Kan nu ti kumans rul Konservatwar Lamizik nu-mem …
04.05.2023
5yem lartik dan seri “Akselerasyon Transmisyon Konsyans Deklas”, li ekrir par Rajni Lallah. Rapel ki dan sa seri la, diferan dimunn ki travay diferan sekter pe rakont zistwar – vre zistwar – ki inklir diferan form konsyans deklas byin elve, ki finn deza existe. Kumsa, par partaz sa konesans la, sa lexperyans vivan la, nu reysi akseler transmisyon sa lexperyans esansyel ki apel “konsyans deklas”, setadir realizasyon ki nu form parti enn klas dan sosyete. Ala Rajni rakont enn vre but listwar klas travayer:
An 1987, premye lekol lamizik piblik Moris ti demare, e mo ti parmi bann premye profeser ti travay laba. E seki nu finn aprann kan nu finn rantre li ti inpe par seyaz parski pa ti ena personn avan nu ki ti kapav gid nu dan ki ete sa travay nu pu al fer la. Sa mo “Konservatwar”, mo truv li inpe pretansye parski li enn mo ki servi pu sa plas ki dimunn ki deza konn zwe inpe ale pu perfeksyone. Alor nu tu ki ti kumans travay, nu ti inpe mal-a-lez akoz li ti plito enn lekol lamizik ki enn “Konservatwar”. Ti ena zis nu, setadir dimunn ki ti rekrite pu anseyne enn kote ek ladministrasyon Minister Ledikasyon lot kote pu rul sa “Konservatwar”-la a-lepok. Nu ti travayer, setadir profeser, avek enn skil, setadir nu ti mizisyin, ki sa osi enn form travay.
Nu ti dan enn batiman Ebenn kot Lekol Otelyer ete aster. Alor nu-mem ki ti bizin invant enn sistem pu lekol-la marse kuma enn plas mizikal – pa ti ena sef lor nu ledo dan travay: Minister Ledikasyon so bann ofisye ti dan enn sistem kot ena sef, me zot ti okip zis ladministrasyon.
Fer sayt travay vinn enn plas lamizik vivan
Alor premye zafer ki nu ti fer, plizyer koleg ant nu, se nu al laba boner, nu pratike. Nu ler travay kumanse 2.30pm - 3pm. Ti pey nu par lerdtan antan ki profeser “partaym”. Me malgre sa, nu arive 1pm, avan ler travay kumanse. Ena fwa avan sa ler-la. Kifer? Parski antan ki mizisyin, nu oblize pratike tule zur. Alor kifer nu pa fer li ansam dan mem batiman? E anplis sa ti donn nu lokazyon aprann depi nu kamarad, e osi gayn konsey depi nu kamarad lor kimanyer pu anseyne. Sa ti extraordiner parski nu pa ti ena buku lexperyans kimanyer montre kikenn zwe linstriman.
Anplis, kan nu pa pe montre dimunn zwe, nu zwe nu mem. Pu ki batiman-la vinn enn plas vivan – ranpli ar lamizik. Pu ki nu mem, antan ki mizisyin nu kontiyn aprann. Pa ti pey nu pu fer sa. Me li form parti metye enn bon profeser lamizik: u bizin konn zwe u mem pu kapav montre lezot. E suvan kan nu pe pratike, aprann nuvo morso, kan nu gayn difikilte avek enn pasaz, enn kamarad koleg pase, fer enn kritik konstriktif pu ed nu progrese. Sa ti ankuraz enn latmosfer kot tu dimunn, profeser ek zelev a-lez pu zwe, pu pratike, pa gayn traka pu fer erer. Nu ti aprann pu napa per pu resevwar bon kritik. Osi, pu konpran lakantite travay ki al dan batir enn morso dan sa stil lamizik-la pu enn performans. Pu nu realize tultan ki anprann lamizik, li enn prosesis permanan: u zis ena pu kumanse e tank u zwe, u pu anprann.
E nu ti koz langaz Kreol for-for ant nu-mem pu ki nu-mem nu santi alez dan nu langaz maternel, e pu tu dimunn ki vinn pran kur lamizik, zot osi, santi a-lez.
Plizyer ant nu profeser ti zwenn andeor sayt osi. Nu ti pe zwenn ase regilyerman pu diskit kuma nu ti pu kontan truv lekol-la rule. Kuma devlop enn lorkes? Kuma fer plas kot nu travay vinn pli bon? E nu ti pe etidye kuma lezot lekol lamizik dan lemond marse. Par exanp, nu ti etidye lexanp Lekol Lamizik Sesel ki ti fek demare. Zot ti fer liv lagitar pu zot lekol baze lor ler ek melodi ki popiler dan Sesel. Savedir zot ti pe ekrir lamizik ki dimunn Sesel pli abitye e Guvernman Sesel ti pibliye li pu interes etidyan aprann lamizik. Sa ti pe byin ed nu pu konpran inpe plis ki nu rol ete dan enn lekol lamizik.
E finalman, ti ena koleg ki finn reysi demar lorkes. E mem li pa ti parfe nanye, omwin dimunn ki kontan zwe ansam ti kumans kapav fer li. E nu ti organiz konser osi kot seki pe aprann zwe osi byin ki profeser zwe.
Demand komin
Nu ti’nn reysi tom lakorite pu ki nu fer demand pu ki bi “Konservatwar” li vinn pu demokratiz e desantraliz lamizik.
Nu ti osi tom dakor pu fer demand ki Konservatwar res enn departman Minister Ledikasyon e li rule avek fon piblik, pa ar finansman sekter prive ubyin Lanbasad lezot pei pu ki li res su kontrol piblik. E pu ki zame li pa vinn su kontrol sekter prive u su kontrol lezot leta – sa ti enn veritab danze alepok akoz ariv enn moman, Leta Franse ti instal enn so “koperan” dan Konservatwar ki ti pe rod kontrol lor Konservatwar-la. Mem lepok, atraver li, ti ena konpayni ti pe kumans fer reklam pu konser dan zot restoran ek dan zot lotel, e invit dimunn pu peye pu dine dan sa bann konser-la.
Ti osi ena demand pu sekirite anplwa – pu ki rekrit profeser fultaym peye lor mem baz ki profeser lekol e kolez.
Nu ti devlop tu sa kalite demand ki mo finn liste la kan nu ti pe zwenn dan bann reynon andeor Konservatwar.
Konservatwar zordi
Finalman, Konservatwar pa finn res enn departman Minister Ledikasyon, li finn vinn enn Trust Fund ki rule su enn Bord su lezid Minister Lar ek Kiltir apartir 1992. E li finn gayn enn sistem irarsik kot ena “Direkter” ansam avek Bord-la. Li finn inpe pati depi lerla. Ti ena inpe devlopman kan Konservatwar ti pe kumans uver so lasal konser pu tu kalite lezot stil lamizik ziska ki ti ena insandi laba an 2017.
Demand pu ki ena plas vivan kot dimunn kapav montre e aprann tu kalite lamizik dan sak rezyon li tuzur lor azanda. E akoz sa lexperyans kolektif ki nu finn viv antan mizisyin/profeser e garde dan nu memwar depi sa lepok kan nu ti travay laba dan so bann premye lane, azute avek lezot lexperyans, li pa pu tro difisil pu ki devlop enn plan pu desantraliz e demokratiz akse a konesans lamizik dan lavenir.
Ekrir par Rajni Lallah
