Sityasyon Politik Exziz Re-Santraz lor Lalit Deklas
06.07.2022
Nu ena plezir pibliye editoryal Revi LALIT no. 148. Fer enn manyer gayn u kopi Revi la.
Amezir sityasyon dan lemond pe degrade, pe vinn deplizanpli instab, li’nn vinn irzan pu prepar e devlop enn program ki baze lor enn stratezi pu pronn lalit deklas pu fer fas lavenir.
Lefe konbine 2 lane pandemi Kovid, lager dan Ikrenn, deklin lekonomi global, dereglemantasyon klimatik, pe rann realite kotidyin klas travayer enn vre kosmar. Antretan klas kapitalis e so Leta pena solisyon konkre pu anpes lemond kontiyne degrade e al fini dan destriksyon total. Fas-a enn tel sityasyon ena nesesite pu remet lor azanda politik deklas, lalit deklas e internasyonalism.
Dan Moris ni guvernman MSM ni Lopozisyon pena enn plan ki pu fer fas gravite problem pei. Sirtu kan zot byin kone sityasyon dan lemond pu vinn ankor pli grav. Pandemi Kovid ankor pe kontiyn fer dega, lalyans USA-Lerop pe fer tu pu prolonz lager Larisi dan Ikrenn, resesyon pe afekte deplizanpli buku pei, refizye viktim lamizer-lager-dezord klimatik pe ogmante lor tu kontinan. Direkter FAO finn mem anons risk enn kriz alimanter mondyal. Tusala byin grav, byin trakasan. Me Guvernman Pravind Jugnauth ankor pe azir kumadir tu su kontrol. Politik ekonomik guvernman MSM napa fokes ditu lor seki esansyel, lor problem aprovizyonnman manze debaz, lor kreasyon lanplwa, lor lenerzi renuvlab. Lorla zot pe tir sibsid lor plizir prodwi alimanter inporte, seki pu fer zot pri flanbe. MSM plito persiste dan absirdite, dan siperfisyel, seki akurterm e efemer. E kan ena protestasyon, kan zot akile, zot azir kom dabitid par itiliz metod intimidasyon, arselman polisyer e plis represyon.
Bidze MSM
Dernye bidze Minis Padayachy finn expoz kimanyer rezim MSM pena okenn plan devlopman ki reponn a gravite sityasyon. Dan mem diskur bidze Minis Finans konstat gravite sityasyon ekonomik me san vinn delavan ar bann mezir pu prepar pei fer fas lavenir, alor ki mem ideolog burzwa pe predir ki leta lekonomi global pu anpire.
Minis Finans MSM rekonet nu inport ¾ seki nu konsome me olye servi later pu met anmars prodiksyon manze debaz lor gran lesel, dan bidze pe rezerv 175 arpan terin Cote D’or pu lekurs suval. Olye ankuraz prodiksyon manze de-baz pu lindistri transformasyon e prezervasyon, Guvernman MSM swazir pu donn sibsid planter kann, enn sekter ki pena lavenir. Moris inport par milyon tonn pwason me dan bidze pena mezir ki bizin pu devlop enn lindistri lapes apartir sa 2.4 milyon kilomet kare teritwar lamer Repiblik Moris. Somaz pe ogmante tule lane me pena mezir konkre pu kreasyon nuvo sekter prodiksyon ki kapav kree buku lanplwa. Anfet dernye Bidze MSM kontenir mezir plito akurterm, pirman elektoralist san okenn vizyon pu fer fas lepok difisil ki pe anonse. Pu MSM so sel plan se kimanyer res opuvwar kut-ke-kut.
Ansyin sef Mauritius Telecom Sherry Singh finn fer alegasyon kumkwa Pravind Jugnauth finn exzize ki enn antite “etranze” gayn akse a konteni tu data ki sirkile lor innternet e pu sa rezon la li finn demisyone. Kuma Navin Ramgoolam finn dir, Premye Minis Jugnauth bizin vinn explike an piblik. Li bizin devwal nom. Ki pei finn rod fer sa espyonaz la? Premye Minis pa gayn drwa evit reponn sa kestyon la.
Lopozisyon
Lot kote, lopozisyon PMSD, PT, MMM pena kritik defon kont program MSM. Pu zot, problem pli irzan se koripsyon ek gaspiyaz. Pu MMM, PT, PMSD seki bizin se “BLD”, setadir kimanyer ranplas Pravind Jugnauth ek so MSM. Parey pu bann grup sitwayin zot sel program BLD san propoz okenn politik ekonomik alternatif. Sel solisyon pu tu sa bann lopozisyon la se fer dimunn dibut dan lari, ziska Guvernman “tonbe”, lerla tu pu korek.
Depi eleksyon 2019, parti lopozisyon finn pas zot letan konteste lezitimite guvernman MSM. Dabor Ramgoolam inn deklar eleksyon “trike” e finn deklans kanpayn pu konteste derulman prosesis eleksyon ek rezilta eleksyon. Apre PMSD ek MMM finn rant ladan, met ka lakur, zot osi. Finn ena osi Bruno Laurette ek lezot regrupman sitwayin, inkli dyaspora, ki finn zwenn sa kanpayn la, ar kudme medya. Kanpayn la finn sirtu viz pu distil dut lor prosesis elektoral. Antretan, tu sa lafors dan Lopozisyon finn diriz zot latak kont Komiser Elektoral. Li ti vinn zot buk emiser e zot tu ti pe dimann so demisyon. Anfet zot ti repran mem laliyn Donald Trump alepok, setadir “si nu perdi, eleksyon trike”, e “kan nu perdi, eleksyon ti trike.” Me enn apre lot bann ka lakur finn tom plot. Aster lopozisyon pe fer rali veikil kont ogmantasyon pri lesans e lezot lartik. E sa kan FAO pe anonse ki seki nu manze mem kitfwa pa pu ena lor marse.
