Program Tranzisyonel: ki li ete?
16.11.2022
Dan sa lartik la, nu pu esey fer enn rezime de diskisyon ki ti ena le 12 Oktob 2022 pandan renyon travay lor Program Tranzisyonel. Nu pu osi aprann depi diskur ki kamarad Ram Seegobin e Jean-Claude Bibi, respektivman, ti fer dan enn seminar an 2006 lor “Fas a kriz sistemik, Fas a politik burzwa, ki stratezi?”
Program Tranzisyonel: ki li pa ete?
Program Tranzisyonel li pa enn program “tranzitwar” ki pu disud e disparet apre enn ti letan.
Li pa zis enn lalis demann ki klas travayer drese e revandike e ki fini lamem si bann demann-la aksepte.
Li pa enn program guvernmantal ki enn parti (mem sosyalis) propoz pu inplemante si li gayn eleksyon e rant dan guvernman (“si u vot mwa”).
Ki li ete ?
Kitfwa definisyon pli sinp seki Program Tranzisyonel li enn program pu larevolisyon (sosyalis).
Ki sa ule dir?
Li enn program ki diriz nu (amenn enn tranzisyon) ver sanzman revolisyoner.
Ki sanzman revolisyoner ?
Sanzman pu ras puvwar ekonomik depi klas kapitalis, ver sosyalism, e pu ras puvwar politik depi leta burzwa, ver enn leta uvriye, ki pu reprezant enn demokrasi buku pli avanse e siperyer.
Ki li vedir konkretman?
Bann revandikasyon imedya klas travayer
Klas travayer pe lite pu sirviv dan sosyete kapitalis. Li ena bann problem imedya (kud lavi/pri monte, perdi travay/somaz, problem lozman, etc).
Alor, klas travayer ena bann revandikasyon imedya kuma kontrol pri, alokasyon somaz e pu proteksyon (e kreasyon) anplwa ubyen pu ki guvernman ranz plis lakaz pu travayer.
Sistem kapitalis e leta burzwa kapav aksepte sa bann demann la si klas travayer an pozisyon de fors. Zot mem kapav akomod sa bann demann la pu esey stabiliz sistem kapitalis. San ki remet an koz sistem kapitalis.
Par egzanp, kapav gayn kontrol pri e inpe plis proteksyon pu lanplwa.
Me sosyete kontinye rule e organize parey mem. Kontrole par enn ti minorite ki posed tu mwayen prodiksyon. Kontrole par enn ti minorite ki eksplwat gran mazorite ki vann so lafors travay pu viv.
E dan enn peryod afeblisman klas travayer, kapav reperdi sa bann gin ki klas kapitalis finn konsede la.
Enn program tranzisyonel li al pli lwin.
Enn program tranzisyonel ogmant konsyans de klas
Kan klas travayer pe mobilize otur enn program tranzisyonel, sa lalit la ed li realize ki li eksplwate antan ki enn klas ki zis vann so lafors travay pu viv. Eksplwate par enn ti grup ki posed bann mwayen prodiksyon, ki vedir mwayen sirviv.
Lyen ant lintere imedya e lintere a long term klas travayer
Enn program tranzisyonel li fer klas travayer realize ki, pu rezud problem kud lavi, lozman, insekirite lanplwa e somaz, pu bizin enn sanzman revolisyoner pu ras puvwar ekonomik depi klas kapitalis e ras puvwar politik depi leta burzwa. Li enn program ki prepar klas travayer pu priz-di-puvwar.
Problem insekirite lanplwa ubyen problem lozman pa kapav rezud enn fwa pu tu dan kad sistem kapitalis. Pu bizin enn sanzman sistem kot klas kapitalis opuvwar.
Enn program tranzisyonel fer klas travayer realiz e pran konsyans de sa.
Nu sit depi diskur Jean-Claude Bibi dan enn seminar an 2006:
“... mem si donn u satisfaksyon lor enn revandikasyon, li pa vedir ki u lintere antan ki enn klas inn sovgarde ek sa. Parski, mem alokasyon somaz, u lintere se pa pu pas u lavi tus alokasyon somaz. Bizen enn lekonomi ki kapav kree lanplwa, ki kapav garanti u lanplwa. [Bizin enn lekonomi] ki kapav garanti tu dimunn lanplwa, tu dimunn enn sertenn kalite delavi, tu dimunn lozman.”
Enn program tranzisyonel li al pli lwin ki gayn satisfaksyon lor bann demann imedya. Li get lintere global e a long term klas travayer. Jean-Claude Bibi dir : “... li enn zafer ki montre u direksyon pu ki ena enn konpreansyon plis global, pa zis problem dan u sekter, pa zis lor lozman, pa zis lor lasante, me u konpran an zeneral ki si ule sosyete mars dan lintere tu dimunn, u bizen kontrol sosyete la umem.”
Li met anplas sa lyen ant bann demann imedya klas travayer e so lintere a long term.
Li enn tu.
Enn lot legzanp: sekirite alimenter e propriyete later
Pandemi Covid ti sulev problem sekirite alimanter.
Lalit finn depi plis ki 40-an lite pu ki obliz tablisman plant manze dan antreliyn kann.
Be enn muvman mobilizasyon pu ki rekizisyonn enn parti later tablisman pu plant manze, sa li ena potansyel pu develop konsyans klas travayer lor nesesite ki klas travayer kontrol e posed later e lezot mwayen prodiksyon.
Dan seminar an 2006 lor “Fas a kriz sistemik, Fas a politik burzwa, Ki stratezi?”, kamarad Ram Seegobin eksplik sa byen. Li dir: “Nu kanpayn li chalennj e Leta e burzwazi, e li chalennj a de nivo: Ki bizin prodir? (etan done disik ek textil pe ekrule) ek Kisannla ki deside ki pu prodir?"
Reform?
Enn program tranzisyonel li pa enn lalis bann tipti reform dan diferan domenn lavi.
Li mem pa bann gran reform, par egzanp nasyonalizasyon enn sekter (ki sistem kapitalis inn deza akomode dan diferan peyi, a diferan lepok).
Enn program tranzisyonel li kontenir bann sanzman ki pu remet ankoz e destabiliz sistem kapitalis antan ki enn sistem.
Par egzanp, dan enn peryod “upturn”/flanbe dan lalit klas travayer, enn muvman mobilizasyon klas travayer deryer enn demann pu nasyonalizasyon su kontrol uvriye dan enn lizinn ubyen sekter, sa li remet ankoz fason mem ki sistem prodiksyon li organize dan sistem kapitalis.
Sa li ogmant konsyans de klas e konsyans revolisyoner klas travayer.
Rosa
