LALIT tultan finn Lavangard dan Konba pu Dekriminaliz Ladrog
12.11.2022
Zordi LALIT pe gayn rezon enn long kanpayn kot nu finn pyonye: lalit pu dekriminaliz ladrog. Nu ti kumanse an 1980, e zame finn arete. Nu finn organiz fron komin, Sart Nasyonal, e finn depoze divan enn seri Selek Komiti. Nu finn tir enn premye ti-liv an 1986, e nu finn pibliye enn lot liv byin an-detay an 2015, The Drugs Issue: A Bilingual LALIT Book. Ala so referans: https://www.lalitmauritius.org/modules/documents/files/LalitMauritius-621bf66ddb7c962aa0d22ac97d69b793.pdf
Ala nu pozisyon formel dan nu Program Eleksyon 2019:
Zordi ena enn nuvo kontex dan lemond lor kestyon ladrog. Dan Nasyon Zini ek dan buku linstitisyon zot pe rekonet ki stratezi represyon pa marse, li enn esek. World Health Organisation pe mem plede pu ki truv problem depandans lor ladrog kuma enn problem lasante piblik. Mem bann pei ki ti divan-divan dan krwazad represyon kont ladrog (War on Drugs) kuma Lamerik pe abandonn stratezi represyon. Savedir ki, alafin, pe ena enn kestyonnman rasyonel dan lemond antye pu gete ki politik pu adopte ki pu plis efikas, olye mont kabal isterik kont ladrog. Represyon pa zis li pa marse, me li anpir sityasyon, li fer plis ditor.
Nuvo kontex nasyonal Dan Moris osi, finn kumans ena progre. Dimunn finn kumans realiz letandi mafya, ki anfet infiltre partu a tu nivo Leta, kuma Komisyon Danket lor Trafik Ladrog finn montre. Dimunn pe realize komye li initil zis atak li fonse, latet bese: anfet, kuma enn seksyon mafya ale, lot seksyon vini. Zordi pli buku lorganizasyon politik, medya, organizasyon sosyal ek dimunn dan piblik, pe realiz fayit stratezi represyon kont ladrog e zot pe met an-kestyon so kriminalizasyon.
Ravaz ladrog “sintetik” pe rann lalwa ladrog ki dekrir ki sibstans legal ubyin ilegal konpletman depase. Ki sibstans u pu mete dan lalwa pu ladrog “sintetik” kan ladrog sintetik pe fer ar tu kalite kitsoz ki servi dan lavi tulezur ki u pa kapav zis dekret ilegal? Dayer li tultan pe sanze. Sa fer nu realize ki pa sibstans la ki problem, se relasyon ki dimunn ena avek sibstans la ki problem. Dimunn pe realize ki lalwa represif pu anpes dimunn bwar lor sime, zero tolerans pu bwar sosyal- man e lalwa extrem lor alkotes pu kondire, tusala, kan kriminaliz lalkol, sa pe pus dimunn ver ladrog pli danzere kuma ladrog sintetik.
Kanpayn LALIT lor ladrog
Problem ladrog so expansyon uswa so diminisyon li depann dan enn gran mezir, lor 2 zafer sinp: ful anplwa avek sekirite alonterm ek vizyon pu enn meyer lavi baze lor liberte ek byin-et. Se pu sa rezon la ki bizin enn lalit politik, lalit pu sosyalism, li pa zis enn kestyon pinisyon viktim uswa enn tantativ siprim trafik ladrog.
Nu program li pa enn program elektoral ki nu brikole zis avan eleksyon. Li repoz lor enn kanpayn reflexion deba e lor diferan linisya tiv lor terin. Nu program li finn devlope lor letan e li baz lor lekel nu azir dan enn fason permanan. Problem ladrog, li enn realite ki nu konpran byin dan LALIT -- atraver lexperyans nu prop manb ek nu prop sinpatizan ki viv sa realite la, sakenn, dan so kartye, so vilaz, e suvan dan so fami. Li enn realite ki nu tultan pe diskite dan striktir nu parti, tultan pe pofinn nu program. E li enn program ki nu finn devlope depi avanmem ki nu vinn enn parti politik an 1982. Li ti viz ant-ot, pu “kup lerb anba lipye mafya”.
