Politik Jennder dan kad politik zeneral – enn vi listorik
07.07.2023
Muvman Liberasyon Fam ti fer enn “reynion manb” Dimans 2 Ziyet pu sitye, ansam, lalit otur “jennder” dan kad lalit politik zeneral, osi byin ki dan kad lalit kont patriarsi. Li ti ena lye omilye labutik liv Ledikasyon pu Travayer, Gran Rivyer Nord Wes, Port Louis. LALIT ena plezir pibliye sa reportaz depi MLF.
Dan nu reynion manb, nu finn get sityasyon aktyel lor “jennder” anterm istorik. Nu ti sitye moman aktyel dan kad listwar tu gran revolisyon depi Revolisyon Fransez 1789, Haiti 1791, liberasyon esklav partu, Kominn de Pari 1871, Revolisyon Larisi, liberasyon koloni akumanse par Lasinn ek Larisi, travers Kiba, lafin apartheid, vini-mem, e sirtu dan kad sa dernye vag muvman pu liberasyon fam, liye ar muvman klas travayer, ki kumanse dan bann lane 1960-70.
Kot lalit fam ek lalit LGBTQA+ truve dan sa long flev listwar?
Sa lartik la, li enn ti-rapor lor nu deba ek refleksyon sa zur la.
Granmatin, nu ti ena enn introdiksyon par 2 manb, AM ek LC, ki ti pe azir kuma cher-konzwin. Lerla ti ena 6 prezantasyon lor diferan su-size prezante par diferan manb (swa enn manb, swa de), swivi par 5-10 minit deba lor seki finn prezante.
Pandan manze, seki ti arive, sanki li ti lor azanda, se tu dimunn inn donn temwayaz lor kestyon jennder, sirtu trans-jennder, anterm larealite dan diferan kartye, diferan sityasyon, dan Moris ek Rodrig, lavil ek vilaz, e lor letan.
Apre manze, deba ti vinn lor kestyon esansyel: lalit kont patriarsi e so lyin ar lalit pu sosyalism.
Introdiksyon
AM ek LC ti explik nesesite sa zurne deba ek refleksyon la – dan kad enn dyalektik otur “jennder”. Zot ti explike.
Seki nu dan MLF ti truv kuma enn muvman reaksyoner – e nu ti ena rezon – kan enn kuran sorti Nasyon Zini, e lerla sorti dan Minister Drwa Fam isi, ti abandonn lalit pu “emansipasyon fam”, e pu “liberasyon fam”, e mem pu “drwa fam”, finn al met lanfaz plito lor “gender equity”.
Telman sa nuvo term “jennder” ubyin pli bizar “zar” ti ete, telman li ti andeor vre lalit fam lor terin kont patriarsi e anfaver sosyalis, ki tu dimunn Moris – pa zis nu – ti truv sa konsep la plito “akademik” ek danler-danler, a enn tel pwin ki nu ti apel sa nuvo kuran la “jennder-jennder”. Sa apelasyon la ti sinifye ki nu pa tro kone kot sa sorti dan listwar lalit lor terin, ni kifer.
Dan MLF, a lepok, nu finn truve, avek rezon, ki lareaksyon pe vinn ofer nu, anplas “egalite” ki nu ti pe rode e pe tuzur rode, me “sans egal pu vinn inegal” dan sosyete, sans egal pu monte ziska dan “pozisyon puvwar” lor latet lezot dimunn dan sosyete. Nu ti fini truve ki li enn ofansiv par lareaksyon pu sey separ enn sel ti-kuran depi dan lalit fam, ramoli li, rekiper li dan kuran pro-kapitalist. Nu pa ti ena tor. Lalit pu sosyalism ek pu emansipasyon fam, kan ena veritab progre anterm egalite, zot liye ansam.
Ariv bann lane 1990, sa kuran “jennder-jennder” ti vinn telman pli for avek so finansman inpe partu dan lemond, ki li finn vinn ezemonik. Muvman fam ti truv li reprezante dan akademia osi byin ki dan lapres ek dan tu medya par enn trale exper dan “gender studies”, enn kote, e par fam antrepener ek fam profesyonel ki pe viz pu monte alinteryer diferan yerarsi patriarkal pu ki zot gayn puvwar lor lezot dimunn dan sosyete. Ala listwar, kimanyer finn derule ziska ler. Me, tultan ena ki pe chalennj sa.
