Viktwar Abitan Site Lamyant ek LALIT
04.10.2022
Apre dernye Bidze Guvernman finn finalman met dekote 800 milyon Rupi pu ranplas totalite lakaz lamyant dan Moris, Guvernman finn asterla met enn Yunit dan NHDC ki pu monitor kimanyer pu ranplas sak lakaz lamyant. Sa nuvo realite reprezant enn viktwar apre ki LALIT finn, ansam ek abitan plis ki 50 Site EDC, amenn lalit pandan plis ki 20 an – inklir 2 gran manifestasyon lari dan Port Louis. Aksyon dimunn, deryer enn program kler, li ena sa kapasite amenn viktwar. Pandan sa lalit la, federasyon sindika CTSP finn byin donn kudme.
Rada Kistnasamy ek Rajni Lallah, antan ki reprezantan Komite Konzwin Abitan Lakaz Lamyant – Diferan rezyonal LALIT ti zwenn reprezantan NHDC Vandredi 16 Septam, swit-a lasanble delege diferan Site lamyant ansam ar LALIT lafin Ziyet, ki ti swivi par enn let siyne par delege Site EDC. Sa lasanble delege-la ti fer 2 zur apre ki Bidze kot ena provizyon pu ranplasman lakaz lamyant ti vote. Alor, kumsa nu ti zwenn pu mark sa viktwar apre 20 an lalit par abitan lakaz lamyant ansam avek LALIT dan enn 50-enn site 4 kwin Moris. E, kumsa ki Minister finn met sa Yunit pu fer swivi.
Dan rankont kot Rada Kistnasamy ek Rajni Lallah ti reprezant bann Komite Konzwin, M. Vijay Naraidoo, ofisye ansarz sa dosye-la pu Minis Lozman, finn explik leswivan:
* Lakaz lamyant pu kase par Minister Lanvironnman, e pu ranplase avek lakaz beton 49 met kare. NHDC pe pran kontrakter pu ranze, me se NHDC ki pe fer plan e pe kuver fre.
* Abitan lakaz-la pu gayn Rs5,000 par mwa pandan ki pe kas lakaz lamyant, ranplas li. Sa pu permet li pey lokasyon pu enn lakaz ziska ki nuvo lakaz ranze. (Sa li resanble seki Minis Sinatambou ti anonse apre gran manifestasyon abitan lakaz lamyant an 2017).
* NHDC fini kumans sa prosesis ranplasman-la dan 2 diferan site EDC, kot ena buku lakaz lamyant, setadir dan Goodlands ek La Ferme Bambous.
* Ena enn Yunit spesyal ki finn met dibut dan NHDC pu okip ranplasman lakaz lamyant.
* NHDC pe etidye ki pu fer dan bann ka kot lakaz lamyant-la li enn “lakaz zeritye”, setadir proprieter lor papye fini desede, e li nepli kler kisannla proprieter.
* Dan prosenn 3-4 semenn, NHDC pe fer enn resansman komye lakaz lamyant tuzur ena.
Demand LALIT pandan Reynion
Rada Kistnasamy ek Rajni Lallah finn fer 3 demand swivan:
1. Ki NHDC avoy let a tu abitan lakaz lamyant pu fer zot kone ki pu ranplas zot lakaz e lor ki kondisyon. Sa li pu ki tu abitan lakaz lamyant rasire ki Minister Lozman ek Later ek NHDC rekonet zot kom abitan lakaz lamyant e pu rasir zot ki pu ranplas zot lakaz;
2. Ki NHDC fer laranzman, par exanp, atraver biro CAB dan sak rezyon, pu ki abitan lakaz lamyant kapav gayn ranseynman kan pu ranplas lakaz dan zot rezyon, sanki bizin al kot Minister;
3. Ki, dan ka lakaz zeritye, akoz lamyant enn problem lasante piblik, Minister met enn notis ofisyel ki pu ranplas lakaz-la pu rezon lasante piblik. Dayer Konstitisyon, li rekonet ki Leta bizin kapav intervenir dan ka kan propriyete prive, kuma lakaz lamyant, li finn vinn enn menas pu lasante piblik. Lerla NHDC bizin rekonet rezidan-la, si li montre ki li finn res ladan lor letan, e fer laranzman avek li pu ki kas lakaz, ranplas li. Si ena lezot zeritye ki ena problem lakaz, lerla pu bizin inskrir zot pu lakaz NHDC.
