enn “program” alor? Telman Suren Dayal ek Parti Travayis pa kone ki ete enn Program, zot konfond enn pwin programatik ar enn “brayb” elektoral. Dayer, Komantater Parti Travayis, Me Sanjay Buckory ek Milan Meetarbhan, ti vinn konfirm sa labsans enn konpreansyon ki ete enn Program politik. Zot finn kritik sa avoka K.C. Angle, ki ti amenn ka Suren Dayal, akoz kifer li pa finn met lanfaz lor dat exak ki program elektoral Jugnauth ti pibliye, ondire zot krwar enn program se pa enn analiz ansam ar enn seri pwin lor lekel enn parti amenn so lalit politik, me enn but papye!
6. Enn Ziz ti mem dimande si Suren Dayal so ka pe dir kapav selman fer enn program ki “konservater”, pa so lekontrer. Sa kestyon swiv lozikman akoz Suren Dayal dir ki li popiler pu fer promes pu ogmant pansyon. Sa vedir, si u amenn kanpayn pu dir u ena lintansyon pu diminye pansyon, sa li OK, akoz li inpopiler! Li ridikil.
7. Enn lot Ziz inn dimande dan “ki pos” larzan pu sa bann promes la pe sorti? Anfet enn brayb li sipoze sorti dan pos prive enn kandida, pa dan lakes Guvernman, e al dan pos prive enn ubyin plizir elekter dan so sirkonskripsyon, an-esanz pu vot pu li, ubyin fer travay politik e vote pu li. Li enn donan-donan anba-anba-anba.
8. Mem lor kisannla finn organiz sa rasanbleman dan SVICC, ena problem pu ka Dayal. Jugnauth, antan ki Premye Minis ti “invite” laba par Minister Sekirite Sosyal. Pa Jugnauth ek so kolistye ki finn apel dimunn prezan pu brayb zot. Jugnauth zis orater. Lot de la, pa mem sa, petet zot pa ti mem prezan.
Lor “treating” – “donn manze-bwar”
7. Ti ena buku koze lor “donn biryani” dan SVICC. Sa kalite zafer ki apel “treating”, e li ilegal dan kad enn eleksyon. Me, dabor, sak lane, pu Zurne Nasyon Zini Vye Gran Dimunn, Guvernman ti ena enn tradisyon pa zis zwenn, ekut Premye Minis, me Minister Sekirite Sosyal tule lane ti pe ofer enn manze take-away. Alor, pena eleksyon zeneral sak lane, kimanyer li kapav enn treating dan kad eleksyon kan ena li tule lane?
8. Nu aprann ki dan ka la, Suren Dayal ti met argiman kumkwa kapav-et gayn take-away tule lane, me pa gayn biryani. Alor, akoz li biryani ki li enn “treating”. Lerla, nu aprann ki Premye Minis Travayis ti deza donn biryani, li osi. Sa vedir Suren Dayal, ki ti Minis sa lepok la, so parti napa konsider sa “treating”, akoz zot-mem inn fer li. Sa fe la al donn prev ki li enn tradisyon otur sa fet vye gran dimunn la.
9. Dayer, dimunn tu sirkonskripsyon ti invite e ti gayne sa “treating” la, pa zis dimunn Nimero 8. E li ti okler omilye lazurne, e raporte an detay lor MBC mem zur. Ni Jugnauth, ni lot de, ti tir larzan dan zot pos pu sa. Minister Sekirite Sosyal ti donn li, kum dabitid sak lane.
Remarke ki enn ka “treating” tipik, se, par exanp, enn kandida organiz enn konser 2 zur avan enn eleksyon dan so sirkonskripsyon, met rom dan box so loto, lerla partaz li ar dimunn ki vini.
Kimanyer tu zurnalis dan tu medya, apar zurnalist L’Express Iqbal Khan, ti ansorsele par sa ka la? Tu ti pretann li pu sanz sityasyon politik net. Lerla, kan ekut ka, zot res trankil plizumwin.
Kimanyer nu, mem dimunn dan LALIT ki finn severman kritik tu sa listeri demas, kree a-la-Donald-Trump, otur sipozeman “eleksyon trike”, nu finn tom dan sa propagann Lopozisyon parlmanter, extra-parlmanter ek medyatik la pu krwar sa ka la ena sibstans?
Abi Puvwar
Febles sa ka la fer ditor. Anfet ena buku abi puvwar guvernmantal ki parti politik o-puvwar suvan fer. Zot abiz fasilite Guvernman, servi fasilite Guvernman pu zot kanpayn. Me, so ka pa ti lor la. O-kontrer, zot ti mem re-tir enn parti zot ka lor kestyon abi puvwar lor MBC.
Anfet laplipar veritab problem ar eleksyon dan Moris, li konsern inegalite deklas. Ena enn ti-klas dimunn avek ase larzan pu ena buku kontrol lor bann gran parti, tandi ki lamas elekter dan klas travayer pena sa puvwar larzan la.
Liberte Dexpresyon
Seriz lor gato dan argimantasyon bankal dan ka prezante par Dayal, se, kan li fer konfizyon ant enn program politik ek enn brayb elektoral, li pe riske, si zame li gayne, antrav liberte dexpresyon ki tu kandida zwir. Dan ki moman eski liberte dexpresyon pli inportan ki dan lepok kan ena enn kanpayn elektoral? Kandida ek parti politik bizin lib pu prezant program ki zot truv bon. Kan rod gayn enn zizman ki dir kiksoz kuma ogmantasyon pansyon li enn “brayb”, li danzere.
Inn ler pu nu tu kumans reflesi dan enn fason buku pli lozik, e pa rant dan tu kales kase kuma BLD! Bizin vinn delavan avek veritab program, program ki argimante dan enn fason lozik, e lor baz lekel nu amenn nu politik. Ala seki nu fer dan LALIT.
24 Ziyet 2023.