Antretan, Guvernman al ziska donn Minister Drwa Fam enn nuvo nom: Minister Jennder-Jennder.
Me – e, isi, nu pu truve kimanyer ena dyalektik dan listwar – seki finn arive, amizir letan pase, muvman Lesbyenn, Ge, Bisexyel, Trans-sexyel, Queer, A-sexyel, muvman LGBTQA +, finn epannwir anba sa konsep “jennder”.
Alor, li enn nuvo sityasyon.
Zordi, kote politik aktyel dan Leta Zini, par exanp, kan koz “jennder”, tu dimunn pe konsantre lor trans-jennder, e sa finn vinn enn terin pu enn lager ase vyolan ki ladrwat ek lextrem drwat finn deklare kont dimunn sosyalman pli feb, petet, dan tu lafors anti-patriarkal. Ladrwat finn liye zot kanpayn anti-“Wokeism” dan enn veritab sas-o-sorsye kont tu regrupman plito “single issue” ki pe chalennj stati-ko: enn kanpayn kont profeser ki anseyn listwar esklavaz korekteman, kont profeser ki akonpayn zenn trans-jennder, kont “drag queens”, kont lavortman, kont maryaz ge.
Alor, nu bizin reflesi lor kot nu ete, anterm listwar, dan lalit kont patriarsi. Rapel tultan, ki patriarsi li dominn tu fam ek zanfan ek laplipar zom osi, e li sertennman dominn tu dimunn LGBTQA. Patriarsi li reyne konzwintman ar klas kapitalist.
Parey kuma seksyon dan muvman fam ki ule “monte dan yerarsi patriarkal”, finn rekipere par patriarsi, e par klas kapitalist, setadir li finanse par gro gro konpayni, e individi byin ris, parey – dan Moris e ayer – muvman LGPTQA, li osi, li finanse, byin mem, par klas kapitalist ki enn klas ki pa zis kont egalite, so rezon-det se pu promuvwar inegalite deklas.
Lavey nu reynion, par exanp, dan Gay Pride Lond, ti ena Just Stop Oil, enn grup lanvironnman, finn fer enn kont-manifestasyon sinbolik, akoz LGBTQA finanse par gran konpayni petrolye ki pe polye planet.
Dan introdiksyon, nu ti dir kimanyer pu muvman fam, nu dan enn moman inportan. Nu nom-mem ena “fam” ladan. Nu regrup “fam”. E dan MLF, nu aksepte zis fam kuma manb. Li pa problematik, me li kapav problematik. Seki tuzur sir e sertin, selman, se 2 zafer: nu kont patriarsi e nu kont tu so yerarsi patriarkal, e nu anfaver sa kalite egalite ki sosyalism amene dan lasosyete.
Apre sa, ti ena 6 mini-sesyon. Ala enn semeri sesyon gide par 8 manb an 6 sapit:
1. LC ti koz lor kimanyer gran muvman istorik ki reysi amenn sanzman ver plis egalite, zot ena sa sikse la dan moman kot muvman la konstitye gran gran lalyans otur enn program met divan par klas oprime. Leres lepok ena enn batay konstan zis pu gard bann gin ki enn revolisyon finn amene, e pu azur enn-de sanzman innkrimenntel. Me, dan tu lepok balans-defors (ant seki pe lite pu egalite ek lareaksyon) tultan pe sanze. Klas o-puvwar – avek so vize reaksyoner – li ranz li ansam avek otan lafors ki li kapav pu akil klas ki li explwate e oprime, e ki pe lite pu egalite pu tu imin.
