MSM ek so Alye – Ki Zot Trazektwar Politik? Par Alain Ah Vee
08.04.2023
Ki trazektwar MSM ek so alye, a kurterm, e pli lonterm?
Pu examinn trazektwar posib MSM, antan ki parti, akurterm, elektoralman parlan e zeografikman parlan, anu gete ki kote MSM ti fer elir zot depite an 2014 ek 2019?
Problem dan Lavil
Dan tulde eleksyon MSM, li tusel, ti fer elir laplipar so depite dan sirkonskripsyon No 5 – No 14, setadir landrwa riral. Alor, MSM truve ki evidaman, si li bizin konstrir enn parti pli “nasyonal”, dan lesans irbin osi byin ki riral, li ena travay pu fer. Antretan, pu konble so febles zeografik, MSM finn, e li pe kontiyn, depann buku lor seki nu apel bann “ex-MMM”. Nu pe koz sirtu trwa depite, Minis Obeegadoo ek Ganoo, e ansyin Minis Collendavelloo (zot koni kuma “bann debul-O” akoz zot nom fini par “oo”), e MSM finn osi fye lor depite ki sorti PMSD kuma Monty, Wong, Abass-Mamode ek enn lot ex-MMM Ramano, setadir enn seri eli dan lavil.
Si zame Pravind Jugnauth ule larg, ubyin oblize larg, eleksyon minisipal avan Zin 2023, kuma li sipoze fer, MSM ek so alye pa kapav riske perdi sa eleksyon minisipal, akoz Eleksyon Zeneral li tro tigit letan apre. Seki gayne dan eleksyon minisipal pu ena lavaper ar li dan Eleksyon Zeneral osi. E, si Jugnauth deside pu ranvoy eleksyon minisipal ankor – li pa paret maynd pas pu anti-demokratik – e al direk dan Zeneral, abe, la osi, li bizin ranforsi so skor dan lavil, si li ule ranport laviktwar dan enn fason stab vizavi Parti Travayis ek so bann alye. Li posib ki MSM pu prezant enn proze delwa pu dekret enn sertin nomb vilaz – dizon kuma ti deza ena plan pu fer, Flacq, Goodlands, Bambous, Chemin Grenier ek Mahebourg – kuma lavil, e insiste ki bizin met anplas infrastriktir pu sa avan fer eleksyon minisipal.
Alor, nu ti kapav atann ki Jugnauth ti pu akseler travo lor Metro pu li galvaniz elektora lavil pu eleksyon minisipal, ubyin pu Eleksyon Zeneral si al direk lor zeneral. E anmemtan nu konpran kifer li ti bizin fye lor transfiz depi lezot parti. Dayer tule mwa, MSM, atraver MBC, anons enn ti-grap nuvo transfiz depi MMM ubyin enn lot parti lopozisyon parlmanter.
Remarke ki, kan Pravind Jugnauth pran kontrol MSM depi so papa, e sa enn sanzman dan natir MSM, li finn evins laplipar veteran MSM ki ti ar Aneerood Jugnauth. E sertin ladan ti dan lavil. Kan li finn rekrit enn seri nuvo manb avan dernye eleksyon, zot pa ti dimunn avek lexperyans ubyin kiltir politik, me zot ti plito teknisyin dan diferan domenn, kuma Padayachy, Jagutpal, Seerathun ek lezot. Zot plis bann teknokrat ki pena lexperyans politik ni tradisyon politik.
Problem Partaz vot a-3
MSM osi byin realize ki, an 2019, li ti gayne, malgre avek selman 37% vot popiler, anparti akoz ti ena enn vot partaze a-trwa alepok: MMM ti enn kote, PT-PMSD lot kote, e MSM ek so alye enn trwazyem kote. Si dan prosenn Eleksyon Zeneral, Parti Travayis, MMM ek PMSD reysi fer enn lalyans ansam, sa poz problem potansyel pu MSM. Alor, enn lot zafer ki MSM ena lintere pu fer, e finn deza kumans fer, se pu kree biz-biz konstan ant sa 3 “potansyel alye elektoral dan Lopozisyon aktyelman” la, osi byin ki grenn-grenn inpe transfiz depi zot. Dayer sa bann parti lopozisyon la deza byin for lor kree biz-biz ant zot mem, par zotmem, telman zot pena enn linite programatik, telman zot krwar zot pa bizin enn veritab program lor lekel zot amenn kanpayn, zot bizin zis enn slogan segonn-min depi Bruneau Laurette: “BLD”. Anfet, lopozisyon divize dan enn lot fason asterla: ena LPM, One Moris, Reform Party, Rassembleman Mauricien, En Avant Moris, etc ki grinyot plito dan kan lopozisyon, akoz zot for dan lavil, zot tu.