Aster ki finn gayn sa viktwar pu ranplas lakaz lamyant, se abitan lakaz lamyant individyelman ki natirelman bizin fer swivi.
Militan LALIT ek delege pe fer abitan kone ki zot fer biro CAB kone pu kontakte NHDC pu fer swivi.
Kanpayn LALIT lor kestyon later – pu lakaz, anplwa ek sekirite manze – kontinye
Remarke ki si Central Housing Authority (CHA) pa ti ferme par Guvernman, pa ti pu ena sa kalite problem-la. CHA ti pu fini ranplas lakaz lamyant buku pli fasilman depi lontan. CHA, li ti enn departman Minister Lozman, e li ti ranz lakaz, ti fer mintenans lakaz kan bizin, e dimunn ti pey lokasyon. Li ti anplway dimunn, organiz materyo pu li-mem mont nuvo lakaz pu dimunn ki pena. Ti mem ena enn Tribinal pu asire pena diskriminasyon. Kan guvernman MSM-PT-PMSD finn lav lame avek konstriksyon lakaz dan bann lane 1990, li finn vann lakaz CHA ar sef-defami ki res ladan. Lerla guvernman MSM-MMM finn kareman ferm CHA an 1993. Depi lerla, ena enn kriz lozman.
NHDC ki rule kuma enn konpayni prive pa finn kapav rezud problem lozman. Okontrer, problem la finn agrave, amizir pri later finn grinpe.
Zordi, kan finn ariv 3 zenerasyon depi bann dernye lakaz CHA finn livre, kan deplizanplis dimunn pe viv dan insekirite lozman akoz later ek lakaz tro ser, e lezot pe tuzur atann lakaz NHDC, ki nu truve? Buku fami pe kal-kal dan lakaz zeritye, ubyin pe res dan sere kan fini fer par. Sa pe kree enn kriz sosyal grav e ase zeneralize.
Zordi guvernman dir pli gran difikilte pu li reysi fer so proze mont 12,000 lakaz se ki pena ase later piblik. Li vre. E sa li parski, depi kolonizasyon, mazorite later Moris li pu gran propriyeter later kuma tablisman. E sa bann gran grup otur tablisman kuma Omnicane, Terra, Alteo zot prefer fer proze lozman pu milyarder, pu zot fer profi prive. Zot plivomye gaspiy sa later-la dan plant kann. E sa, kan ti kapav servi later-la pu mont lakaz pu dimunn ki pena, osi byin ki servi later-la pu prodwir manze dan sa lepok kot pe kumans ena insekirite alimanter. Kriz Koronaviris, lager otur Ukraine e menas lager US kont Lasinn finn, e pe kontiyn, anseyn nu sa.
Ala kifer LALIT pe amenn kanpayn pu fors tablisman donn later pu mont lakaz pu dimunn ki pena e pu kree anplwa dan prodiksyon alimanter. Pu nu, lalit pu ranplas lakaz lamyant li form parti sa lalit pu lakaz, pu anplwa e pu sekirite alimanter. E anmemtan, nu lalit pe viz enn sanzman kot li anfet lamas dimunn ki pran desizyon – setadir enn veritab demokrasi – lor kimanyer itiliz later pei, kimanyer kree travay itil pu tu dimunn, e kimanyer organiz pu tu dimunn gayn enn lavi, inklir enn plas pu reste an sekirite. Se sa kalite sanzman la ki reprezant veritab viktwar.