2. RL ti koz lor muvman fam nu lepok. Anpartikilye, li ti rakonte kimanyer muvman la ti inifye ansam ar muvman klas travayer pandan enn tan. Dan sa lepok la, lalit kont patriarsi ti fer buku progre. Li ti pe viv e etidye dan Lond, alor li finn rakont so lexperyans. Pandan sa batay la, ti ena gran muvman otur lagrev miner sarbonnter. Lerla kan Thatcher (e Reagan dan USA) ti amenn enn ofansiv reaksyoner byin for, nu finn truve ki ena diferan “lez” dan sa gran muvman otur klas travayer Britanik ki finn vinn “separe” depi muvman la. Kan zot separ zot, kumsa, suvan zot kareman rekipere par stati ko, e sa li afebli muvman. Alor, sa lepok la, Leta kumans donn larzan pu muvman disparat: fam ki viv ar enn desabilite, enn kote. Fam lesbyenn, enn kote. Fam diferan kominote, enn kote. Pa zis guvernman santral me Minisipalite Lond fer parey. Lerla, klas kapitalist, li-mem, ek so bann institisyon saritab, ONG li met dibut, donn larzan pu “lez” par “lez” san gran muvman politik.
Kan RL ti sulev problematik sa isyu “jennder” pu ranplas “lalit kont patriarsi” dan enn gran rasanbleman fam Octave Wiehe, kan Minis Perraud ti Minis Fam, enn delege enn lot asosyasyon fam ti dibute apre e finn denons RL pu so “retar” dan fer tu lezot fam kone dan ki pyez zot ti pe rantre!
3. BK finn explike kimanyer sa tandans pu muvman fam sibir kasir an “lez” (delapar lafors reaksyoner dan sosyete) ki RL inn explike, kan li mars ansam avek privatizasyon, kot Leta pe lav so lame depi so responsabilite pu drwa sosyal, ena enn seri ONG “single issue” ki finn pran nesans. Lerla, sa pu sanse ranplas servis ki li devwar leta furni. Sa tandans la finn apel “ONG-izasyon lalit politik”. E, kan dimunn zwenn otur enn sel isyu kumsa, li difisil pu zot gayn konpran kot nu opresyon, kot nu explwatasyon, dominasyon sorti. Fasil pu zot sibir enn rekiperasyon total. Zot vinn “apolitik”, lerla kareman e san-vergoyn “anti-politik”.
4. JJ finn rakonte kimanyer, kumanse dan USA, finn ena enn muvman “Woke”. Li enn term, li explike, ki sorti dan vokabiler Afro-Amerikin, e ki explik enn prosesis kot dimunn vinn “eveye” a realite ki nu pe viv, sirtu post-esklavaz dan enn sosyete tuzur inegal, tuzur rasist dan so natir. Sa lide “evey u” ti servi an 1923 par militan ek ekrivin Marcus Garvey, e an 1938 kuma “woke” exak-exak, dan enn sante par Lead Belly konsernan fos sarz ki leta ti mete kont nef zenom “nwar” kot ti akiz zot vyol enn fam “blan”. Alor, mo la pa nuvo.
Tu dernyeman “Woke” finn asosye avek enn form analiz byin eklere parmi bann akademik degos, analiz ki apel “critical race theory”, enn tantativ pu re-trikot ansam sa bann “lez” ki RL ti explike, e sa bann “singul isyu” ki BK ti explike, ansam ar analiz listwar anterm klas, ek anterm esklavaz.
Seki finn vinn pli meynstriym, se enn imans muvman reaksyoner desantralize – sirtu atraver bann PTA dan par dizenn milye lekol dan Lamerik, e otur bann lorganizasyon kuma “Moms for Liberty”, etc – ki deklar li mem “anti-wokeist”. Sa muvman dedrwat, oportinist ek malonet apel “anti-wokeism” li pli koni asterla ki “woke” ete! Sa kuran dedrwat, li mobilize buku, alabaz, ki rann li danzere. Li kareman atak fam, atak tu dimunn ki amenn lalit pu sosyalism ubyin kominism, atak dimunn LGBTQA+, sutenir drwa port zarm, opoz lavortman. Li enn muvman kareman rasis. Suvan sa kalite muvman dedrwat li atak dan enn fason pli vyolon seki li truve pli “feb” anterm sutyin. Alor, kumsa ki anti-wokeism inn kumans akil e atak dimunn trans-jennder, e nerport kisannla, nerport ki lorganizasyon ki akonpayn zot.