Problem “lider”
MSM, li pena lot “lider” ubyin adzwin lider. Ena zis Pravind Kumar Jugnauth. Pena lot. E si bann ziz dan ka Suren Dayal kont Jugnauth ek so 2 kolistye divan Privy Council, pran desizyon pu kas zot syez, sa pu enn katastrof pu MSM. Minis Dookhun ti kapav enn lider alternativ, me so syez pe fer fas mem risk ki pu Jugnauth, li-mem. Maneesh Gobin ti kapav enn lot lider alternativ, me so kredibilite pe fer fas ar gran sekus otur zafer bay pu sase prekot Gran Basin. Alor, ena enn vre posibilite ki Jugnauth prefer larg eleksyon zeneral avan sa zizman la rande. Eleksyon zeneral, si li vinn avan, li posib ziz pu statye ki zizman lor enn manda elektoral ki finn termine, li osi li kadik. Pravind Jugnauth pu evidaman ule evit sa risk ki so syez kase par zidisyer.
Ki klas sosyal MSM reprezante?
Ni Pravind Jugnauth, ni lezot su-lider ki alatet lezot parti ar MSM, zot pa kone exakteman ki klas sosyal zot parti reprezante. Zot mank lexperyans politik pu kone. Zot byin-sir kone ki diferan klan kominalo-relizye zot reprezante. Zot byin-sir kone ki diferan klan ekonomik zot reprezante. E, enn zafer sir: MSM li enn parti politik pro-kapitalist, e li oblize organiz tu pu ki burzwazi kapav kontiyn fer so profi. E zot fer samem. E li MSM, antan ki parti, avek so Sun Trust familyal deryer li, ki veritab lider sa lalyans guvernmantal la.
Kote MSM so bann alye. Zot tu ase feb. Pu sa rezon la, so bann alye a-sak-fwa pe sey fer enn regrupman. Sinon, bann azan MSM pu tro tay zot kart avan prosenn eleksyon zeneral. Alor, Collendavelloo ti sey regrup tut lafami politik MMM. Pli resaman, Obeegadoo pe sey regrup bann “vre militan MMM” otur li.
Parey kuma tu parti elektoralist, MSM li organiz tu so aksyon politik otur fitir eleksyon. Alor, li finn mem re-viv Mm. Roubina Jadoo-Jaunbocus ek Shawkutally Soudhun, petet akoz zot ena fler politik ki so bann nuvo rekri (tu teknisyin) pena, e zot ena lasiz dan lavil.
Nomini Politik
MSM osi sey ranforsi li-mem atraver so bann nominasyon ki li fer. Ena dimunn politik kuma Gulbul ki zordi ansarz plas kle kuma Erport ek Lepor. Gulbul finn nome alatet Airports of Mauritius ek Maunthrooa ansarz CWA pandan enn kriz dilo.
Alor, MSM ena pu prepare pu fer fas sa trwa parti lopozisyon, pangar zot reysi fer enn lalyans e poze ansam.
Anfet MSM kuma lokomotiv dan diferan lalyans elektoral finn deza ranport laviktwar dan 6 lor 9 dernye Eleksyon Zeneral kot li finn poze, depi 1983 kan li ne. Alor, zot for. Parti Travayis, li osi, finn deza (ek so bann alye alepok, mem si sertin ladan so adverser asterla) ranport 6 lor dernye 9 Eleksyon Zeneral (mem si dan 2 eleksyon ladan, an 1983 ek 1987, li ti fer elir zis 9 depite).
Tusala pu dir MSM, antan ki parti ki ena lavantaz ki li dan Guvernman, li pa “feb” ubyin “fini” kuma sertin aktivist efemer lor rezo sosyal pretann, e ki ase buku zurnalis, ki ti devet kone pli byin, osi pretann. Anfet MSM so pli gran lafors zordi se febles lopozisyon parlmanter.
Jugnauth so febles, vizavi Lopozisyon parlmanter, li avantu kote so politik lor lekonomi. Sirtu labsans veritab prodiksyon ek kreasyon anplwa dan sekter prodiktif. Si sityasyon ekonomik kontiyn degrade, MSM pu pey enn pri elektoral byin elve. Sa enn lot rezon ki kapav tant Jugnauth pu larg eleksyon pli boner ki lafin 2024: si li truv sityasyon ekonomik pe pran enn lapant desann, e sirtu si pri manze debaz monte.