Anfet labsans plan konkre pu fer fas gravite sityasyon ekonomik pe expoz fayit parti tradisyonel ki dominn lasenn politik depi Lindepandans. Pu PT ek MMM zot fayit li alafin rezilta abandon politik lalit deklas. PT, ki ti ne dan muvans lalit sindikal ek lalit anti-kolonyal, finn finalman al fer koalisyon ar PMSD, reprezantan politik burzwazi istorik, ki ti konbat Lindepandans. MMM, ki ti pronn lalit deklas, finn an 1981 adopte politik pu kolabor ar patrona, e finalman fer klas travayer sarye fardo kriz ekonomik ki burzwazi responsab. Zordi nu pe truv fayit stratezi “konsansis sosyal” MMM, fayit politik reformis pu rod mezir amenazman alinteryer kapitalism olye chalennj li. Abandon politik lalit deklas finn antrenn deriv MMM ek PT plis ver Sant mem adrwat, ziska zot vinn enn-dan-ot ar parti burzwa kuma PMSD. MSM ek PMSD zame pa ti parti “lalit-deklas”. Zot finn kontant zot reprezant burzwazi, ubyin fer politik anfaver ti-lantrepriz e opizale patroniz klas travayer.
Anfet dan plizir pei buku parti ki ti degos finn buz ver sant ziska ki gradyelman terin politik finn domine par tu kalite kuran santrist, ena mem kuran Macron ki ena kalifye kuma ‘extrem sant’. Antretan lalit deklas pe kontiyne tulezur. E kan kriz ekonomik agrave ar pandemi Kovid, ar lager Ikrenn, kumans ena manifestasyon, revolt, lagrev inpe partu dan lemond. Lalit deklas pe mem aksantye. Terin politik pe re-polarize ant lagos-ladrwat. Anmemtan ki lextrem drwat pe gayn terin dan Lerop, dan Sid Lamerik, kuran lagos ubyin sant-gos finn vinn opuvwar dan Kolonbi, Mexik, Larzantinn, Chile, Honduras, ek Peru e posib dan Brezil pli divan.
Danze atak kont ‘politik’
Pu return Moris, tusa deklin ki nu pe truve lor lasenn politik la li osi maske enn degradasyon pli profon, enn dezeneresans natir-mem bann lorganizasyon politik e lalit politik. Klas kapitalist deza finn atak “politik” dan lesans ki li finn met restriksyon kont adezyon dan parti politik. Zordi tu parti dan Parlman finn rekipere par klas kapitalist. Alafin seki inn reste depi institisyon “parti politik” dan laplipar parti dan Moris se so “lider”, ek enn bann swiver akote “lider”. Anplas parti politik – ki enn lorganizasyon kolektif baze esansyelman lor enn program elabore konstaman – asterla bizin sanse fye lor “sosyete sivil” swa lor ONG -- mem li finanse par patron, par Leta, par relizyon, ubyin par pei inperyalis. Me tu problem sosyete, li avantu problem politik.
Politik ki PT, PMSD, MMM, MSM finn aplike kan zot opuvwar finn ranforsi klas kapitalist. Zot politik finn afebli klas travayer fas-a burzwazi. Zordi nu ena enn klas travayer feb angranparti akoz zot politik dekuraz sekter prodiksyon, akoz delokalizasyon, santralizasyon mulin, mekanizasyon kann, fermtir lizinn, VRS, travay lor kontra. Zordi nu ena enn klas burzwa pli inifye, me ki deplizanpli depandan lor Guvernman MSM. Nu ena enn tit-burzwazi popilist, ki patoz dan irasyonalite ek listeri, ki zot osi pe opoz Guvernman MSM.LALIT finn tultan reprezant enn lopozisyon baze lor lalit deklas ki travayer konstaman amene fas-a tusa sa bann rezim la. Nu pe chalennj politik ekonomik MSM ek lopozisyon parlmanter, anmemtan ki danze popilis regrupman sitwayin.
Depi plis 40 an LALIT kritik politik kolaborasyon deklas parti tradisyonel ki pretann zot ena rasinn dan klas travayer. Zordi fayit e deklin sa bann parti la pe donn nu rezon persiste. Ena mem ideolog burzwa ki rekonet rasyonalite nu analiz ek propozisyon. Lepok difisil nu pe traverse dimann ki nu etann reflexion anprofonder lor deklin kapitalism e danze deriv ver barbari. Nu priyorite bizin res lalit deklas e ranversman kapitalism. Lavenir li dan lalit pu sosyalism, dan repriz lalit deklas ki klas travayer amene. Samem travay LALIT finn atel limem pu fer dan nu “Kongre 6-Zur” ki pe vini.
4 Ziyet 2022