5. SJ ek SC finn koz lor plizir laspe deba otur trans-jennder, e problematik ki sosyete kree pu dimunn ki pa rant klerman dan definisyon swa zom, swa fam. Sa de manb la ti explik term trans-jennder ek cis-jennder, briyevman.
Dan deba nu finn truve ki laplipar problem ti kapav evite si sosyete pa ti ena otan diferan regleman pu, par exanp, linz zom ek linz fam, ki inpoze mem par lalwa. Dan Lakur Lazistis, par exanp, enn fam kapav met enn mini-zip anba so rob avoka, e so lipye dan sandalet, e adres Lakur. Me, mem enn sinp manb piblik zom pa gayn drwa rant dan lakur avek savat ni abiye dan short ase long. Mwins ankor enn avoka zom – li pa pu kapav met enn mini-zip anba so rob avoka ni so lipye dan sulye talon. Par kont, ena enn veritab dram otur bann spa fam, kot dimunn pa port linz, e dan spor konpetitif kot fam ek zom tradisyonelman klase pu kompiyt dan 2 kategori biner.
Anmemtan, ena osi dimunn ki ne avek enn sex byolozik insertin. Dan sertin sosyete, SC, finn explike, dimunn ne ermafrodit, konsidere kuma gran lider spirityel. E sertennman, zot pa dimunn malvi. Nu finn osi konstat, kan pe diskit sanzman jennder, ki li finn vinn enn lindistri imans avek profi buku. Kapitalis finn investi dan furni ormonn long-dire, mem pu lavi, e dan fer sirirzi byin ser e suvan avek buku risk ladan. Dan enn pei kuma Leta Zini kot swin lasante li 100% peyan, enn veritab lindistri, li ule dir ki ena tu kalite vested innterest ki pe rant an-ze. Avan, e tuzur, ti deza ena lindistri ormonn pu fam post-menopoz, kot fam res kumadir akro ar ormonn pandan deseni apre deseni, e ti deza ena lindistri sirirzi estetik existan, ki viz sirtu fam, kot pli fam trakase lor form so nene, form so tete, form so deryer, pa idantik ar sipaki “lide oksidantal” enn bon nene, de bon tete, enn bon deryer, pli ena enn ta kas pu extrir depi zot traka atraver dokter ki parey pu fer sa kalite sirirzi la.
6. CC ek BB finn koz lor kimanyer ziska sertin langaz – erezman pa langaz Kreol ki byin avanse lor kestyon jennder-jennder akoz nu servi zis “li” ek “zot” pu zom-fam-tu dimunn – afekte dan zot gramer par listwar patriarsi, e sa poz enn problem kan dimunn ena enn jennder ki pa parey kuma zot ti ete kan zot ne. Apel sa “problem prenom”. Li vedir an Angle, Franse, enn ta lezot langaz, dimunn ki sansib pe invant nuvo form pu prenom pu evit “he” ek “she”, “his” ek “hers”, “him” and “his”, etc. Nu ti aprann ki byin lontan, an Angle, “they” ti kapav servi an singilye. E nu tu kone “thee” ek “thy” ek “thine” nepli tro servi an Angle, me ti servi tultan, kuma an Kreol nu tuzur servi “to” ek “twa”. An Angle, servi zis “you” ek “your” asterla, kan “thee” inn fonn pandan enn sanzman revolisyoner 300 an desela, kot tu dimunn finn vinn inpe pli “egal”, e tu dimunn ti merit respe ki “you” ti sinifye.
Konklizyon
Nu konklizyon apre deba informel otur manze, e apre deba formel apre brek manze, ti enn rezolisyon ansam pu konfirm ki seki inportan se pu kontiyn gard fokes lor inifye tu sa bann diferan lalit oprime, tank posib, dan enn gran muvman ver sosyalism, enn sosyete egaliter, enn muvman indepandan depi opreser, e sa inplik enn lalit kont kapitalism e osi kont patriarsi.
Anfet, sa lalit la ki inifye nu. E li fer li lor terin.