So lafors, kuma nu finn dir, li truve sirtu dan febles, inkoerans, e mank total enn vizyon an-komin dan Lopozisyon Parlmanter.
MSM finn kontiyn, sirtu apre pandemi e apre lokdawn Kovid, kuma enn parti “Bonapartist”, setadir li azir kuma enn parti ki lao tu klas sosyal, mem burzwazi. Par exanp, kan li servi kapital ki MIC (Mauritius Investment Corporation met dibut par Labank Santral) pu sap gro-gro konpayni kapitalis, li vremem ena enn sertin puvwar lor klas kapitalist, e Leta MSM pa zis enn “azan” gro kapital, me li ena enn sertin kontrol lor li. Kan Landscope Mauritius deside kisannla gayn permi pu morsle later pu vann li ar enn vila delix lor li, sa osi donn MSM puvwar pu kree kapital dan lame sertin, e pa kree li dan lame lezot ki li pa donn permi. Lerla, akoz sa kontrol lor gro gro kapital atraver MIC, e akoz sa kontrol lor permi, li lib pu sibvansyonn bann klas “pov” – anterm pansyon iniversel, anterm sibsid lor manze debaz, lor gaz kwi manze, atraver inportasyon dilwil Swatch ek dile Swatch kan kapitalist fer zot bann exse, e li met sibsid lor lasante ek ledikasyon gratis, lor tenk dilo ek laponp, mem pano-voltaik, fixed mark-ep lor sertin medikaman. MSM finn osi rod enn fason pu fer muvman sindikal truv li pran-par travayer kont patron: par exanp, MSM so guvernman finn mem organiz pu par duzenn sekter travay gayn nuvo kondisyon travay, atraver nuvo Remuneration Order. Buku lafors dan Lopozisyon, kan zot refiz get lefe reyel sa bann mezir anfaver dimunn mizer, pretann ki tu seki zot apel “chatwa” (dan zot tradisyon verbal inpe insiltan) se bann dimunn bet (ki pa pe rezone, me pe swiv Jugnauth avegleman), ena fwa pretann ki vye dimunn bet (prezize bankal kont dimunn aze), sipa zot ganga lakanpayn (avek tu dedin elit lavil kont abitan vilaz). Se sa inkapasite aksepte realite sa bann mezir la ki rann Lopozisyon pli feb, e ki rann guvernman Jugnauth mwin feb. Dimunn byin kone kan li gayn enn tenk dilo ek so laponp gratis. Li byin kone ki dile Swatch extra-bon e pli bonmarse, e ki li met presyon lor lezot inportater dilwil pu bes zot pri. Tusala dimunn kone. (Dan LALIT, nu kritik Jugnauth akoz li pa rekonet ki travayer ki kree lemond. Si ekut li, u pu krwar li-mem ek Modi finn travay pu kree Metro. Anfet li travayer, sirtu travayer Indyin, ki finn fer enn travay fantastik pu kree sa Metro la. E, tu seki nu manze, mete kuma linz, tu seki nu servi otur denu, tu servis ki nu benefisye, zot kree par travayer! Me, MSM pa aksepte sa.)
Bonapartist
MSM osi ena sa tandans, kuma lezot “Bonapartist” ena, pu get, e pu okip, totalite so teritwar. Li get Chagos – par al Linyon Afrikin, lerla al ICJ, lerla Lasanble Zeneral Nasyon Zini. Li mem fer folo-ep ar Universal Postal union pu reysi fer interdir tem BIOT. Li fer Komisyon Nasyon Zini lor Thon rey UK kuma “leta rivrin” dan Losean Indyin. Li fer Nasyon Zini inklir Chagos kuma enn parti teritwar Repiblik Moris dan so nuvo map lemond, e popilariz sa. Lerla, apre tusala, li al vande, al ofer enn bay 99-an pu baz militer USA lor Diego!
MSM Pravind Jugnauth osi get Rodrig, kuma so papa tultan ti fer, avan li. MSM get Agalega, dan sans li finn organiz bel-bel infrastriktir lepor ek ayropor laba e li fer sa dan enn fason sekre totalman opak, tuzur Bonapartist, ar Guvernman Lind. Li get St. Brandon – avek Minis Gobin pe chalennj sa konpayni ki ena enn long bay lor enn bon parti St. Brandon. Li mem mansyonn Tromlin detanzantan.