Anfet depi bann lane ’80, LALIT finn pran pozisyon e amenn kanpayn anfaver dekriminaliz gandya. An 1982 LALIT, kan li vinn parti politik, desid pu adopte dokiman “People’s Health” prepare par Komisyon Lasante MMM, dan lekel ti ena manb Lalit de Klas. Anfet ladireksyon MMM ti rezet Rapor so prop Komisyon. Dan sa dokiman la li koz anfaver nesesite separ komers ek lavant gandya depi rezo ladrog dir, ki kontrole par gro trafikan. Dokiman la osi propoz ki legaliz gandya e permet so kiltivasyon su laysenns. (Kote ladrog dir, LALIT ti propoz enn program kuma metadonn byin avan ki Guvernman fer li.)
An 1983, LALIT pran pozisyon piblik pu dekriminaliz gandya e 2 lane apre, divan Selek Komiti lor ladrog, LALIT reafirm so pozisyon anfaver dekriminalizasyon.
An 1986, LALIT pibliye enn ti liv program lor ladrog. Ladan li dekrir seki vedir depandans lor ladrog, kimanyer li inklir enn spektrum diferan form adiksyon. Liv la fer listorik lavant gandya ki otorize ziska bann 1920, e so interdiksyon su presyon tablisman kan zot pe protez lindistri rom. Li osi explik nesesite dekriminaliz gandya pu kup lerb anba lipye mafya, e aret expoz seki fim gandya par kutim, sirtu bann zenn, ar rezo ladrog adiktif ek danzere, kuma sintetik zordi. Alepok laplipar lorganizasyon pa ti dakor ar nu pozisyon. Mm. Sheila Bappoo, ki ti lor Selek Komiti, dir LALIT sel lorganizasyon ki ena sa pozisyon la.
Me nu finn persiste ar nu pozisyon ki li dan kanpayn elektoral, divan Selek Komiti lor Ladrog an 1994 e dan plizir kominike, osi byin ki lor radyo, dan Forum.
E an 2006, apre plizir mwa reflexion deba avek plizir lorganizasyon nu reysi vinn delavan avek enn “Sart pu enn Politik Rasyonel lor Adiksyon” ki revandik dekriminalizasyon gandya setadir ki fode pa arsel, aret, met sarz kont, ni anprizonn dimunn pu itilizasyon personel gandya. Parmi sinyater sa Sart 43 la ena PILS, MLF, Commission Justice et Paix, MPRB, Collectif Arc en Ciel, LALIT.
An 2015 nu tir enn liv bileng Kreol-Angle ki fer listorik pozisyon LALIT lor kestyon ladrog.
Liv la ti depoz kot Prezidan Repiblik, DPP, parmi tu brans NATRESA, ek kot NGO ki travay lor adiksyon ladrog. An 2018 ek 2019, LALIT finn prezant so program lor ladrog dan konferans CUT-Toxida. E li tuzur form parti nu program de-lit.
Zordi kuran dominan dan lemond pe donn nu rezon pu sa kanpayn ki nu finn amene lor letan avek persistans ek fidelite. Buku leta partu pe etidye progre pei ki finn dekriminaliz itilizasyon tu ladrog kuma Portigal pe fer.
Dekriminalizasyon pa sifi
Me politik ladrog, li pa zis enn kestyon pu gete kimanyer pu apros problem ladrog direkteman. Lexanp Portigal pe anseyn nu sa: so sikse finn osi depann lor lexistans enn Welfer Steyt relativman devlope: ena enn alokasyon reveni minimem garanti pu dimunn ki pa travay gayne, ena buku depans ki fer lor lasante piblik. Pu permet dimunn sorti dan problem ladrog e pu prevansyon, dimunn bizin ena lespwar ki li pu kapav batir enn lavenir, ki li ena travay, lakaz, enn lavi sosyal. Alor nu panse ki problem ladrog so letandi, li depann an-grand mezir premyerman lor ful anplwa avek sekirite reveni stab alonterm.
Dezyeman, letandi problem ladrog li osi depann lor kantite lespwar ek vizyon enn meyer lavi pli divan, kot dimunn ena mwayin pu devlope e epanwir, enn lavi kot ena laliberte e kot dimunn viv plis ere dan lasosyete. Se lalit politik pu sa kalite sosyete la ki LALIT pe amene.
Dan kad eleksyon zeneral, si u dakor avek program LALIT lor kestyon ladrog, nu invit u pu exprim sa, atraver vote pu LALIT