Alor, MSM enn drol parti. Li finn dornt klas kapitalist, ki res trankil. Zot pa pip enn mo kont Jugnauth an piblik. MSM kontiyn ed “bann pov”, sirtu par servis iniversel e par kontrol pri atraver sibsid. Li gard klas travayer organize trankil par satisfer enn-de revandikasyon ki zot met divan.
Me, tit-burzwazi ki difisil pu MSM satisfer zot tu. La, kot li ena problem. Zis dan sekter lapolis, par exanp, ki ena gran rekritman pu anplwa dan Guvernman. Alor, lezot sekter pa kontan.
MSM donn tennder ek kontra enn parti ti-konpayni. Me, kuma nu finn truve, pu sak konpayni ki dekros enn kontra, ena 5-6 ki amerde. Sa finn ena lefe kuma nu finn truve atraver enn seri ka kot zidisyer finn expoz sa: sirtu otur asasinasyon Kistnen, enn ansyin azan MSM fristre. E Bruneau Laurette, li osi, li enn lot azan MSM fristre, ki pa finn dekros kontra. Li finn azir kuma enn popilist, ralye 100,000 dimunn, sirtu otur revandikasyon tit-burzwazi, dan so manifestasyon kont MSM, lor slogan BLD. Tit-burzwazi tipikman truv “BLD” sifi, mem si pa kone si pe ranplas seki ena ar kiksoz ki pli bon, parey, ubyin pli pir. Kumsa ki fasism ti monte dan Lalmayn. Sa, li enn ka extrem dan listwar tit-burzwazi “bez fu”, kuma tit-burzwazi ena tandans fer dan moman kot ena enn gran depresyon ekonomik. Tit-burzwazi Alman dan bann lane 1930 ti ankoler ar enn rezim ki ti o-puvwar (rezim Weimar), ki ti vreman koronpi e ki pa ti kapav kontrol pri ditu, alor sa klas intermedyer la finn galup deryer, e anmemtan mont, enn reyn diktater, otur Adolf Hitler.
E sa tit-burzwazi, kan li ankoler dan Moris, li finn, mem avan sa sulevman la, inpe kuma dan Leta Zini, chalennj lezitimite eleksyon, e li ankor pe chalennj li. E MSM finn bizin pas tu so letan premye enn-de lane apre eleksyon 2019, pu pruve ki li lezitim, pruve ki eleksyon zeneral pa ti trike, kokin, marday. Sa sulevman tit-burzwazi la finn anpes MSM sey mont enn nuvo “blok istorik”. Rapel ki “blok istorik” ki finn existe pu pre 100 banane – otur prodiksyon kann ek disik – finn kumans degringole, e pankor forme otur enn lot seksyon prodiksyon.
Asterla, tit-burzwazi pe osi ralye inpe deryer lezot ex-MSM fristre: Bhadain, Bodha, Sherry Singh.
Alor, tit-burzwazi pe ralye deryer enn seri lafors ki pena okenn koerans: Travayis, PMSD, MMM, One Moris, Reform Party, LPM, etc.
Asontur, sa finn vedir ki MSM finn zis kontinye ar sa politik ekonomik vreman oto-destrikter pu pei la net: kontiyn donn permi pu IRS, mem aste Smart City depi kapitalist, kontiyn sibvansyonn prodiksyon kann ek disik. Li finn servi MIC pu re-flot gro lotel. E li finn re-viv enn lekonomi moribon. MSM pa finn montre okenn kreativite, kote ekonomik.
Kote politik, MSM enn parti deplizanpli rizid. Parey kuma so Spiyker, MSM li otoriter, represif, e li pa ekute, e byin suvan refiz negosye. Li enn parti teknokrat, ki dir “exper kone”, zot.
E MSM so bann alye feb. Zot tu ena enn ti-baz rezyonal, ubyin plito lokalize net. Zot pena puvwar marsandaz vizavi Jugnauth ubyin vizavi azan MSM. Muvman Liberater ek Platform Militan finn perdi plim, e Barbier, kan li kit Ganoo, li finn al ar Linyon Pep Morisien. Zot pena gran lavenir politik: swa zot absorbe dan MSM, swa zot disparet. Sel lafors ki sa bann alye MSM ena, se zot ranforsi MSM dan lavil.
Lartik ki nu pe pibliye zordi kan ena buku analiz lor MSM antan ki parti, li baze lor papye Alain ek Gary ti prezante dan Seminar 2-zur ki LALIT ti fer an Fevriye, lor deba apre papye – avek inpe epdeyt azute.
Key Words: MSM, elections, class analysis
